Belize
Orta Amerika; Karayip Denizi kıyısında, Guatemala ile Meksika arasında
Belize ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Belize arasındaki doğrudan ticaret ilişkileri son derece sınırlı düzeyde kalmaktadır. 2023 yılı ihracat verilerine göre başlıca ortaklar ABD, Birleşik Krallık, İspanya, Guatemala ve Portekiz'dir; Türkiye bu tabloda yer almamaktadır. İthalatta ise ABD, Çin, Guatemala, Meksika ve Kosta Rika öne çıkmaktadır. Belize'nin küçük ekonomisi ve ithal mallara yönelik sınırlı talebi, Türkiye ile güçlü bir ticari ilişki geliştirilmesinin önünde yapısal bir engel oluşturmaktadır. Türk malları, zaman zaman ABD veya diğer aracı ülkeler üzerinden Belize pazarına dolaylı olarak ulaşabilmektedir; ancak bu, kayıt altına alınmış ikili ticaret anlamına gelmemektedir. Belize ile herhangi bir anlamlı ikili ticaret ilişkisi oluşturulabilmesi için mevcut koşullar yeterli olmaktan uzaktır.
Bütçe
| Gelirler | 554,405 milyon dolar (2017 tahmini) |
| Harcamalar | 506,316 milyon dolar (2017 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 1,64 milyar dolar |
| 2023 | 1,536 milyar dolar |
| 2022 | 1,369 milyar dolar |
İhracat Ortakları
ABD %22, Birleşik Krallık %14, İspanya %9, Guatemala %7, Portekiz %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Ham şeker, muz, balık, kabuklu deniz ürünleri, rafine petrol (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 1,724 milyar dolar |
| 2023 | 1,573 milyar dolar |
| 2022 | 1,574 milyar dolar |
İthalat Ortakları
ABD %37, Çin %17, Guatemala %10, Meksika %8, Kosta Rika %6 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, ortopedik cihazlar, gemiler, hazır giyim, tütün (2023)
Sanayiler
Hazır giyim üretimi, gıda işleme, turizm, inşaat, petrol
Kamu Borcu
GSYİH'nin %99'u (2017 tahmini)
İşgücü
190.000 (2024 tahmini)
Dış Borç
1,235 milyar dolar (2023 tahmini)
Gini Katsayısı
39,9 (2018 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %4,4'ü |
| 2023 | GSYİH'nin %4,9'u |
| 2022 | GSYİH'nin %5'i |
Tarım Ürünleri
Şeker kamışı, mısır, muz, sorgum, soya fasulyesi, tavuk, pirinç, portakal, meyveler, muz (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %7 |
| 2023 | %8,3 |
| 2022 | %8,8 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -51,762 milyon dolar |
| 2023 | -19,761 milyon dolar |
| 2022 | -235,566 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Turizm ve tarıma dayalı ekonomi; pandemi sonrası güçlü toparlanma; kamu borcunu önemli ölçüde düşüren ve deniz koruma alanlarını genişleten yenilikçi ekolojik tahvil yeniden yapılandırması; merkez bankasının ABD doları cinsinden hazine bonosu ihracı; sınır ötesi yüksek hareketlilik
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 13.300 dolar |
| 2023 | 12.500 dolar |
| 2022 | 12.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %8,2 |
| 2023 | %1,1 |
| 2022 | %9,7 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
3,516 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz ve Altın Rezervleri
| 2024 | 498,087 milyon dolar |
| 2023 | 473,729 milyon dolar |
| 2022 | 482,146 milyon dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%4,8 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %62,4 (2023 tahmini) |
| Sanayi | %14,3 (2023 tahmini) |
| Tarım | %8,1 (2023 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %25,6 (2024 tahmini) |
| Genel | %16,3 (2024 tahmini) |
| Erkek | %10,6 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %3,3 |
| 2023 | %4,4 |
| 2022 | %6,3 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %62,9 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %55,3 (2023 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %20,6 (2023 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %15,7 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-51,2 (2023 tahmini) |
Döviz Kuru (Belize Doları / ABD Doları)
| 2024 | 2 |
| 2023 | 2 |
| 2022 | 2 |
| 2021 | 2 |
| 2020 | 2 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 5,538 milyar dolar |
| 2023 | 5,12 milyar dolar |
| 2022 | 5,062 milyar dolar |
Diller
| İngilizce (resmi) | %62,9 |
| İspanyolca | %56,6 |
| Creolce | %44,6 |
| Maya dilleri | %10,5 |
| Almanca | %3,2 |
| Garifunaca | %2,9 |
| Diğer | %1,8 |
| Bilinmiyor | %0,5 (2010 tahmini) |
Dinler
| Roma Katolik | %40,1 |
| Protestan | %31,5 (Pentekostal %8,4; Yedinci Gün Adventist %5,4; Anglikan %4,7; Mennonit %3,7; Baptis %3,6; Metodist %2,9; Nazaren %2,8) |
| Dini bağı olmayan | %15,5 (2010 tahmini) |
| Diğer (Baha'i, Budist, Hindu, İsa Mesih Kilisesi, Müslüman, Rastafarian, Kurtuluş Ordusu dahil) | %10,5 |
| Yehova Şahidi | %1,7 |
| Belirtilmemiş | %0,6 |
Milliyet
| İsim | Belizeli(ler) |
| Sıfat | Belizeli |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,3 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %46,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 26,4 yıl |
| Genel | 27,2 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 27,2 yıl |
Doğum Oranı
17,44 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Mestizo | %52,9 |
| Creole | %25,9 |
| Maya | %11,3 |
| Garifuna | %6,1 |
| Doğu Hintli | %3,9 |
| Mennonit | %3,6 |
| Beyaz | %1,2 |
| Diğer | %1,2 |
| Bilinmiyor | %0,3 (2010 tahmini) |
| Asyalı | %1 |
Okuryazarlık
| Erkek | %87,9 (2022 tahmini) |
| Kadın | %87,9 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %87,9 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 208.844 |
| Genel | 421.960 (2025 tahmini) |
| Kadın | 213.116 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %66,7 (Erkek: 135.903 / Kadın: 141.503) |
| 0-14 yaş | %27,7 (Erkek: 58.529 / Kadın: 56.811) |
| 65 yaş ve üzeri | %5,5 (Erkek: 11.463 / Kadın: 11.580) |
Ölüm Oranı
4,87 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,98 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
2,17 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Çocuk Evliliği
| 18 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %33,5 (2016) |
| 18 yaşına kadar evlenen erkek çocukları | %22,2 (2016) |
| 15 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %6,3 (2016) |
Hekim Yoğunluğu
1,09 hekim/1.000 kişi (2018)
Anne Ölüm Oranı
67 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 12,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 11,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 10,1 ölüm/1.000 canlı doğum |
Sağlık Harcaması
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11,5'i (2022 tahmini) |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %14,8 (2025 tahmini) |
| Genel | %8,3 (2025 tahmini) |
| Kadın | %1,8 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,6'sı (2024 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %18,9'u (2024 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %98,4'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %98,9'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %98'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,47 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
23.000 - BELMOPAN (başkent) (2018)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 11,6 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 40,8 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 49,4 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 8,6 (2025 tahmini) |
Hastane Yatak Yoğunluğu
1 yatak/1.000 kişi (2018 tahmini)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,02 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %97,3'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %99,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %95,7'si (2022 tahmini) |
Obezite Prevalansı (Yetişkin)
%24,1 (2016)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 72,6 yıl |
| Genel | 74,3 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 76,1 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuk Oranı
%4,6 (2015/16)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 12 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 12 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 12 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
Önceki anayasalar 1954 ve 1963'te (bağımsızlık öncesi) yürürlüğe girmiştir; en son anayasa 21 Eylül 1981'de imzalanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Belmopan |
| Etimoloji | Ad, ülkenin en uzun nehri olan 'Belize' ile Belize Nehri'ne dökülen nehirlerden biri olan 'Mopan'ın birleşiminden oluşmaktadır |
| Saat farkı | UTC-6 (Washington DC'nin 1 saat gerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 17 15 K, 88 46 B |
Ülke Adı
| Eski adı | İngiliz Hondurası |
| Etimoloji | Geleneksel olarak 1638'de bölgeye yerleşen İskoç kaşif Peter Wallace'ın soyadının İspanyolca telaffuzundan türediğine inanılmaktadır; alternatif olarak Belize Nehri'nden kaynaklanıyor olabilir; nehrin adı muhtemelen Maya dilindeki 'belix' (çamurlu su) kelimesinden gelmektedir |
| Uzun resmi adı | Yok |
| Kısa resmi adı | Belize |
Ulusal Marş
| Not | Britanya Milletler Topluluğu üyesi olarak resmi marş |
| Başlık | God Save the King (Tanrı Kralı Korusun) |
Hukuk Sistemi
İngiliz ortak hukuku
Ulusal Bayram
Saint George's Caye Savaşı Günü (Ulusal Gün), 10 Eylül (1798); Bağımsızlık Günü, 21 Eylül (1981)
Ulusal Sembol
Baird tapiri, gagalı tukan, siyah orkide
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Evet |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Evet |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Anayasal monarşi altında parlamenter demokrasi (Ulusal Meclis); Britanya Milletler Topluluğu krallığı
Ulusal Renkler
Kırmızı, mavi
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Sulh Mahkemeleri; Aile Mahkemesi |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Yargı Mahkemesi (mahkeme başkanı ve 3 yargıçtan oluşan İstinaf Mahkemesi ile baş yargıç ve 10 yargıçtan oluşan Yüksek Mahkeme'den oluşur); nihai temyiz mercii Karayip Adalet Mahkemesi'dir |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Temsilciler Meclisi (House of Representatives) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 32 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 12 Mart 2025 |
| Bir sonraki seçim | Mart 2030 |
| Seçim sonuçları | Birleşik Halk Partisi (PUP): 26 koltuk; Birleşik Demokrat Parti (UDP): 5 koltuk |
| Kadın temsilci oranı | %12,5 |
Meclis adı
Ulusal Meclis (National Assembly)
Üst Meclis
| Adı | Senato |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 13 (tamamı atama yoluyla) |
| Son atama tarihi | 9 Mayıs 2025 |
| Bir sonraki atama | Mayıs 2030 |
| Kadın temsilci oranı | %35,7 |
Bağımsızlık
21 Eylül 1981 (Birleşik Krallık'tan)
Siyasi Partiler
Belize Halk Cephesi (BPF); Belize İlerleme Partisi (BPP); Birleşik Halk Partisi (PUP); Birleşik Demokrat Parti (UDP); Halk Tarafından İlhamlanan Vizyon (VIP)
İdari Birimler
6 ilçe: Belize, Cayo, Corozal, Orange Walk, Stann Creek, Toledo
Yürütme Organı
| Kabine | Genel vali, başbakanın tavsiyesi üzerine Ulusal Meclis üyeleri arasından Kabine'yi atar |
| Seçim süreci | Monarşi kalıtsaldır; genel vali monark tarafından atanır; yasama seçimlerinin ardından çoğunluk partisi veya koalisyonunun lideri genellikle genel vali tarafından başbakan olarak atanır |
| Devlet başkanı | Kral III. CHARLES (8 Eylül 2022'den itibaren); Genel Vali Froyla TZALAM tarafından temsil edilmektedir (27 Mayıs 2021'den itibaren) |
| Hükümet başkanı | Başbakan John BRICEÑO (12 Kasım 2020'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
1 alan (doğal): Belize Bariyer Resifi Rezerv Sistemi
ABD'deki Diplomatik Temsil
| Büyükelçi | Lynn Raymond YOUNG (7 Temmuz 2021'den itibaren) |
| Büyükelçilik adresi | 2535 Massachusetts Avenue NW, Washington, DC 20008-2826 |
ABD'nin Belize'deki Diplomatik Temsili
| Maslahatgüzar | Katharine BEAMER (23 Ağustos 2025'ten itibaren) |
| Büyükelçilik | 4 Floral Park Road, Belmopan, Cayo |
Askeri Not
Belize Savunma Kuvvetleri (BDF) dış güvenlikten sorumludur; aynı zamanda sivil yetkililere sınırlı destek sağlamaktadır; kara ve kıyı şeridi alanlarında sınırlı tutuklama yetkisine sahipken Sahil Güvenlik, kıyı ve deniz bölgelerinde tutuklama yetkisine ve yetki alanına sahiptir; BDF, kökleri 1817'de kurulan Prens Regent Kraliyet Honduras Milis'ine dayanmaktadır; 1978'de lağvedilen Polis Özel Kuvveti ve Belize Gönüllü Muhafızları'ndan oluşturulmuştur; İngiliz Kara Kuvvetleri, bağımsızlıktan bu yana Belize'de varlığını sürdürmekte olup küçük bir eğitim destek birimi konuşlandırılmıştır (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %1'i (2024 tahmini) |
| 2023 | GSYİH'nin %0,9'u |
| 2022 | GSYİH'nin %1,1'i |
| 2021 | GSYİH'nin %1,3'ü |
| 2020 | GSYİH'nin %1,5'i |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 1.500 BDF personeli (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ordunun küçük envanteri ağırlıklı olarak Birleşik Krallık ve ABD menşeli teçhizattan oluşmaktadır (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Belize Savunma Kuvvetleri (BDF): Kara Kuvvetleri, Hava Kolu; Belize Sahil Güvenliği (BCG) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Gönüllü askerlik için 18-23 yaş; gönüllülerin yetersiz kaldığı durumlarda zorunlu askerliğe başvurulmasına izin veren yasal düzenlemeler mevcuttur, ancak zorunlu askerlik hiçbir zaman uygulanmamıştır; başlangıç hizmet yükümlülüğü 12 yıldır (2025)
