Bhutan
Güney Asya; Çin ile Hindistan arasında, kara ile çevrili
Bhutan ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Bhutan'ın dış ticaret yapısı Hindistan'a olan köklü bağımlılıkla belirlenmektedir; ihracatın %92'si ve ithalatın %82'si Hindistan üzerinden gerçekleşmektedir. Bu denli yüksek bir tek-ortak yoğunlaşması, ülkenin diğer devletlerle anlamlı ticaret ilişkileri kurma kapasitesini ciddi ölçüde sınırlandırmaktadır. 2023 yılı verilerinde Türkiye, Bhutan'ın ihracat ya da ithalat ortakları arasında yer almamaktadır.
Türkiye ile Bhutan arasındaki ikili ticaret son derece cılız kalmaktadır. Bhutan'ın coğrafi olarak kara ile çevrili konumu ve ekonomisinin Hindistan ile neredeyse bütünleşik yapısı, Türk firmalarının doğrudan ticaret yürütmesini güçleştirmektedir. Bununla birlikte, Bhutan'ın turizm sektörü ve gelişmekte olan inşaat ile altyapı projeleri, Türk müteahhitleri ve hizmet ihracatçıları için gelecekte değerlendirilebilecek kısmi fırsatlar barındırmaktadır. İki ülke arasında henüz bir serbest ticaret anlaşması veya ikili yatırım anlaşması mevcut değildir; bu alanda somut adımlar atılabilmesi için öncelikle diplomatik ilişkilerin güçlendirilmesi gerekmektedir.
Bütçe
| Gelirler | 740,328 milyon dolar (2020 tahmini) |
| Harcamalar | 802,177 milyon dolar (2020 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 944,391 milyon dolar |
| 2023 | 867,871 milyon dolar |
| 2022 | 791,342 milyon dolar |
İhracat Ortakları
Hindistan %92, İtalya %4, Endonezya %1, Çin %1, Singapur %0 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Demir alaşımları, uçak, dolomit, yarı mamul demir, çimento (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 1,513 milyar dolar |
| 2023 | 1,77 milyar dolar |
| 2022 | 1,581 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Hindistan %82, Singapur %8, Çin %5, Tayland %2, Endonezya %1 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, altın, plastik, yayın ekipmanları, demir indirgeme ürünleri (2023)
Sanayiler
Çimento, ahşap ürünleri, işlenmiş meyve, alkollü içecekler, kalsiyum karbür, turizm
Kamu Borcu
GSYİH'nin %111'i (2020 tahmini)
Dış Borç
2,827 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
406.500 (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
28,5 (2022 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %3,6'sı |
| 2022 | GSYİH'nin %3,3'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %2,6'sı |
Tarım Ürünleri
Pirinç, süt, patates, kök sebzeler, mısır, portakal, areka cevizi, biber, kabak, havuç/şalgam (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %2,9 |
| 2023 | %3,2 |
| 2022 | %6 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -669,766 milyon dolar |
| 2023 | -963,122 milyon dolar |
| 2022 | -805,723 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Hidroelektrik yatırımlarının ekonomik kalkınmayı hızlandırdığı; Brüt Ulusal Mutluluk anlayışına dayalı; keskin yoksulluk düşüşleri; düşük enflasyon; güçlü para ve maliye politikaları; istikrarlı para birimi; COVID-19'a oldukça dirençli yanıt; Hindistan ile kilit ekonomik ve stratejik ilişkiler; iklim kırılganlıkları barındıran bir ekonomi
Kişi Başına GSYİH
| 2023 | 14.600 dolar |
| 2022 | 14.100 dolar |
| 2021 | 13.500 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2023 | %4,9 |
| 2022 | %5,2 |
| 2021 | %4,4 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
3,019 milyar dolar (2023 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 941,018 milyon dolar |
| 2023 | 654,481 milyon dolar |
| 2022 | 825,755 milyon dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%0 (2023 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %52,7 (2023 tahmini) |
| Sanayi | %29,6 (2023 tahmini) |
| Tarım | %15 (2023 tahmini) |
Döviz Kuru (Ngultrum / ABD Doları)
| 2024 | 83,669 |
| 2023 | 82,599 |
| 2022 | 78,604 |
| 2021 | 73,918 |
| 2020 | 74,1 |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %16,5 (2024 tahmini) |
| Genel | %13,8 (2024 tahmini) |
| Erkek | %11,2 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%12,4 (2022 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,8 |
| 2023 | %4,2 |
| 2022 | %5,6 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %59,4 (2023 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %44,5 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %28,3 (2023 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %20,3 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-53,2 (2023 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2023 | 11,517 milyar dolar |
| 2022 | 10,981 milyar dolar |
| 2021 | 10,437 milyar dolar |
Diller
Sharchopkha %28, Dzongkha (resmi) %24, Lhotshamkha %22, diğer %26 (yabancı diller dahil) (2005 tahmini)
Dinler
| Lamaist Budist | %75,3 |
| Hint ve Nepal etkili Hinduizm | %22,1 |
| Diğer | %2,6 (2005 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Bhutanlı (tekil ve çoğul) |
| Sıfat | Bhutanlı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,52 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %44,4'ü (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 31,1 yıl |
| Genel | 31,2 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 30,3 yıl |
Doğum Oranı
15,05 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Ngalop (Bhote olarak da bilinir) | %50 |
| Etnik Nepali (ağırlıklı olarak Lhotshampalar) | %35 |
| Yerli veya göçmen kabileler | %15 |
Okuryazarlık
| Erkek | %73,4 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %64,9 (2022 tahmini) |
| Kadın | %57 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 461.679 |
| Genel | 892.877 (2025 tahmini) |
| Kadın | 431.198 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %70,2 (Erkek: 322.497 / Kadın: 298.324) |
| 0-14 yaş | %23,1 (Erkek: 104.771 / Kadın: 99.981) |
| 65 yaş ve üzeri | %6,7 (Erkek: 30.397 / Kadın: 28.576) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
5,75 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,07 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
0 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,55 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
47 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 24,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 23 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 23,9 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %26,1 (2025 tahmini) |
| Genel | %18,5 (2025 tahmini) |
| Kadın | %9,8 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,8'i (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %22,2'si (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %99,5'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %98,8'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,93 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,8'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %6,7'si (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
203.000 - THİMPHU (başkent) (2018)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 10,3 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 32,4 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 42,1 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 9,7 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%6,4 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,75 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
2,2 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %87,9'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %91,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %85,5'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%62 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 72,5 yıl |
| Genel | 73,7 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 75 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%8,7 (2023 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 12 yıl (2022 tahmini) |
| Genel | 13 yıl (2022 tahmini) |
| Kadın | 14 yıl (2022 tahmini) |
Anayasa
Önceki yönetim belgeleri çeşitli kraliyet kararnameleriydi; ilk anayasa Kasım 2001 - Mart 2005 tarihleri arasında hazırlanmış ve 18 Temmuz 2008'de onaylanmıştır
Başkent
| Adı | Thimphu |
| Etimoloji | Adın kökeni tartışmalıdır; 14. yüzyıla dayanan geleneksel açıklamaya göre thim 'erimek/çözülmek', phu ise 'kaya' anlamına gelmekte olup kentin kurulduğu kayaya karışan yerel bir tanrıya atıfta bulunmaktadır |
| Saat farkı | UTC+6 (Washington DC'nin 11 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 27 28 K, 89 38 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, Tibet için kullanılan Sanskritçe bhoṭa kelimesinden ve 'son' anlamına gelen anta'dan türemiş olabilir; Tibet'in en güneyindeki ucunda yer alan Bhutan'a gönderme yapmaktadır; yerel Dzongkha adı Druk Yul 'Ejderha Diyarı' anlamına gelmektedir |
| Uzun resmi adı | Bhutan Krallığı |
| Yerel uzun adı | Druk Gyalkhap |
| Kısa resmi adı | Bhutan |
| Yerel kısa adı | Druk Yul |
Ulusal Marş
| Başlık | Druk tsendhen (Gök Gürültüsü Ejderhası Krallığı) |
| Söz/Müzik | Gyaldun Dasho Thinley DORJI / Aku TONGMI |
| Kabul tarihi | 1953 |
Hukuk Sistemi
Budist dini hukukuna dayalı medeni hukuk
Ulusal Bayram
Ulusal Gün, 17 Aralık (1907 — Ugyen WANGCHUCK'ın ilk kalıtsal kral olduğu tarih)
Ulusal Sembol
Efsanevi gök gürültüsü ejderhası (Druk)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Babanın Bhutan vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Anayasal monarşi
Ulusal Renkler
Turuncu, sarı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek Mahkeme (ilk istinaf mahkemesi); İlçe (Dzongkhag) Mahkemeleri; alt ilçe (Dungkhag) mahkemeleri |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Mahkeme (baş yargıç ve 4 yardımcı yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Ulusal Meclis (Tshogdu) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 47 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 9 Ocak 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ocak 2029 |
| Seçim sonuçları | Halk Demokratik Partisi (PDP): 30 koltuk; Bhutan Tendrel Partisi (BTP): 17 koltuk |
| Kadın temsilci oranı | %4,3 |
Meclis adı
Parlamento (Chi Tshog)
Üst Meclis
| Not | Ulusal Konsey parti temelli değildir |
| Adı | Ulusal Konsey (Gyelyong Tshogde) |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 25 (20 doğrudan seçimle, 5 atamayla) |
| Son seçim tarihi | 20 Nisan 2023 |
| Bir sonraki seçim | Nisan 2028 |
| Kadın temsilci oranı | %12 |
Bağımsızlık
17 Aralık 1907 (ilk kalıtsal kral altında birleşik krallık oldu); 8 Ağustos 1949 (Hindistan ile Dostluk Antlaşması Bhutan'ın bağımsızlığını pekiştirdi)
Siyasi Partiler
Bhutan Barış ve Refah Partisi (DPT); Bhutan Tendrel Partisi (BTP); Druk Thuendrel Tshogpa (DTT); Halk Demokratik Partisi (PDP); Bhutan Birleşik Partisi (DNT)
İdari Birimler
20 ilçe (dzongkhag): Bumthang, Chhukha, Dagana, Gasa, Haa, Lhuentse, Mongar, Paro, Pemagatshel, Punakha, Samdrup Jongkhar, Samtse, Sarpang, Thimphu, Trashigang, Trashi Yangtse, Trongsa, Tsirang, Wangdue Phodrang, Zhemgang
Yürütme Organı
| Kabine | Bakanlar Kurulu (Lhengye Zhungtshog); üyeler başbakanla istişare edilerek hükümdar tarafından aday gösterilir ve Ulusal Meclis tarafından onaylanır; üyeler 5 yıllık görev süresi için seçilir |
| Seçim süreci | Monarşi kalıtsaldır ancak Parlamentonun üçte iki oy çokluğuyla görevden alınabilir; Parlamento'da çoğunluk partisinin lideri başbakan olarak aday gösterilir ve hükümdar tarafından atanır |
| Devlet başkanı | Kral Jigme Khesar Namgyel WANGCHUCK (14 Aralık 2006'dan itibaren) |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Başbakan Tshering TOBGAY (28 Ocak 2024'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
| Askeri Not | Ordu dış tehditlere karşı sorumludur; ayrıca terörle mücadele operasyonları, orman koruması ve önemli şahsiyetlerin güvenliği gibi iç güvenlik görevleri de üstlenmektedir. Bhutan'ın en yakın güvenlik ortağı Hindistan'dır; 2007 Hindistan-Bhutan Dostluk Antlaşması çerçevesinde her iki ülke ulusal çıkarlarını ilgilendiren konularda yakın iş birliği yapmayı kabul etmiştir (2025) |
| Askeri Personel Gücü | Tahminen 7.000-8.000 aktif Kraliyet Bhutan Ordusu personeli (2025) |
| Askeri Ekipman ve Tedarik | Kraliyet Bhutan Ordusu hafif silahlıdır; eski Sovyetler Birliği, Hindistan ve Tayland kaynaklı az sayıda zırhlı araç ve helikopter gibi ağır teçhizat da bulunmaktadır (2025) |
| Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri | Kraliyet Bhutan Ordusu (RBA; Bhutan Kraliyet Muhafızları ve hava kolu dahil); Ulusal Milis; İçişleri ve Kültür Bakanlığı bünyesindeki Kraliyet Bhutan Polisi (2025) |
| Yurt Dışı Askeri Konuşlanmalar | 180 asker Orta Afrika Cumhuriyeti'nde (MINUSCA) (2025) |
| Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü | Erkekler ve kadınlar için 18 yaşında gönüllü askerlik; 20-25 yaş arasındaki erkekler için 3 yıllık süreçte milis eğitimi zorunludur (2025) |
