Etiyopya
Doğu Afrika; Somali'nin batısında
Etiyopya ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Etiyopya arasındaki ticaret ilişkileri sınırlı olmakla birlikte potansiyel taşımaktadır. 2023 yılı verilerinde Türkiye, Etiyopya'nın başlıca ticaret ortakları arasında görünmemektedir; ticaret ağırlıklı olarak Çin, Cibuti ve Körfez ülkeleriyle yürütülmektedir. Türkiye tekstil makineleri, inşaat ekipmanları, plastik ve çeşitli mallar ihraç edebilirken Etiyopya'dan kahve, çiçek ve tarım ürünleri ithal edebilir. İkili ticaret hacminin 200-400 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Etiyopya'nın büyüyen tekstil ve deri sektörü Türk yatırımcılar için cazip fırsatlar sunmaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 8,808 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 12,49 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 10,865 milyar dolar |
| 2022 | 10,971 milyar dolar |
| 2021 | 9,496 milyar dolar |
İhracat Ortakları
ABD %12, Çin %10, BAE %8, Suudi Arabistan %8, Hollanda %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Kahve, hazır giyim, kuru baklagiller, kesme çiçekler, yağlı tohumlar (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 22,951 milyar dolar |
| 2022 | 24,187 milyar dolar |
| 2021 | 20,859 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %26, Cibuti %16, Hindistan %7, Kuveyt %7, Suudi Arabistan %6 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, gübre, plastikler, ham şeker, otomobiller (2023)
Sanayiler
Gıda işleme, içecekler, tekstil, deri, hazır giyim, kimyasallar, metal işleme, çimento
Dış Borç
25,426 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
54,47 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
31,1 (2021 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %0,33'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %0,4'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %0,4'ü |
Tarım Ürünleri
Mısır, tahıllar, buğday, süt, sorgum, arpa, taro, fasulye, tatlı patates, patates (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %3,4 |
| 2023 | %3,5 |
| 2022 | %3,5 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | -4,788 milyar dolar |
| 2022 | -5,16 milyar dolar |
| 2021 | -4,507 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Düşük gelirli, hızla büyüyen Doğu Afrika ekonomisi; çatışma ve çevre faktörlerinin kötüleştirdiği yaygın yoksulluk ve gıda güvensizliği; denize çıkışı olmayan ülke - liman erişimi üzerinde gerginlikler; özel sektör büyümesini ve finansal istikrarı desteklemeye yönelik reform süreçlerini destekleyen kalkınma yardımı; büyüyen işgücü için iş yaratma zorluğu
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 2.900 dolar |
| 2023 | 2.800 dolar |
| 2022 | 2.700 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %7,3 |
| 2023 | %6,6 |
| 2022 | %5,3 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
126,773 milyar dolar (2022 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 3,784 milyar dolar |
| 2023 | 2,028 milyar dolar |
| 2022 | 1,192 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%9,2 (2024 tahmini)
Döviz Kuru (Birr / ABD Doları)
| 2023 | 54,601 |
| 2022 | 51,756 |
| 2021 | 43,734 |
| 2020 | 34,927 |
| 2019 | 29,07 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %37,6 (2024 tahmini) |
| Tarım | %34,9 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %25,4 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%23,5 (2015 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %21 |
| 2023 | %30,2 |
| 2022 | %33,9 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 380,895 milyar dolar |
| 2023 | 354,926 milyar dolar |
| 2022 | 332,97 milyar dolar |
Diller
Oromo (resmi bölgesel çalışma dili) %33,8; Amharca (ulusal resmi dil) %29,3; Somali (resmi bölgesel çalışma dili) %6,2; Tigrinya (resmi bölgesel çalışma dili) %5,9; Sidamo %4; Wolaytta %2,2; Gurage %2; Afar (resmi bölgesel çalışma dili) %1,7; Hadiyya %1,7; Gamo %1,5; Gedeo %1,3; Opuuo %1,2; Kafa %1,1; diğer %8,1; İngilizce (2007 tahmini)
Dinler
| Etiyopya Ortodoks | %43,8 |
| Müslüman | %31,3 |
| Protestan | %22,8 |
| Diğer | %0,8 (2016 tahmini) |
| Katolik | %0,7 |
| Geleneksel | %0,6 |
Milliyet
| İsim | Etiyopyalı(lar) |
| Sıfat | Etiyopyalı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %4,4 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %23,2'si (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 20,2 yıl |
| Genel | 20,6 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 20,7 yıl |
Doğum Oranı
29,08 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Oromo | %35,8 |
| Amhara | %24,1 |
| Diğer | %13,5 (2022 tahmini) |
| Somali | %7,2 |
| Tigray | %5,7 |
| Sidama | %4,1 |
| Guragie | %2,6 |
| Welaita | %2,3 |
| Afar | %2,2 |
| Silte | %1,3 |
| Kefficho | %1,2 |
Okuryazarlık
| Toplam nüfus | %60,5 (2022 tahmini) |
| Erkek | %71 (2022 tahmini) |
| Kadın | %50 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 60.461.406 |
| Genel | 121.372.632 (2025 tahmini) |
| Kadın | 60.911.226 |
Yaş Yapısı
| 0-14 yaş | %38,7 (Erkek: 23.092.496 / Kadın: 22.765.882) |
| 15-64 yaş | %58 (Erkek: 34.175.328 / Kadın: 34.536.238) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,4 (Erkek: 1.794.269 / Kadın: 2.186.085) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
5,58 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,99 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,12 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,14 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
195 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 37,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 31,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 27,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %7,7 (2025 tahmini) |
| Genel | %4,5 (2025 tahmini) |
| Kadın | %1,4 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,3'ü (2024 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %16,7'si (2024 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %51,5'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %83,2'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %42,2'si (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,34 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,2'si (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,7'si (2022 tahmini) |
Çocuk Yaşta Evlilik
| 18 yaşına kadar evlenen kadın | %40,3 (2016) |
| 15 yaşına kadar evlenen kadın | %14,1 (2016) |
Büyük Kentsel Alanlar
5,461 milyon - ADDİS ABABA (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 17,1 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 65,8 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 71,7 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,9 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%4,5 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,77 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,3 yatak/1.000 kişi (2016 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %17,8'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%66,3 (2019 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 65,4 yıl |
| Genel | 67,7 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 70 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
19,3 yıl (2019 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%21,2 (2019 tahmini)
Anayasa
Haziran 1994'te hazırlanmış, 8 Aralık 1994'te kabul edilmiş, 21 Ağustos 1995'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Addis Ababa |
| Etimoloji | Amharca'da 'yeni çiçek' anlamına gelmektedir; İmparatoriçe TAİTU yeni başkente 1887'de bu adı vermiştir |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 9 02 K, 38 42 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Antik Yunancada sakinleri tanımlamak için kullanılan ve 'yanmış görünüm' anlamına gelen aithiops sözcüğünden türemiştir |
| Kısaltma | FDRE |
| Eski adları | Habeş, İtalyan Doğu Afrika |
| Uzun resmi adı | Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | YeItyop'iya Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik |
| Kısa resmi adı | Etiyopya |
Ulusal Marş
| Başlık | Whedefit Gesgeshi Woud Enat Ethiopia (İlerle, Sevgili Ana Etiyopya) |
| Söz/Müzik | DEREJE Melaku Mengesha / SOLOMON Lulu |
| Kabul tarihi | 1992 |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Derg'in Çöküşü Günü (MENGISTU rejiminin yenilgisi), 28 Mayıs (1991)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Etiyopya vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 4 yıl |
Hükümet Tipi
Federal parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Yeşil, sarı, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Federal yüksek mahkemeler ve ilk derece mahkemeleri; eyalet mahkemeleri; şeriat mahkemeleri; örf-adet ve geleneksel mahkemeler |
| En yüksek mahkeme | Federal Yüksek Mahkeme (11 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Halk Temsilcileri Meclisi (Yehizb Tewokayoch Mekir Bete) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 547 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 21 Haziran - 30 Eylül 2021 |
| Bir sonraki seçim | Haziran 2026 |
| Seçim sonuçları | Refah Partisi: 448; Diğer: 22 |
| Kadın temsilci oranı | %41,9 |
Üst Meclis
| Adı | Federasyon Meclisi (Yefedereshein Mekir Bete) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 153 (tamamı dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 4 Ekim 2021 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2026 |
| Kadın temsilci oranı | %29,7 |
Bağımsızlık
Afrika'nın en eski bağımsız ülkesi; en az 2.000 yıllık tarih; M.Ö. 1. yüzyılda ortaya çıkan Aksum Krallığı'na kadar izlenebilmektedir
Siyasi Partiler
EZEMA; Gedeo Halk Demokrat Partisi; Bağımsızlar; Kucha Halk Demokrat Partisi; NAMA; Refah Partisi (PP)
İdari Birimler
12 etnik temelli bölgesel eyalet ve 2 şartlı şehir: Adis Abeba, Afar, Amhara, Binshangul Gumuz, Dire Dawa, Gambela, Hareri, Oromia, Sidama, Somali, Tigray, Güney Uluslar, Güneybatı Etiyopya, Güney Etiyopya Halkları
Ulusal Semboller
Habeş aslanı (geleneksel); mavi zemin üzerinde beş ışın yayan sarı beşgen yıldız (hükümetin desteklediği sembol)
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı meclisin her iki kanadı tarafından dolaylı olarak 6 yıllık görev süresi için seçilir; başbakan yasama seçimlerinin ardından çoğunluk partisi tarafından belirlenir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı TAYE Atske Selassie (7 Ekim 2024'ten itibaren) |
| Son seçim tarihi | 21 Haziran 2021 ve 30 Eylül 2021 |
| Bir sonraki seçim | Haziran 2026 |
| Seçim sonuçları | 2021: ABİY başbakan olarak onaylandı (4 Ekim 2021) |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | ABİY Ahmed Ali (Nisan 2018'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
12 alan (10 kültürel, 2 doğal): Lalibela'daki Kaya Kiliseler (k); Simien Ulusal Parkı (d); Gondar'daki Fasil Ghebbi (k); Aksum (k); Awash Vadisi'nin Aşağı Bölümü (k); Omo Vadisi'nin Aşağı Bölümü (k); Tiya (k); Harar Jugol Surlu Tarihi Şehir (k); Konso Kültürel Peyzajı (k); Gedeo Kültürel Peyzajı (k); Bale Dağları Ulusal Parkı (d); Melka Kunture ve Balchit Arkeolojik ve Paleontolojik Alanları (k)
Askeri Not
Etiyopya Ulusal Savunma Kuvveti, Tigray çatışması (2020-2022), Oromo Kurtuluş Ordusu ve Amhara milisleriyle devam eden etnik gerilimler ve diğer iç güvenlik tehditleriyle karşı karşıyadır. Denize çıkışı olmayan ülke, liman erişimi konusunda Eritre ve Somali kıyısı meseleleriyle de ilgilenmektedir. Etiyopya BRICS üyesidir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %0,7'si |
| 2023 | GSYİH'nin %1'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,7'si |
| 2021 | GSYİH'nin %0,5'i |
| 2020 | GSYİH'nin %0,5'i |
Askeri Personel Gücü
Mevcut bilgiler büyük farklılıklar göstermektedir; tahminen 150.000-300.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Etiyopya Ulusal Savunma Kuvveti (ENDF): Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Savunma Siber Ana Direktörlüğü (2025)
