Somali
Doğu Afrika; Etiyopya'nın doğusunda Aden Körfezi ve Hint Okyanusu kıyısında
Somali ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Somali arasındaki ilişkiler, stratejik öneme sahip ikili ortaklıklara dönüşmüş; bu durum Türkiye'nin Afrika politikasının en çarpıcı örneklerinden birini oluşturmaktadır. İkili ticaret hacminin 100-200 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Somali'ye inşaat malzemeleri, makine ve ekipman, gıda ürünleri, tekstil ve sağlık hizmetleri ihraç ederken Somali'den canlı hayvan, balık ve tarım ürünleri almaktadır. Türkiye Somali'de çok sayıda hastane, okul, yol ve altyapı projesi inşa etmiş; 2011'deki büyük kıtlıkta insani yardım öncülüğü üstlenmiş ve 2017'den bu yana ülkede askeri eğitim üssü işletmektedir. Bu güçlü insani ve stratejik ilişki, Türkiye'nin Afrika politikasının mihenk taşı niteliğindedir.
Döviz
Somali Şilini (SOS) / ABD Doları; ABD doları yaygın biçimde kullanılmakta ve Somali Şilini ile birlikte dolaşımda bulunmaktadır
İhracat
| İhracat Ortakları | BAE ~45%, Hindistan ~15%, Umman ~10%, Jibuti ~8% (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Canlı hayvan (deve, sığır, keçi), muz, balık, kömür, hurdalar |
İthalat
| İthalat Ortakları | BAE ~40%, Hindistan ~15%, Çin ~9%, Etiyopya ~7%, Türkiye ~5% (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Gıda maddeleri, yakıt, tekstil, makine ve ekipman, inşaat malzemeleri |
Sanayiler
Şeker işleme, balıkçılık, tekstil, kablosuz telekomünikasyon, nakil hizmetleri
Havale Gelirleri
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %23-30'u; Somali diasporasının gönderdiği havaleler, hükümetten daha fazla döviz transferi gerçekleştirmektedir |
Tarım Ürünleri
Muz, şeker kamışı, sorgum, mısır, mango, hindistancevizi, pirinç, soya, domates, sesam
Genel Değerlendirme
Düşük gelirli Afrika Boynuzu ekonomisi; 30 yıllık savaş ve istikrarsızlık ekonomik potansiyeli büyük ölçüde tahrip etti; temel yaşam giderleri için yüksek havale gelirleri; yeni mali federalizm yaklaşımı; sürdürülemez borçların bir bölümü silindi; çevresel açıdan kırılgan; dijital teknoloji odaklı kentleşme çabaları
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 1.400 dolar |
| 2023 | 1.400 dolar |
| 2022 | 1.400 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4 |
| 2023 | %4,2 |
| 2022 | %2,7 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
12,109 milyar dolar (2024 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2022 | %6,8 |
| 2021 | %4,6 |
| 2020 | %4,3 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 26,77 milyar dolar |
| 2023 | 25,747 milyar dolar |
| 2022 | 24,706 milyar dolar |
Diller
Somalice (resmi), Arapça (resmi), İtalyanca, İngilizce
Dinler
| Müslüman | %99,9 (Sünni Müslüman %98,1, Şii Müslüman %1,2, İslami şizmatik %0,6) |
| Etnik dini bağlı | %0,1 (2020 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Somalili(ler) |
| Sıfat | Somali |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %4,2 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %47,9'u (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 19,3 yıl |
| Genel | 15,7 yıl (2025 tahmini) — dünya genelinde en genç nüfuslardan biri |
| Kadın | 18,9 yıl |
Doğum Oranı
46,36 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Ağırlıklı olarak Somali; daha az sayıda Arap, Bantu ve diğerleri
Okuryazarlık
| Erkek | %64,5 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %54,1 (2022 tahmini) |
| Kadın | %43,9 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 10.170.863 |
| Genel | 20.324.160 (2025 tahmini) |
| Kadın | 10.153.297 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %55,8 (Erkek: 3.699.721 / Kadın: 3.568.163) |
| 0-14 yaş | %41,4 (Erkek: 2.689.086 / Kadın: 2.694.372) |
| 65 yaş ve üzeri | %2,8 (Erkek: 157.505 / Kadın: 208.426) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
11,22 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,01 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,91 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,05 hekim/1.000 kişi (2014) — son derece yetersiz
Anne Ölüm Oranı
563 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini) — dünya genelinde en yükseklerden biri
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 93,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 81,5 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) — dünya genelinde en yükseklerden biri |
| Kadın | 73,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %0'ı (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %8,1'i (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %58,3'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%3,32 (2025 tahmini) — dünya genelinde en yükseklerden biri
Sağlık Harcamaları
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %2,5'i (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
2,610 milyon - MOGADİŞU (başkent); 1,127 milyon - Hargeysa (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 29,9 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 97,1 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 100,5 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 3,3 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%8,3 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
6,38 çocuk/kadın (2025 tahmini) — dünya genelinde en yükseklerden biri
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,9 yatak/1.000 kişi (2019 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %57,6'sı (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%62,4 (2019 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 54,1 yıl |
| Genel | 56,5 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 59 yıl |
Anayasa
12 Haziran 2012'de hazırlanmış, 1 Ağustos 2012'de kabul edilmiştir
Başkent
| Adı | Mogadişu |
| Etimoloji | Ad muhtemelen Arapça mukaddas (kutsal) sözcüğünden türemiştir |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 2 04 K, 45 20 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad 'Somalilerin Toprağı' anlamına gelmektedir; grubun adının kökeni belirsizdir |
| Eski adları | İngiliz Somali Ülkesi, İtalyan Somali Ülkesi, Somali Cumhuriyeti, Somali Demokratik Cumhuriyeti |
| Uzun resmi adı | Somali Federal Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (Somalice) |
| Kısa resmi adı | Somali |
Ulusal Marş
| Başlık | Qolobaa Calankeed (Her Ulusun Bayrağı Vardır) |
| Söz/Müzik | Abdullahi QARSHE |
| Kabul tarihi | 2012 |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk, İslam (şeriat) hukuku ve örf-adet hukukunun (Xeer) karma sistemi
Ulusal Bayram
Somali Cumhuriyeti'nin Kuruluşu, 1 Temmuz (1960)
Ulusal Sembol
Leopar
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Babanın Somali vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 7 yıl |
Hükümet Notu
Bölgesel ve yerel yönetim organları, kuzeybatı Somali'deki kendi kendini ilan etmiş Somaliland Cumhuriyeti dahil ülkenin çeşitli bölgelerini kontrol etmeye devam etmektedir
Hükümet Tipi
Federal parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Mavi, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Federal mahkemeler; federal üye devlet düzeyinde mahkemeler; askeri mahkemeler; şeriat mahkemeleri |
| En yüksek mahkeme | Geçici anayasa, Anayasa Mahkemesi'nin kurulmasını öngörmektedir (5 yargıç) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Halk Meclisi (Golaha Shacabka) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 275 (tamamı dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 1 Kasım 2021 - 5 Mayıs 2022 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2026 |
| Kadın temsilci oranı | %19 |
Meclis adı
Federal Parlamento
Üst Meclis
| Adı | Üst Meclis (Aqalka Sare) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 54 (tamamı dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 27 Temmuz - 13 Kasım 2021 |
| Kadın temsilci oranı | %25,9 |
Bağımsızlık
1 Temmuz 1960 (İngiliz Somali Ülkesi 26 Haziran 1960'ta bağımsızlığını kazanmış; 1 Temmuz'da İtalya yönetimindeki BM mütevelli toprağıyla birleşerek Somali Cumhuriyeti'ni oluşturmuştur)
Siyasi Partiler
PDP; Wadajir; SSUP; Qaransoor ve diğerleri (siyasi ortam son derece parçalı ve kabile temelli olmaya devam etmektedir)
İdari Birimler
18 bölge (gobol)
Yürütme Organı
| Başbakan | Hamza Abdi BARRE (25 Haziran 2022'den itibaren) |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı, Federal Parlamento tarafından gerektiğinde 2 turlu üçte iki çoğunluk oyuyla tek 4 yıllık dönem için dolaylı olarak seçilmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı HASSAN SHEIKH Mohamud (23 Mayıs 2022'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 15 Mayıs 2022 |
| Bir sonraki seçim | 2026 |
| Seçim sonuçları | 2022: HASSAN SHEIKH Mohamud üçüncü turda %66 oranıyla seçildi |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; 24 Haziran 2024 yerel seçimlerinden itibaren evrensel oy hakkı
Askeri Not
Al-Shabaab, ülkenin önemli bölgelerini kontrol etmeye devam etmekte; SNA, ATMIS (Geçiş Misyonu/Afrika Birliği) ve ABD özel kuvvetlerinin desteğiyle bu örgüte karşı aktif operasyonlar yürütmektedir. Türkiye, önemli bir eğitim ve askeri destek sağlayıcısı olarak Somali'de güçlü bir askeri varlık sürdürmektedir; Mogadişu'daki Türk askeri eğitim üssü 2017'den bu yana faaliyettedir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %1,5-2'si; güvenlik operasyonları büyük ölçüde uluslararası destek (ATMIS/AU misyonu, ABD, AB, Türkiye) ile sürdürülmektedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 20.000-25.000 aktif SNA personeli; eğitim ve kapasite durumu bölgeye göre farklılık göstermektedir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Somali Ulusal Ordusu (SNA): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; Somali Polisi; çeşitli paramiliter ve klan bazlı kuvvetler (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18 yaş ve üzeri; gönüllü askerlik (2025)
