Aruba
Karayipler; Karayip Denizi'nde Venezuela'nın kuzeyinde bir ada
Aruba ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Aruba arasındaki doğrudan ticari ilişkiler oldukça sınırlı kalmaktadır. 2023 yılı dış ticaret verilerine göre Türkiye, Aruba'nın ihracat ya da ithalat ortakları arasında kayda değer bir konumda bulunmamaktadır; ülkenin ticareti başta ABD, Hollanda ve Kolombiya ile yürütülmektedir. Adanın küçük ölçekli ekonomisi ve hizmet ağırlıklı yapısı, Türkiye ile kapsamlı bir ikili ticaret ilişkisi kurulmasının önünde yapısal bir engel oluşturmaktadır. Bununla birlikte, Türk tekstil ve tüketim malları Hollanda veya ABD gibi üçüncü ülkeler üzerinden dolaylı yollarla Aruba pazarına ulaşabilmektedir. Türk turizmi ile Aruba arasındaki bağlantılar da son derece sınırlı düzeyde kalmakta; Türk turistler genellikle Karayip yerine farklı destinasyonları tercih etmektedir.
Bütçe
| Gelirler | 793 milyon dolar (2019 tahmini) |
| Harcamalar | 782 milyon dolar (2019 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 3,153 milyar dolar |
| 2022 | 2,853 milyar dolar |
| 2021 | 2,201 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Ürdün %34, Kolombiya %31, ABD %7, Guyana %5, Slovakya %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Tütün, gaz türbinleri, rafine petrol, buhar türbinleri, ısıtma makineleri (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 2,565 milyar dolar |
| 2022 | 2,429 milyar dolar |
| 2021 | 1,947 milyar dolar |
İthalat Ortakları
ABD %53, Hollanda %15, Çin %6, Kolombiya %3, Brezilya %3 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, tütün, otomobil, hazır giyim, mücevherat (2023)
Sanayiler
Turizm, petrol aktarma tesisleri, bankacılık
Kamu Borcu
GSYİH'nin %84,7'si (2016 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %1,1'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2021 | GSYİH'nin %1,2'si |
Tarım Ürünleri
Sabırsız otu; hayvancılık; balık
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 194,498 milyon dolar |
| 2022 | 230,556 milyon dolar |
| 2021 | 79,257 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Turizme bağımlı, küçük ölçekli bir ada ekonomisi; yüksek kamu borcu; COVID-19 ekonomik faaliyetleri ciddi biçimde sekteye uğratmıştır; yüksek sayıdaki devre mülk tesislerinin katkısıyla turizm aracılığıyla kısmi toparlanma süreci yaşanmaktadır; petrol rafinerisinin yeniden faaliyete geçirilmesi değerlendirilmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2023 | 40.500 dolar |
| 2022 | 38.900 dolar |
| 2021 | 35.700 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2023 | %4,3 |
| 2022 | %8,5 |
| 2021 | %24,1 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
3,649 milyar dolar (2023 tahmini)
Döviz ve Altın Rezervleri
| 2023 | 1,468 milyar dolar |
| 2022 | 1,544 milyar dolar |
| 2021 | 1,513 milyar dolar |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %78,3 (2019 tahmini) |
| Sanayi | %11,4 (2019 tahmini) |
| Tarım | %0 (2019 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2019 | %4,3 |
| 2018 | %3,6 |
| 2017 | %-1 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Mal ve hizmet ihracatı | %88,3 (2023 tahmini) |
| Hane halkı tüketimi | %52,1 (2023 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %21,5 (2023 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %19,6 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-81,5 (2023 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2023 | 4,35 milyar dolar |
| 2022 | 4,172 milyar dolar |
| 2021 | 3,844 milyar dolar |
Döviz Kuru (Arubalı Gulden/Florin / ABD Doları)
| 2024 | 1,79 |
| 2023 | 1,79 |
| 2022 | 1,79 |
| 2021 | 1,79 |
| 2020 | 1,79 |
Diller
| Papiamento (resmi; Portekizce, İspanyolca, Hollandaca, İngilizce, Fransızca, Afrika dilleri ve Arawak dilinin karıştığı bir kreol dili) | %69,4 |
| İspanyolca | %13,7 |
| İngilizce (yaygın kullanım) | %7,1 |
| Hollandaca (resmi) | %6,1 |
| Diğer | %1,7 |
| Çince | %1,5 |
| Belirtilmemiş | %0,4 (2010 tahmini) |
Dinler
| Roma Katolik | %75,3 |
| Dini bağı olmayan | %5,5 |
| Protestan | %4,9 (Metodist %0,9; Adventist %0,9; Anglikan %0,4; diğer Protestan %2,7) |
| Yehova Şahidi | %1,7 |
| Diğer | %12 |
| Belirtilmemiş | %0,5 (2010 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Arubalı(lar) |
| Sıfat | Arubalı; Hollandalı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,77 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %44,3'ü (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 39,3 yıl |
| Genel | 41,2 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 42,4 yıl |
Doğum Oranı
11,44 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Hollandalı | %78,7 |
| Kolombiyalı | %6,6 |
| Venezuelalı | %5,5 |
| Diğer | %5,1 (2020 tahmini) |
| Dominikenli | %2,8 |
| Haitili | %1,3 |
Toplam Nüfus
| Erkek | 59.101 |
| Genel | 125.063 (2024 tahmini) |
| Kadın | 65.962 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %65,7 (Erkek: 39.621 / Kadın: 42.487) |
| 0-14 yaş | %17,2 (Erkek: 10.815 / Kadın: 10.747) |
| 65 yaş ve üzeri | %17,1 (Erkek: 8.665 / Kadın: 12.728) |
Ölüm Oranı
8,85 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,02 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,9 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
7,91 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 15,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 11,2 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 7,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,6'sı (2021 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11'i (2021 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,05 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
30.000 - ORANJESTAD (başkent) (2018)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,8 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 26,3 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 52,3 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 26,1 (2024 tahmini) |
Toplam Doğurganlık Hızı
1,82 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %98,8'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmemiş - toplam | Nüfusun %1,2'si (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%46,8 (2020 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 75,4 yıl |
| Genel | 78,5 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 81,6 yıl |
Anayasa
Önceki anayasalar 1947 ve 1955'te yürürlüğe girmiştir; en son anayasa Ağustos 1985'te hazırlanmış ve onaylanmış; 1 Ocak 1986'da yürürlüğe girmiştir (Hollanda Krallığı Şartı'na tabidir)
Başkent
| Adı | Oranjestad |
| Etimoloji | Hollandaca'da 'turuncu şehir' anlamına gelmektedir; şehir 1824'te Hollanda'nın hanedan ailesi Oranje-Nassau Hanedanı'nın adından esinlenerek adlandırılmıştır |
| Saat farkı | UTC-4 (Washington DC'nin 1 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 12 31 K, 70 02 B |
Ülke Adı
| Etimoloji | Adın kökeni belirsizdir; geleneğe göre İspanyolca 'oro hubo' (altın vardı) ifadesinden türediği kabul edilmektedir; ancak adada hiç altın bulunamamıştır. Diğer olası kaynaklar arasında yerel 'oruba' (iyi konumlanmış) kelimesi ya da Karib dilindeki 'ora' (kabuk) ve 'oubao' (ada) sözcüklerinin birleşimi yer almaktadır |
| Uzun resmi adı | Aruba Ülkesi |
| Yerel uzun adı | Land Aruba (Hollandaca); Pais Aruba (Papiamento) |
| Kısa resmi adı | Aruba |
| Yerel kısa adı | Aruba |
Ulusal Marş
| Not | Hollanda Krallığı'nın bir parçası olarak resmi marş |
| Başlık | Het Wilhelmus |
| Güfte/Beste | Philips VAN MARNIX van Sint Aldegonde (muhtemel) / bilinmiyor |
Hukuk Sistemi
Hollanda medeni kanununa dayalı medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Ulusal Marş ve Bayrak Günü, 18 Mart (1976)
Ulusal Sembol
Hooiberg (Saman Yığını) Tepesi
Vatandaşlık
Hollanda vatandaşlık mevzuatı geçerlidir
Hükümet Tipi
Parlamenter demokrasi; Hollanda Krallığı'nın bir parçası
Ulusal Renkler
Mavi, sarı, kırmızı, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İlk Derece Mahkemesi |
| En yüksek mahkeme | Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Sint Eustatius ve Saba Ortak Adalet Mahkemesi (3 yargıçlı panel olarak toplanır); nihai temyiz başvuruları Hollanda'daki Yüksek Mahkeme tarafından karara bağlanır |
| Yargıç atama süreci | Ortak Mahkeme yargıçları monark tarafından ömür boyu atanır |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Yasama Meclisi (Staten) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Nispi temsil |
| Koltuk sayısı | 21 |
| Son seçim tarihi | 6 Aralık 2024 |
| Bir sonraki seçim | Aralık 2028'e kadar |
| Seçim sonuçları | AVP: 9 koltuk; MEP: 8 koltuk; FUTURO: 3 koltuk; PPA: 1 koltuk |
| Kadın temsilci oranı | %38,1 |
Bağımsızlık
Yok (Hollanda Krallığı'nın bir parçası)
Siyasi Partiler
Arubalı Halk Partisi (AVP); Halkın Seçim Hareketi Partisi (MEP); FUTURO; Arubalı Vatansever Parti (APP/PPA); Arubalı Egemenlik Hareketi (MAS); Accion21; Demokratik Ağ (RED); RAIZ (ROOTS); Pueblo Orguyoso y Respeta (POR)
Yürütme Organı
| Kabine | Yasama meclisi (Staten) tarafından seçilen Bakanlar Kurulu |
| Seçim süreci | Monarşi kalıtsaldır; genel vali monark tarafından 6 yıllık görev süresi için atanır; başbakan ve yardımcısı Staten tarafından dolaylı olarak 4 yıllık görev süresi için seçilir |
| Devlet başkanı | Hollanda Kralı WILLEM-ALEXANDER (30 Nisan 2013'ten itibaren); Genel Vali Alfonso BOEKHOUDT tarafından temsil edilmektedir (1 Ocak 2017'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 6 Aralık 2024 |
| Bir sonraki seçim | Aralık 2028'e kadar |
| Seçim sonuçları | Mike EMAN (AVP) başbakan seçildi |
| Hükümet başkanı | Başbakan Mike EMAN (28 Mart 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
Bağımlılık Statüsü
Hollanda Krallığı'nın dört kurucu ülkesinden biri; 1986'da Hollanda Antilleri'nden ayrılarak iç işlerinde tam özerklik kazanmıştır; savunma ve dış politika Hollanda hükümeti sorumluluğundadır
ABD'deki Diplomatik Temsil
Yok (Hollanda Krallığı tarafından temsil edilmektedir)
ABD'nin Aruba'daki Diplomatik Temsili
ABD'nin Aruba'da büyükelçiliği bulunmamaktadır; Curaçao'daki ABD Başkonsolosu, Aruba için de akredite edilmiştir
| Askeri Not | Savunma, Hollanda Krallığı'nın sorumluluğundadır; Aruba güvenlik servisleri organize suç ve terörle mücadeleye odaklanmaktadır; dış politika ve savunma Hollanda hükümeti tarafından yürütülmektedir; Hollanda Karayip Sahil Güvenliği (DCCG) deniz güvenliğini sağlamaktadır; Hollanda ordusu bir deniz piyadeleri bölüğü ve bir deniz üssü dahil olmak üzere Aruba'da askeri varlığını sürdürmektedir (2024) |
| Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri | Düzenli silahlı kuvvetler bulunmamaktadır; Aruba Milisi (ARUMIL); yerel güvenliği Polis Teşkilatı sağlamakta olup Hollanda Jandarması (Koninklijke Marechaussee), Hollanda Karayip Polis Teşkilatı (KPCN) ve Hollanda Karayip Sahil Güvenliği (DCCG) tarafından desteklenmektedir (2025) |
