Belarus
Doğu Avrupa; Polonya'nın doğusu
Belarus ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye, Belarus'un en önemli ticaret ortakları arasında belirgin bir konuma sahiptir. 2023 yılı verilerine göre Türkiye, Belarus ithalatında %9 pay alarak beşinci sıraya yerleşmiştir; bu durum her iki ülke arasında kayda değer bir ticaret akışının varlığına işaret etmektedir. Türkiye, Belarus'a başta otomobil, tekstil, makine ve tüketim malları olmak üzere çeşitli sanayi ürünleri ihraç etmektedir. Belarus ise karşılığında gübre, tarım ürünleri ve çeşitli sanayi ürünleri ihraç etmekte olup bu ticaret Türkiye üzerinden gerçekleşmektedir.
Türkiye-Belarus ticareti, 2022 sonrasında Rusya ve Belarus'a yönelik Batı yaptırımlarının yürürlüğe girmesiyle birlikte önemli bir ivme kazanmıştır. Batılı ülkeler ile Belarus ve Rusya arasındaki ticari ilişkilerin büyük ölçüde askıya alınmasıyla oluşan boşluğu, Türk ihracatçılar kısmen doldurmuştur. Bu gelişme Türkiye için kayda değer bir ticaret fırsatı sunmuş; ancak ikincil yaptırım riskleri ve jeopolitik kaygılar söz konusu ilişkilerin sürdürülebilirliğini tartışmalı bir zemine taşımıştır. İki ülke arasındaki uzun vadeli ticaret ilişkilerinin seyri, Belarus'un uluslararası arenada nasıl bir yol izleyeceğine bağlı olarak belirlenecektir.
Belarus Yaklaşan Fuarlar
Bütçe
| Gelirler | 22,876 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 21,912 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 49,386 milyar dolar |
| 2023 | 47,714 milyar dolar |
| 2022 | 47,124 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin %34, Kazakistan %10, Özbekistan %7, Polonya %6, Brezilya %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Gübre, kolza yağı, kereste, kanatlı eti, sığır eti (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 50,679 milyar dolar |
| 2023 | 47,459 milyar dolar |
| 2022 | 42,438 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %33, Polonya %16, Almanya %11, Litvanya %10, Türkiye %9 (2023)
İthal Edilen Mallar
Otomobil, yayın cihazları, kumaş, plastik ürünler, video ekranları (2023)
Sanayiler
Metal kesme tezgahları, traktör, kamyon, iş makinesi, motosiklet, sentetik elyaf, gübre, tekstil, buzdolabı, çamaşır makinesi ve diğer ev aletleri
Kamu Borcu
GSYİH'nin %33,2'si (2019 tahmini)
İşgücü
4,817 milyon (2024 tahmini)
Dış Borç
18,01 milyar dolar (2023 tahmini)
Gini Katsayısı
24,4 (2020 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %1,8'i |
| 2023 | GSYİH'nin %1,7'si |
| 2022 | GSYİH'nin %2'si |
Tarım Ürünleri
Süt, şeker pancarı, patates, buğday, tritikale, arpa, mısır, kolza tohumu, çavdar, tavuk (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %3,4 |
| 2023 | %3,5 |
| 2022 | %3,6 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -1,925 milyar dolar |
| 2023 | -1,104 milyar dolar |
| 2022 | 2,628 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Rus enerji sübvansiyonlarının azalması; artan kamu borcu; güçlü para birimi baskıları daha yüksek enflasyona yol açmaktadır; temel gıda ve ilaçlara yakın dönemde fiyat kontrolleri uygulanmaktadır; kamu sektörü ücret artışları ve kırılgan özel sektör hane halkı gelir kazanımlarını ve ekonomik büyümeyi tehdit etmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 29.000 dolar |
| 2023 | 27.800 dolar |
| 2022 | 26.500 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4 |
| 2023 | %4,1 |
| 2022 | %-4,7 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
75,962 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz ve Altın Rezervleri
| 2024 | 8,912 milyar dolar |
| 2023 | 8,118 milyar dolar |
| 2022 | 7,923 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%6 (2024 tahmini)
Ortalama Hane Halkı Harcamaları
| Gıda harcamaları | Hane halkı harcamalarının %29,5'i (2023 tahmini) |
| Alkol ve tütün harcamaları | Hane halkı harcamalarının %7,6'sı (2023 tahmini) |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %49,7 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %30,7 (2024 tahmini) |
| Tarım | %6,9 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altında Nüfus
%3,9 (2022 tahmini)
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Erkek | %11,7 (2024 tahmini) |
| Genel | %10,1 (2024 tahmini) |
| Kadın | %8,4 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %5,8 |
| 2023 | %5 |
| 2022 | %15,2 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Mal ve hizmet ihracatı | %65,1 (2024 tahmini) |
| Hane halkı tüketimi | %56,8 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %23,8 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %19 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-66,9 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 265,22 milyar dolar |
| 2023 | 254,995 milyar dolar |
| 2022 | 244,89 milyar dolar |
Döviz Kuru (Belarus Rublesi / ABD Doları)
| 2024 | 3,246 |
| 2023 | 3,007 |
| 2022 | 2,626 |
| 2021 | 2,539 |
| 2020 | 2,44 |
Diller
| Rusça (resmi) | %71,4 |
| Belarusça (resmi) | %26 |
| Belirtilmemiş | %2,3 (2019 tahmini) |
| Diğer (küçük Leh ve Ukraynaca konuşan azınlıklar dahil) | %0,3 |
Dinler
| Ortodoks | %48,3 |
| İnanmayanlar | %41,1 (2011 tahmini) |
| Katolik | %7,1 |
| Diğer | %3,5 |
Milliyet
| İsim | Belaruslu(lar) |
| Sıfat | Belaruslu |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,28 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %80,7'si (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 39,5 yıl |
| Genel | 42,5 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 45 yıl |
Doğum Oranı
8,16 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Belaruslu | %83,7 |
| Rus | %8,3 |
| Leh | %3,1 |
| Diğer | %2,4 |
| Ukraynalı | %1,7 |
| Belirtilmemiş | %0,9 (2009 tahmini) |
Okuryazarlık
| Erkek | %99,9 (2019 tahmini) |
| Kadın | %99,9 (2019 tahmini) |
| Toplam nüfus | %99,9 (2019 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 4.414.771 |
| Genel | 9.460.972 (2025 tahmini) |
| Kadın | 5.046.201 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %66,1 (Erkek: 3.073.507 / Kadın: 3.204.088) |
| 65 yaş ve üzeri | %17,8 (Erkek: 572.483 / Kadın: 1.122.231) |
| 0-14 yaş | %16,1 (Erkek: 787.849 / Kadın: 741.293) |
Ölüm Oranı
13,21 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,06 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,88 erkek/kadın (2024 tahmini) |
| 65 yaş ve üzeri | 0,51 erkek/kadın |
Net Göç Hızı
0,67 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Çocuk Evliliği
| 18 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %4,7 (2019) |
| 18 yaşına kadar evlenen erkek çocukları | %1,6 (2019) |
| 15 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %0,1 (2019) |
Hekim Yoğunluğu
4,72 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
1 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 2,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 2,1 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 1,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
Sağlık Harcaması
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6,6'sı (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %12,3'ü (2022 tahmini) |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %44,5 (2025 tahmini) |
| Genel | %26,4 (2025 tahmini) |
| Kadın | %11,6 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5'i (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %13,2'si (2024 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,2'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %99,5'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %98,1'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%-0,44 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
2,057 milyon - MİNSK (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,6 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 24,1 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 52 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 27,9 (2025 tahmini) |
Hastane Yatak Yoğunluğu
9,7 yatak/1.000 kişi (2019 tahmini)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,45 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Kişi Başına Alkol Tüketimi
| Bira | 2,26 litre |
| Diğer | 2,66 litre |
| Toplam | 10,57 litre saf alkol (2019 tahmini) |
| Şarap | 0,98 litre |
| Sert içki | 4,67 litre |
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %99,9'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %98,3'ü (2022 tahmini) |
Obezite Prevalansı (Yetişkin)
%24,5 (2016)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 69,8 yıl |
| Genel | 74,7 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 80 yıl |
Annelerin İlk Doğumdaki Ortalama Yaşı
26,8 yıl (2019 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 14 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 14 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 15 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
Birkaç önceki anayasa mevcuttur; en son anayasa 1991 sonu ile 1994 başı arasında hazırlanmış, 15 Mart 1994'te imzalanmıştır
Başkent
| Adı | Minsk |
| Etimoloji | Adın kökeni tartışmalıdır; Menka Nehri'nden türemiş olabileceği düşünülmektedir |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 53 54 K, 27 34 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Belorusya (Beylorusya) Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti |
| Etimoloji | Ad, Slavca 'bel' (beyaz) ve 'Rus' (Eski Doğu Slav etnik tanımı) sözcüklerinin birleşiminden oluşmakta olup 'Beyaz Rus' veya 'Beyaz Ruthen' anlamını taşımaktadır |
| Uzun resmi adı | Belarus Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Respublika Byelarus' (Belarusça) / Respublika Belarus' (Rusça) |
| Kısa resmi adı | Belarus |
| Yerel kısa adı | Byelarus' (Belarusça) / Belarus' (Rusça) |
Ulusal Marş
| Başlık | My, Bielarusy (Biz Belaruslular) |
| Güfte/Beste | Mikhas KLİMKOVİÇ ve Uladzimir KARYZNA / Nester SAKALOUSKİ |
| Kabul Yılı | Müzik 1955'te; güfte 2002'de kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 3 Temmuz (1944); İkinci Dünya Savaşı'nda Minsk'in Alman işgalinden kurtuluşunun anıldığı gün
Ulusal Sembol
Resmi sembol bulunmamaktadır; Pahonia (Kovalayıcı) adıyla bilinen atlı şövalye geleneksel semboldür
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Belarus vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 7 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti (adı itibarıyla); fiilen diktatörlük
Ulusal Renkler
Yeşil, kırmızı, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Oblast mahkemeleri; Minsk Şehri Mahkemesi; ilçe mahkemeleri; Minsk şehri ve oblast ekonomik mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (başkan ve başkan yardımcısı ile ekonomik ve askeri dahil çeşitli uzmanlaşmış panellerden oluşur; yargıç sayısı cumhurbaşkanı ve mahkeme başkanı tarafından belirlenir); Anayasa Mahkemesi (başkan ve başkan yardımcısı dahil 12 yargıçtan oluşur) |
| Yargıç atama süreci | Yüksek Mahkeme yargıçları, Cumhuriyet Konseyi'nin onayıyla cumhurbaşkanı tarafından atanır; başlangıçta 5 yıllık görev süresine atanır, ardından ömür boyu atama değerlendirmesi yapılır; Anayasa Mahkemesi yargıçlarından 6'sı cumhurbaşkanı, 6'sı Cumhuriyet Konseyi tarafından atanır; 70 yaş üst sınırıyla 11 yıllık görev süresi |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Temsilciler Meclisi (Palata Predstaviteley) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 110 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 25 Şubat 2024 |
| Bir sonraki seçim | Şubat 2029 |
| Seçim sonuçları | Belaya Rus Partisi: 51 koltuk; Emek ve Adalet Cumhuriyet Partisi: 8 koltuk; Belarus Komünist Partisi: 7 koltuk; Partisizler: 40 koltuk; Diğer: 4 koltuk |
| Kadın temsilci oranı | %33,9 |
Meclis adı
Ulusal Meclis (Natsionalnoye Sobranie)
Üst Meclis
| Adı | Cumhuriyet Konseyi (Soviet Respubliki) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 65 (56 dolaylı seçimle; 8 atama yoluyla) |
| Son seçim tarihi | 4 Nisan 2024 |
| Bir sonraki seçim | Mart 2029 |
| Kadın temsilci oranı | %30,5 |
Bağımsızlık
25 Ağustos 1991 (Sovyetler Birliği'nden)
Siyasi Partiler
Belaya Rus (BR); Emek ve Adalet Cumhuriyet Partisi (RPTS); Belarus Komünist Partisi (CBP); Belarus Liberal Demokrat Partisi (LDPB)
İdari Birimler
6 bölge (voblast') ve 1 belediye: Brest, Gomel (Homyel), Minsk Şehri (Horad Minsk), Grodno (Hrodna), Mogilev (Mahilyow), Minsk, Vitebsk (Vitsyebsk)
Yürütme Organı
| Kabine | Cumhurbaşkanı tarafından atanan Bakanlar Konseyi |
| En son seçim | 2025: Alyaksandr LUKASHENKA %86,8 oy alarak yeniden cumhurbaşkanı seçildi |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı, gerekirse 2 turda mutlak çoğunlukla doğrudan seçilir; 5 yıllık görev süresi, dönem sınırı yoktur; başbakan ve başbakan yardımcıları cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Ulusal Meclis tarafından onaylanır |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Alyaksandr LUKASHENKA (20 Temmuz 1994'ten itibaren) |
| Bir sonraki seçim | 2030 |
| Hükümet başkanı | Başbakan Alyaksandr TURCHYN (10 Mart 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
4 alan (3 kültürel, 1 doğal): Beyaz Orman (Białowieża) Ormanı; Mir Şatosu; Nesvizh'de Radziwill Ailesi Mimari ve Kültürel Kompleksi
ABD'deki Diplomatik Temsil
| Maslahatgüzar | Pavel SHIDLOWSKI (9 Ağustos 2022'den itibaren; büyükelçi 2008'de Belarus tarafından geri çağrılmıştır) |
| Büyükelçilik adresi | 1619 New Hampshire Avenue NW, Washington, DC 20009 |
ABD'nin Belarus'taki Diplomatik Temsili
| Maslahatgüzar | Michael KREIDLER (Temmuz 2025'ten itibaren) |
| Büyükelçilik | 46 Starovilenskaya Street, Minsk 220002 |
Askeri Not
Belarus ordusu toprak savunmasından sorumludur; Rusya, ülkenin en yakın güvenlik ortağıdır; ordu Rus kuvvetleriyle düzenli ortak eğitim tatbikatları yapmaktadır; 2022'de Belarus, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali için topraklarını kullanmasına izin vermiştir; 2023'te ise Rusya'nın kendi topraklarına nükleer silah konuşlandırmasına onay vermiştir; Belarus 1994'ten bu yana Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nün (KGAÖ) üyesidir ve KGAÖ'nün hızlı müdahale kuvvetine bir hava indirme tugayı tahsis etmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %2'si (2024 tahmini) |
| 2023 | GSYİH'nin %1,8'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,7'si |
| 2021 | GSYİH'nin %1,4'ü |
| 2020 | GSYİH'nin %1,5'i |
Askeri Personel Gücü
Tahminen 50.000-60.000 aktif görevde askeri personel (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ordunun envanteri büyük ölçüde Rus ve Sovyet kökenli teçhizattan oluşmaktadır; Belarus savunma sanayi, araçlar, güdümlü silahlar ve elektronik harp sistemleri dahil çeşitli teçhizat üretmektedir (büyük ölçüde modernize edilmiş Sovyet tasarımları) (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Belarus Silahlı Kuvvetleri: Kara Kuvvetleri, Hava ve Hava Savunma Kuvvetleri, Özel Harekât Kuvvetleri, Özel Birlikler, Toprak Savunma Kuvvetleri; İçişleri Bakanlığı: Devlet Sınır Birlikleri, Milis, İç Kuvvetler (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Zorunlu askerlik veya alternatif hizmet için 18-27 yaş; akademik niteliklere bağlı olarak 12-18 ay zorunlu askerlik; alternatif hizmet için 24-36 ay; 17 yaşındakiler askeri yükseköğretim kurumlarına yedek subay adayı olarak kabul edilebilmektedir (2025)
