Gine Bissau
Batı Afrika; Kuzey Atlantik Okyanusu kıyısında, Gine ile Senegal arasında
Gine Bissau ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Gine-Bissau arasındaki ticaret son derece sınırlıdır. 2023 yılı verilerinde Türkiye ülkenin ticaret ortakları arasında görünmemektedir; ticaret ağırlıklı olarak Hindistan ve Portekiz üzerinden yürütülmektedir. İkili ticaret hacminin çok düşük düzeyde kaldığı tahmin edilmektedir. Coğrafi uzaklık, zayıf kurumsal yapı ve ülkenin siyasi istikrarsızlığı kapsamlı bir ticaret ilişkisi kurulmasını güçleştirmektedir.
Bütçe
| Gelirler | 269,794 milyon dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 450,953 milyon dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 284,5 milyon dolar |
| 2022 | 280,065 milyon dolar |
| 2021 | 334,904 milyon dolar |
İhracat Ortakları
Hindistan %66, Şili %9, Fildişi Sahili %5, Gana %4, Hollanda %3 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Hindistan cevizi/brezilya fıstığı/kaju, balık, balık yağı, işlenmiş kabuklu deniz ürünleri, malt özü (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 592,095 milyon dolar |
| 2022 | 577,899 milyon dolar |
| 2021 | 518,162 milyon dolar |
İthalat Ortakları
Senegal %28, Portekiz %24, Çin %11, Gambiya %10, Pakistan %4 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, demir çubuklar, pirinç, plastikler, aromalı su (2023)
Sanayiler
Tarımsal ürün işleme, bira, alkolsüz içecekler
Dış Borç
896,812 milyon dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
845.300 (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
33,4 (2021 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %9,8'i |
| 2022 | GSYİH'nin %10,3'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %11'i |
Tarım Ürünleri
Pirinç, yer fıstığı, kaju, kök sebzeler, palm yağı meyvesi, plantain, manyok, hindistan cevizi, sebzeler, tatlı patates (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %2,7 |
| 2023 | %2,7 |
| 2022 | %2,7 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | -160,169 milyon dolar |
| 2022 | -146,64 milyon dolar |
| 2021 | -14,128 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Son derece yoksul Batı Afrika ekonomisi; etnik açıdan çeşitli işgücü; artan devlet harcamaları; gıda arzı kesintilerinden kaynaklanan hafif enflasyon; önemli kaju ihracatçısı; sistemik bankacılık istikrarsızlıkları ve yolsuzluk; petrol fiyatı şoklarına karşı savunmasız
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 2.700 dolar |
| 2023 | 2.600 dolar |
| 2022 | 2.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4,8 |
| 2023 | %4,5 |
| 2022 | %5,6 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
2,12 milyar dolar (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %42,1 (2024 tahmini) |
| Tarım | %36,8 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %16,6 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%50,5 (2021 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %3,8 |
| 2023 | %7,1 |
| 2022 | %9,4 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 5,912 milyar dolar |
| 2023 | 5,64 milyar dolar |
| 2022 | 5,399 milyar dolar |
Döviz Kuru (Batı Afrika CFA Frangı XOF / ABD Doları)
| 2024 | 606,345 |
| 2023 | 606,57 |
| 2022 | 623,76 |
| 2021 | 554,531 |
| 2020 | 575,586 |
Diller
Portekizce tabanlı Kreol; Portekizce (resmi; büyük ölçüde ikinci veya üçüncü dil olarak kullanılır); Pular (Fula dili); Mandingo
Dinler
| Müslüman | %46,1 |
| Halk dinleri | %30,6 |
| Hristiyan | %18,9 |
| Diğer veya dinsiz | %4,4 (2020 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Bissau-Gineli(ler) |
| Sıfat | Bissau-Gineli |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,22 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %45,5'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 17,8 yıl |
| Genel | 18,5 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 18,9 yıl |
Doğum Oranı
35,82 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Fulani | %30 |
| Balanta | %30 |
| Manjaco | %14 |
| Mandinga | %13 |
| Papel | %7 |
| Belirtilmemiş küçük etnik gruplar | %6 (2015 tahmini) |
Okuryazarlık
| Erkek | %77,3 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %63,9 (2022 tahmini) |
| Kadın | %52,2 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 1.042.910 |
| Genel | 2.132.325 (2024 tahmini) |
| Kadın | 1.089.415 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %54,6 (Erkek: 561.868 / Kadın: 602.280) |
| 0-14 yaş | %42,3 (Erkek: 453.513 / Kadın: 448.514) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,1 (Erkek: 27.529 / Kadın: 38.621) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6,99 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,96 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-3,36 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,25 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
505 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 52 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 45,1 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 40,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %13,2 (2025 tahmini) |
| Genel | %6,7 (2025 tahmini) |
| Kadın | %0,5 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
GSYİH'nin %2,7'si (2020 tahmini)
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %61,8'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %73,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %52,5'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,55 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %8,2'si (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,2'si (2022 tahmini) |
Çocuk Yaşta Evlilik
| 18 yaşına kadar evlenen kadın | %25,7 (2019) |
| 15 yaşına kadar evlenen kadın | %8,1 (2019) |
Büyük Kentsel Alanlar
664.000 - BİSSAU (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 17,6 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 77,5 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 83,2 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,7 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%9,5 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
4,59 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %45,6'sı (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%59 (2019 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 62,2 yıl |
| Genel | 64,5 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 66,8 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%18,8 (2019 tahmini)
Anayasa
16 Mayıs 1984'te ilan edilmiştir
Başkent
| Adı | Bissau |
| Etimoloji | Yerel Bijuga halkından türetilmiş; komşu Gine'den ayırt etmek için kullanılmaktadır |
| Saat farkı | UTC 0 (Washington DC'nin 5 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 11 51 K, 15 35 B |
Ülke Adı
| Eski adı | Portekiz Ginesi |
| Etimoloji | Ülke adı, Gine Körfezi boyunca uzanan Batı Afrika'nın Gine bölgesinden gelmekte; Tuareg dilinde 'siyah insanlar' anlamındaki aginaw sözcüğünden türemiştir; Bissau ise başkent şehrinin adı olup komşu Gine'den ayırt etmek için kullanılmakta ve yerel Bijuga halkından gelmektedir |
| Uzun resmi adı | Gine-Bissau Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Republica da Guine-Bissau |
| Kısa resmi adı | Gine-Bissau |
Ulusal Marş
| Başlık | Esta e a Nossa Patria Bem Amada (Bu Bizim Sevgili Vatanımız) |
| Söz/Müzik | Amilcar Lopes CABRAL / XIAO He |
| Kabul tarihi | 1974; Gine-Bissau bağımsızlık hareketinin lideri CABRAL, 1963'te Çin'i ziyaret ettiğinde bu müziği duymuş ve halkını özgürlük için mücadeleye ilham vermesi amacıyla besteciden bir parça yapmasını istemiştir |
Hukuk Sistemi
Bağımsızlıkta Portekiz hukukunu benimseyen medeni hukuk; ECOWAS, UEMOA, Afrika Frankofon Kamu Hukuku ve örf-adet hukukundan etkilenmiştir
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 24 Eylül (1973)
Ulusal Sembol
Siyah yıldız
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Evet |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Evet |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Yarı başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Kırmızı, sarı, yeşil, siyah
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemesi; bölgesel (ilk derece) mahkemeler; askeri mahkeme |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Mahkeme (9 yargıçtan oluşur; Medeni, Ceza ve Sosyal ve İdari Uyuşmazlıklar Dairelerine ayrılmıştır) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Halk Ulusal Meclisi (Assembleia Nacional Popular) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 102 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 23 Kasım 2025 |
| Bir sonraki seçim | Kasım 2029 |
| Seçim sonuçları | Kapsayıcı İttifak Platformu/Terra Koalisyonu: 54; MADEM G.15: 29; PRS: 12; BWP: 6; Diğer: 1 |
| Kadın temsilci oranı | %9,8 |
Bağımsızlık
24 Eylül 1973 (ilan); 10 Eylül 1974 (Portekiz'den)
Siyasi Partiler
PAIGC; PCD; MADEM-G15; APU-PDGB; PND; PRS; PRID; UM
İdari Birimler
9 bölge: Bafata, Biombo, Bissau, Bolama/Bijagos, Cacheu, Gabu, Oio, Quinara, Tombali
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda en fazla 2 art arda 5 yıllık görev süresi için doğrudan seçilir |
| Son seçim tarihi | 23 Kasım 2025 |
| Seçim sonuçları | 2025: EMBALO ve DIAS da Costa'nın her ikisi de birinci turda zafer ilan etti; oy pusulalarının imha edilmesinin ardından bir darbe sonuçların açıklanmasını engelledi |
| Devlet başkanı (geçici) | Geçici Cumhurbaşkanı Gen. Horta Nta Na MAN (27 Kasım 2025'ten itibaren) |
| Hükümet başkanı (geçici Başbakan) | Ilídio Vieira TE (28 Kasım 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
1 alan (doğal): Bijagós Takımadası'nın Kıyı ve Deniz Ekosistemleri – Omatí Minhô
Askeri Not
Silahlı Kuvvetler (FARP) dış güvenliğe odaklanmakla birlikte iç güvenlik görevleri de üstlenmektedir; FARP ve yarı askeri Ulusal Muhafızlar bağımsızlıktan bu yana ülke siyasetinde belirleyici bir rol oynamış; birçok darbe girişiminde bulunmuştur. 2000'lerden itibaren FARP, AU, AB, ECOWAS ve BM gözetiminde çeşitli savunma ve güvenlik sektörü reform girişimleriyle hedeflenmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2023 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %1,4'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %1,5'i |
| 2020 | GSYİH'nin %1,5'i |
Askeri Personel Gücü
Tahminen 4.000 aktif FARP (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
FARP ağırlıklı olarak Sovyet dönemi silah ve ekipmanlarıyla donatılmıştır (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Halk Devrimci Silahlı Kuvvetleri (FARP): Ordu, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; İçişleri Bakanlığı: Ulusal Muhafızlar (jandarma), Kamu Düzeni Polisi, Sınır Polisi, Hızlı Müdahale Polisi, Deniz Polisi (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-25 yaş; erkek ve kadınlar için seçici zorunlu askerlik (Hava Kuvvetleri gönüllülük esaslıdır) (2025)
