Bangladeş
Güney Asya; Bengal Körfezi kıyısında, Myanmar ile Hindistan arasında
Bangladeş ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Bangladeş arasındaki ticari ilişkiler son yıllarda kayda değer bir ivme kazanmıştır. Bangladeş'in ihracat verilerine bakıldığında Türkiye, ülkenin başlıca hazır giyim müşterileri arasında yer almaktadır; Türk tekstil ithalatçıları ve perakende zincirleri Bangladeş'i temel tedarik üssü olarak kullanmaktadır. Öte yandan Türkiye, Bangladeş'e sentetik kumaş, makine ve sanayi ürünleri ihraç etmektedir. İkili ticaret hacminin 1-2 milyar dolar aralığında seyrettiği tahmin edilmekle birlikte bu rakamın yıllara göre önemli farklılıklar gösterdiği bilinmektedir.
Bangladeş'in tekstil sektörü ile Türkiye'nin güçlü imalat ve dış ticaret kapasitesi arasında doğal bir tamamlayıcılık bulunmaktadır. Bangladeş, Türk yatırımcılar ve üreticiler için hem tedarikçi hem de tüketici konumunda bulunmaktadır. Türkiye'nin Bangladeş'e yönelik askeri teçhizat ihracatı da iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiye yeni bir boyut katmaktadır; Bangladeş, askeri envanterin çeşitlendirilmesi sürecinde Türkiye'yi önemli bir tedarikçi olarak değerlendirmektedir. İki Müslüman çoğunluklu ülke olarak diplomatik zemindeki yakınlık, ekonomik iş birliği olanaklarının genişlemesine zemin hazırlamaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 39,849 milyar dolar (2021 tahmini) |
| Harcamalar | 51,558 milyar dolar (2021 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 53,848 milyar dolar |
| 2023 | 58,885 milyar dolar |
| 2022 | 60,066 milyar dolar |
İhracat Ortakları
ABD %16, Almanya %15, Birleşik Krallık %8, İspanya %7, Polonya %6 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Hazır giyim, ayakkabı, kumaş, tekstil, bavul ve çantalar (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 74,96 milyar dolar |
| 2023 | 73,172 milyar dolar |
| 2022 | 93,635 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %34, Hindistan %17, Endonezya %5, Singapur %5, Malezya %4 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, pamuklu kumaş, doğal gaz, pamuk, kumaş (2023)
Sanayiler
Pamuk, tekstil ve giyim, jüt, çay, kağıt, çimento, gübre, şeker, hafif mühendislik
Kamu Borcu
GSYİH'nin %33,3'ü (2016 tahmini)
İşgücü
77,355 milyon (2024 tahmini)
Dış Borç
58,02 milyar dolar (2023 tahmini)
Gini Katsayısı
33,4 (2022 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %6'sı |
| 2023 | GSYİH'nin %5,1'i |
| 2022 | GSYİH'nin %4,7'si |
Tarım Ürünleri
Pirinç, süt, patates, mısır, şeker kamışı, soğan, jüt, sebze, mango/guava, tropikal meyveler (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %4,7 |
| 2023 | %4,5 |
| 2022 | %4,6 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 1,87 milyar dolar |
| 2023 | 4,388 milyar dolar |
| 2022 | -14,438 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
En hızlı büyüyen gelişmekte olan piyasa ekonomilerinden biri; COVID-19 sonrası güçlü toparlanma; kayda değer yoksulluk azaltma başarısı; ihracat tekstil sektörü tarafından domine edilmektedir; zayıflayan ihracat ve havale gelirleri döviz rezervlerinin erimesine yol açmış ve 2022'de IMF kredi programı başlatılmıştır
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 8.500 dolar |
| 2023 | 8.200 dolar |
| 2022 | 7.900 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4,2 |
| 2023 | %5,8 |
| 2022 | %7,1 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
450,119 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz ve Altın Rezervleri
| 2024 | 21,395 milyar dolar |
| 2023 | 21,86 milyar dolar |
| 2022 | 33,747 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%3,5 (2024 tahmini)
Ortalama Hane Halkı Harcamaları
| Gıda harcamaları | Hane halkı harcamalarının %52,8'i (2023 tahmini) |
| Alkol ve tütün harcamaları | Hane halkı harcamalarının %2,1'i (2023 tahmini) |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %51,4 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %34,1 (2024 tahmini) |
| Tarım | %11,2 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altında Nüfus
%18,7 (2022 tahmini)
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Erkek | %13,7 (2024 tahmini) |
| Genel | %11,5 (2024 tahmini) |
| Kadın | %9,2 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %10,5 |
| 2023 | %9,9 |
| 2022 | %7,7 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %70,1 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %30,7 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %10,5 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %5,9 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-16,3 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 1,473 trilyon dolar |
| 2023 | 1,413 trilyon dolar |
| 2022 | 1,336 trilyon dolar |
Döviz Kuru (Bangladeş Takası / ABD Doları)
| 2024 | 115,604 |
| 2023 | 106,309 |
| 2022 | 91,745 |
| 2021 | 85,084 |
| 2020 | 84,871 |
Diller
| Bengalce (resmi; Bangla olarak da bilinir) | %98,8 |
| Diğer | %1,2 (2011 tahmini) |
Dinler
| Müslüman | %91 |
| Hindu | %8 |
| Diğer | %1 (2022 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Bangladeşli(ler) |
| Sıfat | Bangladeşli |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,88 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %40,5'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 28,7 yıl |
| Genel | 27,8 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 30,4 yıl |
Doğum Oranı
19,45 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Diğer yerli etnik gruplar | %1 (2022 tahmini) |
| Bengalli | En az %99 |
Okuryazarlık
| Erkek | %81,4 (2022 tahmini) |
| Kadın | %76,5 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %79 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 83.908.720 |
| Genel | 174.370.536 (2025 tahmini) |
| Kadın | 90.461.816 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %67,1 (Erkek: 55.071.592 / Kadın: 58.180.322) |
| 0-14 yaş | %25,1 (Erkek: 21.540.493 / Kadın: 20.800.712) |
| 65 yaş ve üzeri | %7,8 (Erkek: 6.096.167 / Kadın: 7.007.898) |
Ölüm Oranı
6,05 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,04 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,96 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-4,28 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Çocuk Evliliği
| 18 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %51,4 (2019) |
| 15 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %15,5 (2019) |
Hekim Yoğunluğu
0,72 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
115 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 31,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 22 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 26,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
Sağlık Harcaması
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,4'ü (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %1,2'si (2022 tahmini) |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %47,6 (2025 tahmini) |
| Genel | %29,7 (2025 tahmini) |
| Kadın | %12,5 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2'si (2024 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11,9'u (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %98,4'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %98,3'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %98,5'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,91 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
| Bogra | 906.000 (2023) |
| Hulna | 955.000 (2023) |
| Silet | 964.000 (2023) |
| Rajşahi | 962.000 (2023) |
| Çittagong | 5,380 milyon (2023) |
| Dakka (başkent) | 23,210 milyon (2023) |
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 9 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 43,5 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 54,6 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 11,1 (2025 tahmini) |
Hastane Yatak Yoğunluğu
0,9 yatak/1.000 kişi (2019 tahmini)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,25 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %84,9'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %90,3'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %81,4'ü (2022 tahmini) |
Obezite Prevalansı (Yetişkin)
%3,6 (2016)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 73,1 yıl |
| Genel | 75,2 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 77,5 yıl |
Annelerin İlk Doğumdaki Ortalama Yaşı
18,6 yıl (2017/18 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuk Oranı
%21,7 (2022 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 11 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 11 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 12 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
1935, 1956, 1962 (bağımsızlık öncesi) tarihli önceki anayasalar mevcuttur; en son anayasa 4 Kasım 1972'de yürürlüğe girmiş, 16 Aralık 1972'de uygulamaya konulmuş; Mart 1982'de askıya alınmış, Kasım 1986'da yeniden yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Dakka (Dhaka) |
| Etimoloji | Adın kökeni belirsizdir; dhak ağacından ya da şehirde bir türbesi bulunan Dhakeşvari adlı bir tanrıçadan türemiş olabileceği düşünülmektedir |
| Saat farkı | UTC+6 (Washington DC'nin 11 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 23 43 K, 90 24 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, Bengalce 'Bangla' (Bengalli) ve 'desh' (ülke) sözcüklerinin birleşiminden oluşmaktadır |
| Eski adları | Doğu Bengal, Doğu Pakistan |
| Uzun resmi adı | Bangladeş Halk Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Gana Prajatantri Bangladesh |
| Kısa resmi adı | Bangladeş |
| Yerel kısa adı | Bangladesh |
Ulusal Marş
| Başlık | Amar Shonar Bangla (Benim Altın Bengalim) |
| Güfte/Beste | Rabindranath TAGORE |
| Kabul Yılı | 1971; Nobel ödüllü Rabindranath TAGORE, Hindistan'ın ulusal marşını da kaleme almıştır |
Hukuk Sistemi
İngiliz ortak hukukunu esas alan karma hukuk sistemi; bağımsızlıktan bu yana yasal düzenlemeler birincil mevzuat kaynağı olmuştur; İslam hukuku Müslümanlara aile ve miras davalarında uygulanmakta; Hindu kişisel hukuku ise Hinduları ve Budistleri kapsamaktadır
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 26 Mart (1971); Zafer Günü, 16 Aralık (1971)
Ulusal Sembol
Bengal kaplanı, nilüfer çiçeği
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Bangladeş vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Evet, ancak belirli ülkelerle sınırlıdır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Yeşil, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Hukuk mahkemeleri: Yardımcı Yargıç Mahkemesi; Ortak İlçe Yargıcı Mahkemesi; Ek İlçe Yargıcı Mahkemesi; İlçe Yargıcı Mahkemesi; Ceza mahkemeleri: Oturumlar Mahkemesi; Metropol Oturumlar Mahkemesi; Metropol Sulh Mahkemeleri; Sulh Mahkemesi; özel mahkemeler/tribunaller |
| En yüksek mahkeme | Bangladeş Yüksek Mahkemesi (7 yargıçlık Temyiz Dairesi ve 99 yargıçlık Yüksek Mahkeme Dairesi olmak üzere iki daireden oluşmaktadır) |
| Yargıç atama süreci | Baş yargıç ve yargıçlar cumhurbaşkanı tarafından atanır; yargıçlar 67 yaşına kadar görev yapar |
Yasama Organı
| Bir sonraki seçim | Şubat 2026 |
Bağımsızlık
16 Aralık 1971 (Pakistan'dan)
Siyasi Partiler
Awami Birliği (AL); Bangladeş Milliyetçi Partisi (BNP); Bangladeş Cemaat-i İslami (JIB); İslami Andolan Bangladeş; Jatiya Partisi (Erşad kolu ve Manju kolu); Ulusal Sosyalist Parti (JSD); İşçi Partisi (WP)
İdari Birimler
8 bölge (division): Barişal, Çattogram, Dakka, Hulna, Mimensingh, Rajşahi, Rangpur, Silet
Yürütme Organı
| Not | Şeyh HASİNA Ağustos 2024'te yaşanan kitlesel protestoların ardından ülkeyi terk etmiş; Muhammad YUNUS geçici hükümet başkanı olarak göreve atanmıştır |
| Kabine | Başbakan tarafından seçilen ve cumhurbaşkanı tarafından atanan Bakanlar Kurulu |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Mohammad SHAHABUDDIN Chuppi (24 Nisan 2023'ten itibaren) |
| Bir sonraki seçim | 2028 |
| Hükümet başkanı (geçici) | Geçici Başbakan Muhammad YUNUS (8 Ağustos 2024'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
3 alan (2 kültürel, 1 doğal): Bagerhat Tarihi Camii; Paharpur'daki Budist Vihara Harabeleri; Sundarbans
ABD'deki Diplomatik Temsil
| Büyükelçi | Tarikat Md Ariful İSLAM (5 Eylül 2025'ten itibaren) |
| Büyükelçilik adresi | 3510 International Drive NW, Washington, DC 20008 |
ABD'nin Bangladeş'teki Diplomatik Temsili
| Büyükelçilik | Madani Avenue, Baridhara, Dakka - 1212 |
| Büyükelçi (aday) | Brent CHRISTENSEN (12 Ocak 2026'dan itibaren) |
Askeri Not
Ordunun birincil sorumluluğu dış savunmadır; ancak iç güvenlik alanında da görev üstlenmektedir; Eylül 2024'te yaşanan kitlesel protestoların ardından orduya gözaltı, arama ve yasadışı toplantıları dağıtma gibi yetkileri kapsayan kolluk güçleri yetkileri tanınmıştır; ordu tarihsel olarak ülke siyasetinde belirleyici bir rol oynamış; bankacılık, gıda, otelcilik, imalat, gayrimenkul ve gemi inşaatı gibi alanlarda ticari çıkarlar sürdürmektedir; BM barış koruma misyonlarına katılım ordunun geleneksel güçlü yanlarından birini oluşturmakta; ülke bu alanda uluslararası bir eğitim merkezi de işletmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %0,9'u (2024 tahmini) |
| 2023 | GSYİH'nin %1'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,1'i |
| 2021 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2020 | GSYİH'nin %1,3'ü |
Askeri Personel Gücü
Bilgiler değişkenlik göstermektedir; tahminen 170.000 aktif silahlı kuvvetler personeli (2025)
Yurt Dışı Konuşlanma
Orta Afrika Cumhuriyeti (MINUSCA): yaklaşık 1.400; Kongo Demokratik Cumhuriyeti (MONUSCO): 1.700 (200 polis dahil); Lübnan (UNIFIL): 120; Güney Sudan (UNMISS): 1.600; Sudan (UNISFA): 500 (2024)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ordunun envanterin büyük bölümü Çin ve Rusya menşeli teçhizattan oluşmaktadır; ancak son yıllarda Almanya, Türkiye, Birleşik Krallık ve ABD gibi yeni tedarikçiler de eklenmiştir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Bangladeş Silahlı Kuvvetleri (Bangladeş Savunma Kuvvetleri): Bangladeş Ordusu, Bangladeş Deniz Kuvvetleri, Bangladeş Hava Kuvvetleri; İçişleri Bakanlığı: Bangladeş Polisi, Sınır Muhafız Bangladeş (BGB), Bangladeş Sahil Güvenliği, Hızlı Eylem Taburu (RAB), Ansarlar, Köy Savunma Partisi (VDP) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Hizmete göre değişmekle birlikte genel olarak gönüllü askerlik için 17-23 yaş; hizmet süresi de hizmetin türüne göre farklılık göstermektedir (2025)
