Cibuti
Doğu Afrika; Aden Körfezi ve Kızıldeniz kıyısında, Eritre ile Somali arasında
Cibuti ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Cibuti arasındaki ticaret ilişkileri 2023 ithalat verilerinde %6 payla kayda değer bir düzeye ulaşmış; bu oran Türkiye'yi Cibuti'nin dördüncü büyük ithalat ortağı konumuna taşımıştır. Türkiye ağırlıklı olarak rafine petrol, makine, inşaat malzemeleri ve tüketim malları ihraç etmektedir. İhracat tarafında ise Cibuti'nin ihracatı büyük ölçüde (%77) Etiyopya'ya yönelik re-ihracat niteliğini koruduğundan Türkiye anlamlı bir yer tutmamaktadır. Türk inşaat firmaları Cibuti'nin altyapı projelerinde aktif rol oynamaktadır. Her iki ülkenin de OİC ve Arap Birliği'ne yakınlıkları ortak bir ilişki zemini sunmakla birlikte ikili ilişkilerin derinleştirilmesi için daha kapsamlı bir iş birliği çerçevesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 725 milyon dolar (2019 tahmini) |
| Harcamalar | 754 milyon dolar (2019 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 5,25 milyar dolar |
| 2023 | 5,877 milyar dolar |
| 2022 | 5,674 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Etiyopya %77, BAE %5, Çin %3, Singapur %2, Fransa %2 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Ham şeker, tohum yağları, otomobil, palmiye yağı, pirinç (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 4,765 milyar dolar |
| 2023 | 5,269 milyar dolar |
| 2022 | 5,096 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %32, Hindistan %12, BAE %10, Türkiye %6, Fas %5 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, palmiye yağı, gübre, otomobil, tohum yağları (2023)
Sanayiler
İnşaat, tarım ürünleri işleme, denizcilik
Kamu Borcu
GSYİH'nin %33,7'si (2016 tahmini)
Dış Borç
2,531 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
265.200 (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
41,6 (2017 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %1,4'ü |
| 2023 | GSYİH'nin %1,5'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,6'sı |
Tarım Ürünleri
Sebzeler, fasulye, süt, sığır eti, deve sütü, limon/misket limonu, keçi eti, kuzu/koyun eti, domates, sakatat (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %25,9 |
| 2023 | %26,2 |
| 2022 | %26,4 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 610,124 milyon dolar |
| 2023 | 721,349 milyon dolar |
| 2022 | 656,207 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Gıda ithalatına bağımlı, çeşitli ulusal askeri üsler ve liman tabanlı ticaretle desteklenen Doğu Afrika Boynuzu ekonomisi; COVID-19 aksaklıklarından görece dayanıklı çıkış; önemli re-ihracat merkezi; artan Etiyopya ve Çin ticaret ilişkileri; altyapıya yatırım
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 6.800 dolar |
| 2023 | 6.500 dolar |
| 2022 | 6.200 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %6 |
| 2023 | %7,4 |
| 2022 | %5,2 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
4,086 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 348,725 milyon dolar |
| 2023 | 502,034 milyon dolar |
| 2022 | 589,437 milyon dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%9,7 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %75,5 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %15,4 (2024 tahmini) |
| Tarım | %2,6 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %77,9 (2024 tahmini) |
| Genel | %76,3 (2024 tahmini) |
| Erkek | %75,3 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%21,1 (2017 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,1 |
| 2023 | %1,5 |
| 2022 | %5,2 |
Döviz Kuru (Cibuti Frangı / ABD Doları)
| 2024 | 177,721 |
| 2023 | 177,721 |
| 2022 | 177,721 |
| 2021 | 177,721 |
| 2020 | 177,721 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 7,995 milyar dolar |
| 2023 | 7,546 milyar dolar |
| 2022 | 7,028 milyar dolar |
Diller
Fransızca (resmi), Arapça (resmi), Somali, Afar
Dinler
| Sünni Müslüman | %94 (neredeyse tüm Cibutililer) |
| Diğer | %6 (ağırlıklı olarak yabancı doğumlu sakinler — Şii Müslüman, Hristiyan, Hindu, Yahudi, Bahai ve ateist) |
Milliyet
| İsim | Cibutili(ler) |
| Sıfat | Cibutili |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %1,56 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %78,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 24,4 yıl |
| Genel | 26,7 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 27,9 yıl |
Doğum Oranı
21,46 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Somali | %60 |
| Afar | %35 |
| Diğer | %5 (çoğunlukla Yemenli Arap; ayrıca Fransız, Etiyopyalı ve İtalyan) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 458.988 |
| Genel | 1.013.703 (2025 tahmini) |
| Kadın | 554.715 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %67,4 (Erkek: 290.654 / Kadın: 379.778) |
| 0-14 yaş | %28,4 (Erkek: 141.829 / Kadın: 140.696) |
| 65 yaş ve üzeri | %4,2 (Erkek: 18.313 / Kadın: 23.704) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
7 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,83 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
3,94 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,21 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
162 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 52,1 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 44,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 38 ölüm/1.000 canlı doğum |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,8'i (2018 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %14,5'i (2018 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %76,2'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %84,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %47,3'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,84 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,9'u (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,2'si (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
600.000 - CİBUTİ (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 15,7 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 41,7 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 48,1 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 6,4 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%13,5 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,09 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
1,4 yatak/1.000 kişi (2018 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %74'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %87,7'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %24,2'si (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%46,5 (2017 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 63,4 yıl |
| Genel | 65,9 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 68,5 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%17,7 (2023 tahmini)
Anayasa
4 Eylül 1992'de referandumla onaylanmıştır
Başkent
| Adı | Cibuti |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 11 35 K, 43 09 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülkenin adı başkent Cibuti'den gelmektedir; başkentin adı ise Afarcanın gabouri kelimesinden (törensel amaçlarla kullanılan hurma lifi tabak) türemiş olduğu söylenmektedir |
| Eski adlar | Fransız Somalisinin; Afar ve İsa Fransız Toprakları |
| Uzun resmi adı | Cibuti Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | République de Djibouti (Fransızca) / Jumhuriyat Jibuti (Arapça) |
| Kısa resmi adı | Cibuti |
Ulusal Marş
| Başlık | Jabuuti (Cibuti) |
| Söz/Müzik | Aden ELMI / Abdi ROBLEH |
| Kabul tarihi | 1977 |
Hukuk Sistemi
Ağırlıklı olarak Fransız medeni kanununa (1997'deki haliyle), İslam dini hukukuna (aile ve miras meseleleri) ve örf-adet hukukuna dayalı karma sistem
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 27 Haziran (1977)
Ulusal Sembol
Kırmızı yıldız
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Annenin Cibuti vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Açık mavi, yeşil, beyaz, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek Temyiz Mahkemesi; İlk Derece Mahkemeleri; örf-adet mahkemeleri; Devlet Mahkemesi (2003'te şeriat mahkemelerinin yerini aldı) |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme; Anayasa Konseyi (6 üyeden oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Ulusal Meclis (Assemblée nationale) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Karma sistem |
| Koltuk sayısı | 65 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 24 Şubat 2023 |
| Bir sonraki seçim | Şubat 2028 |
| Seçim sonuçları | UMP: 58; UDJ: 7 |
| Kadın temsilci oranı | %26,2 |
Bağımsızlık
27 Haziran 1977 (Fransa'dan)
Siyasi Partiler
FRUD; PND; RPP; PPSD; UDJ; UMP; UPR
İdari Birimler
6 ilçe: Ali Sabieh, Arta, Dikhil, Cibuti, Obock, Tadjourah
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı doğrudan mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda 5 yıllık görev süresi için seçilir; başbakan cumhurbaşkanı tarafından atanır |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Ismail Omar GUELLEH (8 Mayıs 1999'dan itibaren) |
| Son seçim tarihi | 9 Nisan 2021 |
| Bir sonraki seçim | Nisan 2026 |
| Seçim sonuçları | 2021: GUELLEH beşinci dönem için yeniden seçildi; oy oranı %97,4 |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Abdoulkader Kamil MOHAMED (1 Nisan 2013'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
Askeri Not
Cibuti Silahlı Kuvvetleri büyük ölçüde sınır, sahil ve iç güvenlik görevlerine, terörle mücadeleye odaklanmaktadır. Çin, Fransa, İtalya, Japonya ve ABD bölgesel misyonlar (terörle mücadele, korsanlıkla mücadele ve güvenlik yardımı) için Cibuti'de üs bulundurmaktadır; Almanya ve İspanya gibi ülkelerin de küçük askeri birlikleri mevcuttur. AB ve NATO da çok uluslu deniz korsanlığıyla mücadele operasyonlarını desteklemek amacıyla Cibuti'de varlık sürdürmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2019 | GSYİH'nin %3,5'i |
| 2018 | GSYİH'nin %3,5'i |
| 2017 | GSYİH'nin %3,3'ü |
| 2016 | GSYİH'nin %2,7'si |
| 2015 | GSYİH'nin %2,5'i |
Askeri Personel Gücü
Jandarma dahil tahminen 10.000-12.000 aktif silahlı kuvvetler (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
FAD envanteri ağırlıklı olarak eski veya ikinci el ekipmanlardan oluşmakta; Çin, Fransa, İtalya, Japonya, Hollanda, Rusya/eski Sovyetler Birliği, Güney Afrika, Türkiye ve ABD gibi çeşitli tedarikçilerden temin edilmektedir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Cibuti Silahlı Kuvvetleri (FAD): Cibuti Ordusu, Cibuti Deniz Kuvvetleri (Sahil Güvenlik dahil), Cibuti Hava Kuvvetleri; Ulusal Jandarma; İçişleri Bakanlığı: Ulusal Polis (2025)
Yurt Dışı Askeri Konuşlanmalar
Yaklaşık 1.500 asker Somali'de (AUSSOM) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-26 yaş gönüllü askerlik (2025)
