Yeni Zelanda
Okyanusya; Avustralya'nın güneydoğusunda Güney Pasifik Okyanusu'ndaki adalar
Yeni Zelanda ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Yeni Zelanda arasındaki ticaret son derece sınırlıdır. İkili ticaret hacminin düşük düzeyde kaldığı tahmin edilmektedir. Coğrafi uzaklık ve birbirini tamamlayan ticaret yapıları, kapsamlı bir ticari ilişki kurulmasını sınırlamaktadır. Türkiye Yeni Zelanda'ya tekstil ve hazır giyim, makine ürünleri ihraç ederken Yeni Zelanda'dan süt ürünleri ve et ithal edebilecek potansiyele sahiptir. Her iki ülke de ÇANAKKALE Savaşı'nı (Anzac ve Türk cephesi) ortak tarihsel bir miras olarak paylaşmaktadır; bu bağ, ikili ilişkilerde kültürel bir köprü işlevi görmektedir.
Döviz
Yeni Zelanda Doları (NZD) / ABD Doları
Bütçe
| Gelirler | 83,167 milyar dolar (2022 tahmini) |
| Harcamalar | 91,782 milyar dolar (2022 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 61,799 milyar dolar |
| 2023 | 59,029 milyar dolar |
| 2022 | 57,485 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin %28, ABD %12, Avustralya %12, Japonya %6, Güney Kore %3 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Süt, kereste, sığır eti, tereyağı, koyun ve keçi eti (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 67,998 milyar dolar |
| 2023 | 68,412 milyar dolar |
| 2022 | 71,35 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %20, Avustralya %11, ABD %9, Güney Kore %7, Japonya %7 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, otomobiller, gıda işleme ekipmanları, ilaç, elektronik
Sanayiler
Tarım, ormancılık, balıkçılık, kereste ve ahşap ürünleri, imalat, madencilik, inşaat, finansal hizmetler, gayrimenkul hizmetleri, turizm
Kamu Borcu
GSYİH'nin %54'ü (2022 tahmini)
İş Gücü
3,124 milyon (2024 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %0,3'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %0,2'si |
| 2021 | GSYİH'nin %0,3'ü |
Tarım Ürünleri
Süt, sığır eti, kivi, elma, üzüm, kuzu/koyun eti, patates, buğday, arpa, tavuk (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %4,9 |
| 2023 | %3,8 |
| 2022 | %3,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -15,978 milyar dolar |
| 2023 | -17,065 milyar dolar |
| 2022 | -21,627 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Yüksek gelirli, küresel entegre Pasifik adası ekonomisi; güçlü tarım, imalat ve turizm sektörleri; ihracat için Çin pazarına bağımlı; pandemi sonrası derin resesyonun ardından toparlanma sürecinde; mali açıklar, ortalamanın altında verimlilik, yaşam maliyeti ve net göçteki düşüş gibi zorluklar
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 48.200 dolar |
| 2023 | 49.100 dolar |
| 2022 | 49.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %-0,1 |
| 2023 | %1,4 |
| 2022 | %3,5 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
260,236 milyar dolar (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %67,4 (2022 tahmini) |
| Sanayi | %19,6 (2022 tahmini) |
| Tarım | %4,6 (2022 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,9 |
| 2023 | %5,7 |
| 2022 | %7,2 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 257,117 milyar dolar |
| 2023 | 257,443 milyar dolar |
| 2022 | 253,903 milyar dolar |
Diller
İngilizce (fiili resmi) %95,4; Maori (yasal resmi) %4; Samoaca %2,2; Kuzey Çincesi %2; Hintçe %1,5; Fransızca %1,2; Yue %1,1; Yeni Zelanda İşaret Dili (yasal resmi) %0,5; Diğer %17,2 (2018 tahmini)
Dinler
| Dini bağı olmayan | %48,6 |
| Hristiyan | %37,3 (Katolik %10,1, Anglikan %6,8, Presbiteryenci/Kongregasyoncu %5,2, Pentekostal %1,8, Metodist %1,6, Son Zaman Azizleri Kilisesi %1,2, Diğer %10,7) |
| Yanıt vermeyi reddeden | %6,7 (2018 tahmini) |
| Hindu | %2,7 |
| Diğer dinler | %1,6 |
| Maori | %1,3 |
| Müslüman | %1,3 |
| Budist | %1,1 |
Milliyet
| İsim | Yeni Zelandalı(lar) |
| Sıfat | Yeni Zelanda |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,92 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %87'si (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 37,2 yıl |
| Genel | 38,1 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 38,6 yıl |
Doğum Oranı
12,4 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Avrupalı %64,1; Maori %16,5; Çinli %4,9; Hintli %4,7; Samoalı %3,9; Tongan %1,8; Cook Adaları Maorileri %1,7; İngiliz %1,5; Filipinli %1,5; Yeni Zelandalı %1; Diğer %13,7 (2018 tahmini)
Toplam Nüfus
| Erkek | 2.584.607 |
| Genel | 5.161.211 (2024 tahmini) |
| Kadın | 2.576.604 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %64,2 (Erkek: 1.674.407 / Kadın: 1.638.276) |
| 65 yaş ve üzeri | %16,9 (Erkek: 407.080 / Kadın: 462.838) (2024 tahmini) |
| 0-14 yaş | %19 (Erkek: 503.120 / Kadın: 475.490) |
Ölüm Oranı
6,93 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
2,83 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
3,61 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
7 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 3,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 3,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 3,1 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %11,2 (2025 tahmini) |
| Kadın | %8,9 (2025 tahmini) |
| Genel | %10 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,3'ü (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %12,7'si (2023 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,83 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %10'u (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %19,8'i (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 19 yıl |
| Genel | 19 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 20 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
1,673 milyon - Auckland; 422.000 - WELLİNGTON (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,8 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 29,5 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 55,8 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 26,3 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%30,8 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,84 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
2,7 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%57,7 (2018 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 81,2 yıl |
| Genel | 82,9 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 84,8 yıl |
İçme Suyu ve Sanitasyon Erişimi
Nüfusun %100'ü (2022 tahmini)
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
27,8 yıl
Anayasa
Yeni Zelanda'nın tek bir anayasa belgesi yoktur; 1986 Anayasa Yasası ve çeşitli parlamento kararları, Waitangi Antlaşması, mahkeme kararları ve yazılı olmayan gelenekler bir arada anayasal çerçeveyi oluşturmaktadır
Başkent
| Adı | Wellington |
| Etimoloji | 1840'ta, 1815'te Waterloo zaferinin kahramanı ve Yeni Zelanda Şirketi'nin hayırseveri Arthur WELLESLEY, Wellington'ın birinci Dükü adına isimlendirilmiştir |
| Yaz saati | +1 saat; Eylül'ün son Pazarı - Nisan'ın ilk Pazarı |
| Saat farkı | UTC+12 (Washington DC'nin 17 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 41 18 G, 174 47 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Nieuw Zeeland |
| Etimoloji | Hollandaca Nieuw Zeeland'ın İngilizceleştirilmiş halidir; 1643'te Hollanda'nın Zeeland iline atfedilerek 'Yeni Deniz Ülkesi' anlamında ilk kez kullanılmıştır |
| Kısaltma | NZ |
| Kısa resmi adı | Yeni Zelanda |
Ulusal Marş
| Notlar | Kraliyet marşı; iki resmi ulusal marştan biri; genellikle yalnızca kraliyet ailesinden bir üyenin veya temsilcisinin bulunduğu durumlarda çalınır |
| Başlık | God Save the King (Tanrı Kralı Korusun) |
Hukuk Sistemi
İngiliz modeline dayalı ortak hukuk sistemi; Maori için özel mevzuat ve arazi mahkemeleri
Ulusal Bayram
Waitangi Günü, 6 Şubat (1840); Anzac Günü, 25 Nisan (1915)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Yeni Zelanda vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 3 yıl |
Hükümet Tipi
Anayasal monarşi altında parlamenter demokrasi; Milletler Topluluğu krallığı
Ulusal Renkler
Siyah, beyaz, kırmızı (okra)
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf Mahkemesi; Yüksek Mahkeme; bölge mahkemeleri; istihdam, çevre, aile, Maori arazi, gençlik, askeri için özel mahkemeler |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Mahkeme (5 yargıçtan oluşur, baş yargıç dahil) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Temsilciler Meclisi |
| Görev süresi | 3 yıl |
| Seçim sistemi | Karma sistem |
| Koltuk sayısı | 120 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 14 Ekim 2023 |
| Bir sonraki seçim | Eylül 2026 |
| Seçim sonuçları | Ulusal Parti: 49; İşçi Partisi: 34; Yeşiller: 14; ACT: 11; NZ First: 8; Te Pāti Māori: 4; Diğer: 2 |
| Kadın temsilci oranı | %45,1 |
Bağımsızlık
26 Eylül 1907 (Birleşik Krallık'tan)
Siyasi Partiler
ACT Yeni Zelanda; Yeşil Parti; NZ First; İşçi Partisi; Ulusal Parti; Te Pāti Māori
İdari Birimler
16 bölge ve 1 bölge (Chatham Adaları)
Ulusal Semboller
Güney Haçı takımyıldızı (dört beş köşeli yıldız), kivi (kuş), gümüş eğreltiotu
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Monarşi kalıtsaldır; vali genel başbakanın tavsiyesiyle hükümdar tarafından atanmaktadır; yasama seçimlerinin ardından vali genel çoğunluk partisinin liderini başbakan olarak atar |
| Devlet başkanı (Kral) | Kral III. CHARLES (8 Eylül 2022'den itibaren); Vali Genel Dame Cindy KİRO (21 Ekim 2021'den itibaren) tarafından temsil edilmektedir |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Christopher LUXON (27 Kasım 2023'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
Bağımlı Bölgeler
Tokelau (1)
UNESCO Dünya Mirası
3 alan (2 doğal, 1 karma): Te Wahipounamu - Güneybatı Yeni Zelanda (d); Tongariro Milli Parkı (k+d); Yeni Zelanda Antarktik Adaları (d)
Askeri Not
Yeni Zelanda, Five Eyes istihbarat ittifakının (Avustralya, Kanada, BK, ABD ile birlikte) ve AUKUS güvenlik ortaklığının kurucu üyesidir. Türkiye ile Yeni Zelanda arasındaki askeri ilişkiler son derece sınırlıdır; ancak her iki ülke de NATO ortaklığı çerçevesinde zaman zaman temas noktaları bulmaktadır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %1,5-2'si; AUKUS ve Five Eyes ittifakları çerçevesinde savunma harcamaları artış eğilimindedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 9.000 aktif NZDF personeli (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Yeni Zelanda Savunma Kuvveti (NZDF): Yeni Zelanda Ordusu, Kraliyet Yeni Zelanda Hava Kuvvetleri, Kraliyet Yeni Zelanda Deniz Kuvvetleri; Yeni Zelanda Polisi İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
17 yaş; gönüllü askerlik (2025)
