Ruanda
Orta Afrika; Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunda, Burundi'nin kuzeyinde
Ruanda ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Ruanda arasındaki ticaret sınırlı olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşımaktadır. İkili ticaret hacminin 50-100 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Ruanda'ya makine ve ekipman, hazır giyim ve tekstil, inşaat malzemeleri ve tüketim malları ihraç ederken Ruanda'dan kahve, çay ve mineral ürünleri almaktadır. Türkiye'nin Afrika'ya yönelik artan ilgisi ve ikili diplomatik ilişkilerin güçlendirilmesi çabaları, bu alanda daha kapsamlı bir ticari ilişkinin kurulması için zemin oluşturmaktadır.
Döviz
Ruanda Frangı (RWF) / ABD Doları
İhracat
| İhracat Ortakları | BAE ~30%, DR Kongo ~15%, BK ~8%, Amerika ~7%, Belçika ~5% (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Altın, çay, kahve, koltan (kolumbit-tantalit), kalay cevheri, wolframit |
İthalat
| İthalat Ortakları | Çin ~20%, Kenya ~10%, Hindistan ~10%, BAE ~8%, Tanzanya ~6% (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Sermaye malları, yakıt, gıda ürünleri, çimento, inşaat malzemeleri |
Sanayiler
Çimento, tarımsal ürünler, küçük içecekler, sabun, mobilya, ayakkabı, plastik malzemeler, tekstil
Tarım Ürünleri
Çay, kahve, muz, tatlı patates, fasulye, sorgum, manyok, domates, meyve, mısır
Genel Değerlendirme
Düşük gelirli Orta Afrika ekonomisi; 1994 soykırımından muazzam bir toparlanma ve büyüme yaşandı; hizmet ve tarım sektörleri öncülüğünde orta gelirli ülke hedefi; yüksek kamu yatırımları ve teknoloji odaklı kalkınma; karalı reformlarla iyileştirilen iş ortamı; Vision 2050 planı kapsamında ekonomik çeşitlendirme
Kişi Başına GSYİH
| Not | Yaklaşık 2.600-2.800 dolar (SGP) (2024 tahmini) |
GSYİH Büyüme Hızı
| Not | Yaklaşık %7-8 (2024 tahmini); Afrika'nın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| Not | Yaklaşık 33-35 milyar dolar (2024 tahmini) |
Diller
Kinyarwanda (resmi, evrensel Bantu dili) %93,2; Fransızca (resmi) <%0,1; İngilizce (resmi) <%0,1; Svahili/Kiswahili (resmi, ticaret merkezlerinde) <%0,1; Birden fazla dil ve diğerleri %6,3; Belirtilmemiş %0,3 (2002 tahmini)
Dinler
| Katolik | %39,9 |
| Pentekostal | %21,3 |
| Protestan | %14,6 |
| Adventist | %12,2 |
| Diğer Hristiyanlar | %4,2 |
| Dini bağı olmayan | %3 |
| Müslüman | %2 |
| Diğer dinler | %2 (2022 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Ruandalı(lar) |
| Sıfat | Ruanda |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,07 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %17,9'u (2023) — ağırlıklı olarak kırsal |
Medyan Yaş
| Erkek | 20,1 yıl |
| Genel | 21,3 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 21,5 yıl |
Doğum Oranı
25,05 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Hutu, Tutsi, Twa
Okuryazarlık
| Toplam nüfus | %78,8 (2022 tahmini) |
| Kadın | %76,7 (2022 tahmini) |
| Erkek | %81 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 6.684.655 |
| Genel | 13.623.302 (2024 tahmini) |
| Kadın | 6.938.647 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %59,7 (Erkek: 3.954.608 / Kadın: 4.179.844) |
| 0-14 yaş | %37,2 (Erkek: 2.561.884 / Kadın: 2.508.218) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,1 (Erkek: 168.163 / Kadın: 250.585) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
4,87 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,96 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,13 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,09 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
229 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 27,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 27,4 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 22,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Genel | %11,4 (2025 tahmini) |
| Kadın | %6,3 (2025 tahmini) |
| Erkek | %17 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,7'si (2024 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %13,9'u (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %65,1'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %7,3'ü (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %9,5'i (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
13 yıl (2023 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
1,248 milyon - KİGALİ (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 19,4 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 62,3 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 67,5 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,1 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%5,8 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,2 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,7 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %87,8'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%49,9 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 64,6 yıl |
| Genel | 66,6 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 68,6 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
23 yıl (2019/20 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%7,7 (2020 tahmini)
Anayasa
26 Mayıs 2003 referandumunda kabul edilmiş, 4 Haziran 2003'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Kigali |
| Etimoloji | Şehir, adını yakındaki Kigali Dağı'ndan alır; Bantu öneki ki- ve Ruanda dilinde 'geniş' anlamına gelen gali sözcüklerinden oluşmaktadır |
| Saat farkı | UTC+2 (Washington DC'nin 7 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 1 57 G, 30 03 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülke, yerel bir halka göre adlandırılmıştır; bu halkın kendi adının anlamı belirsizdir |
| Eski adları | Ruanda Krallığı; Ruanda; Alman Doğu Afrika |
| Uzun resmi adı | Ruanda Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Republika y'u Rwanda |
| Kısa resmi adı | Ruanda |
Ulusal Marş
| Başlık | Rwanda nziza (Güzel Ruanda) |
| Kabul tarihi | 2001 |
Hukuk Sistemi
Alman ve Belçika modellerine dayalı medeni hukuk ile örf-adet hukukunun karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 1 Temmuz (1962)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Babanın Ruanda vatandaşı olması gerekmektedir; baba vatansız ya da bilinmiyorsa annenin vatandaş olması şartı aranır |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Mavi, sarı, yeşil
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Cumhuriyet Yüksek Mahkemesi; ticaret mahkemeleri; ara mahkemeler; temel mahkemeler; askeri uzman mahkemeler |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (baş yargıç, yardımcı baş yargıç ve 5 yargıçtan oluşur; 3'lü paneller halinde çalışır); Yüksek Mahkeme (mahkeme başkanı, başkan yardımcısı ve en az 24 yargıçtan oluşur; 5 daireye ayrılmıştır) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Milletvekilleri Meclisi (Chambre des Députés) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 80 (53 doğrudan, 27 dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 15-16 Temmuz 2024 |
| Bir sonraki seçim | Temmuz 2029 |
| Seçim sonuçları | FPR ve müttefikleri: 37; PL: 5; PSD: 5; Diğer: 6 |
| Kadın temsilci oranı | %63,8 — dünya genelinde en yüksek oranlardan biri |
Meclis adı
Parlamento (Parlement)
Üst Meclis
| Adı | Senato (Sénat) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 26 (18 dolaylı seçimle, 8 atama ile) |
| Son seçim tarihi | 16 Eylül 2024 |
| Kadın temsilci oranı | %53,8 |
Bağımsızlık
1 Temmuz 1962 (Belçika yönetimindeki BM mütevelli heyetinden)
Siyasi Partiler
DGPR; PL; PPC; RPF; PSD; PS-İmberakuri
İdari Birimler
4 il ve 1 şehir (Kigali)
Yürütme Organı
| Başbakan | Justin NSENGİYUMVA (23 Temmuz 2025'ten itibaren) |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı basit çoğunluk halk oyuyla doğrudan 5 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Son seçim tarihi | 4 Ağustos 2017 |
| Bir sonraki seçim | 15 Temmuz 2029 |
| Seçim sonuçları | 2024: Paul KAGAME (RPF) %99,2 oranıyla seçildi |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı Paul KAGAME (22 Nisan 2000'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
Askeri Not
Ruanda Savunma Kuvvetleri, Sahelve Orta Afrika'daki barış gücü operasyonlarına etkin biçimde katkı sağlamaktadır; Mozambik'teki operasyonları öne çıkmaktadır. Türkiye ile Ruanda arasında askeri ilişkiler sınırlıdır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %1,5-2'si |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 33.000-35.000 aktif RDF personeli (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Ruanda Savunma Kuvvetleri (RDF): Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; Ruanda Polisi (RNP) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18 yaş ve üzeri; gönüllü askerlik (2025)
