Tunus
Kuzey Afrika; Akdeniz kıyısında, Cezayir ile Libya arasında
Tunus ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Tunus arasındaki ticaret ve yatırım ilişkileri, bölgede Türkiye'nin en gelişmiş ikili ilişkilerinden birini oluşturmaktadır. İkili ticaret hacminin 1-2 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Tunus'a tekstil hammaddeleri (iplik, kumaş), makine ve ekipman, demir-çelik ürünleri, kimyasallar ve hazır giyim ihraç ederken Tunus'tan zeytinyağı, fosfat ve kimyasallar, tekstil ürünleri ve bazı tarım ürünleri almaktadır. Tunus, AB ile mevcut serbest ticaret anlaşması çerçevesinde Türk firmaları için Avrupa pazarına erişimde potansiyel bir üretim ve ihracat üssü niteliği taşımaktadır. İki ülke arasında diplomatik ve ekonomik ilişkiler köklü bir geçmişe sahip olup 2010'lu yıllarda kayda değer bir ivme kazanmıştır.
Döviz
Tunus Dinarı (TND) / ABD Doları
İhracat
| İhracat Ortakları | Fransa ~%20, İtalya ~%16, Almanya ~%11, Libya ~%5, İspanya ~%4 (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Zeytinyağı, giyim ve tekstil, makine, fosfatlar ve kimyasallar, elektrikli ekipman, tarım ürünleri |
İthalat
| İthalat Ortakları | Fransa ~%12, İtalya ~%12, Çin ~%11, Almanya ~%7, Türkiye ~%6 (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Tekstil, ham petrol ve yakıt, makine ve ekipman, gıda maddeleri, kimyasallar |
Sanayiler
Petrol, madencilik, tekstil, ayakkabı, gıda ve içecekler, fosfat ve kimyasallar, çelik, tuz, turizm
Tarım Ürünleri
Domates, sütlük tahıllar, arpa, zeytin, zeytinyağı, narenciye, süt, patates, hurma, karpuz
Genel Değerlendirme
Düşük-orta gelirli Kuzey Afrika ekonomisi; yabancı borç verenler için reformlar taslaklanıyor; özellikle gençler ve kadınlar arasında yüksek işsizlik; COVID-19'dan ağır etkilendi; yüksek kamu sektörü ücretleri; yüksek kamu borcu; korumacı kemer sıkma önlemleri; kilit AB ticaret ortağı
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 12.700 dolar |
| 2023 | 12.600 dolar |
| 2022 | 12.700 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %1,4 |
| 2023 | %0 |
| 2022 | %2,7 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
53,41 milyar dolar (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %62,1 (2023 tahmini) |
| Sanayi | %23,6 (2023 tahmini) |
| Tarım | %9,3 (2023 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %7,2 |
| 2023 | %9,3 |
| 2022 | %8,3 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 156,086 milyar dolar |
| 2023 | 154,006 milyar dolar |
| 2022 | 153,945 milyar dolar |
Diller
Arapça (resmi, ticaret dillerinden biri), Fransızca (ticaret), Tamazightçe
Dinler
| Müslüman (resmi; Sünni) | %99 |
| Diğer | <%1 (Hristiyan, Yahudi, Şii Müslüman ve Baha'i dahil) |
Milliyet
| İsim | Tunuslu(lar) |
| Sıfat | Tunuslu |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %1,34 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %70,5'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 33,6 yıl |
| Genel | 34,1 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 35,1 yıl |
Doğum Oranı
11,35 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Arap %98; Avrupalı %1; Yahudi ve diğer %1
Okuryazarlık
| Erkek | %92,7 (2023 tahmini) |
| Toplam nüfus | %86,2 (2023 tahmini) |
| Kadın | %80,1 (2023 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 5.926.741 |
| Genel | 11.962.995 (2025 tahmini) |
| Kadın | 6.036.254 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %65,2 (Erkek: 3.861.731 / Kadın: 3.990.802) |
| 0-14 yaş | %24,4 (Erkek: 1.516.871 / Kadın: 1.426.522) |
| 65 yaş ve üzeri | %10,4 (Erkek: 593.640 / Kadın: 659.281) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6,4 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,06 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,98 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,16 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
1,32 hekim/1.000 kişi (2021)
Anne Ölüm Oranı
36 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 12,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 10,6 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 9,8 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %37,6 (2025 tahmini) |
| Genel | %19 (2025 tahmini) |
| Kadın | %1,4 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6,7'si (2023 tahmini) — bölgede yüksek |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %17,3'ü (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %97,2'si (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,38 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %7'si (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11,2'si (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
14 yıl (2016 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
2,475 milyon - TUNUS (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 6,6 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 35,6 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 50,7 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 15,1 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%26,9 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,59 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
2,4 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
Nüfusun %99'u (2022 tahmini)
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%52,5 (2023 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 75,7 yıl |
| Genel | 77,3 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 79,1 yıl |
5 Yaş Altı Çocuklarda Düşük Kilolu Oranı
%1,6 (2018 tahmini)
Anayasa
30 Haziran 2022'de cumhurbaşkanı tarafından taslağı yayımlanmış, 25 Temmuz 2022 referandumuyla onaylanmış, 27 Temmuz 2022'de yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Tunus |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 36 48 K, 10 11 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülkenin adı başkent Tunus'tan gelmektedir; antik adın kökeni belirsizdir; zaman zaman Fenike tanrıçası Tanith'in adıyla ilişkilendirilmektedir |
| Uzun resmi adı | Tunus Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Al Jumhuriyah at Tunisiyah |
| Kısa resmi adı | Tunus |
Ulusal Marş
| Başlık | Humat Al Hima (Vatanın Koruyucuları) |
| Söz/Müzik | Mustafa Sadik AL-RAFİİ ve Aboul-Qacem ECHEBBI / Mohamad Abdel WAHAB |
| Kabul tarihi | 1957; 1958'de değiştirilmiş, 1987'de yeniden yürürlüğe girmiştir |
Hukuk Sistemi
Fransız medeni kanununa ve İslam (şeriat) hukukuna dayalı karma medeni hukuk sistemi; Yüksek Mahkeme bazı yasama işlemlerini ortak oturumda inceler
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 20 Mart (1956); Devrim ve Gençlik Günü, 14 Ocak (2011)
Ulusal Sembol
Beyaz daire içindeki kırmızı hilal ve beş köşeli yıldız
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Tunus vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Evet |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Kırmızı, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Temyiz Mahkemeleri; idare mahkemeleri; Sayıştay; Konut Mahkemesi; birinci derece mahkemeler; alt ilçe mahkemeleri; askeri mahkemeler |
| En yüksek mahkeme | Yargıtay (birinci başkan, daire başkanları ve yargıçlardan oluşur; 27 hukuk ve 11 ceza dairesine ayrılmıştır) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Halk Temsilcileri Meclisi (Majlis Nawwab ash-Sha'ab) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 161 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 17 Aralık 2022 — 29 Ocak 2023 |
| Bir sonraki seçim | Aralık 2027 |
| Kadın temsilci oranı | %15,8 |
Üst Meclis
| Adı | Ulusal Bölgeler ve İlçeler Konseyi |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 77 (tamamı dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 19 Nisan 2024 |
| Kadın temsilci oranı | %13 |
Bağımsızlık
20 Mart 1956 (Fransa'dan)
Siyasi Partiler
Ennahda; Nidaa Tounes; Qalb Tounes; Tahya Tounes; Karama Koalisyonu; Free Destourian Party; Democratic Current; People's Movement ve diğerleri
İdari Birimler
24 valilik (vilayah)
Yürütme Organı
| Başbakan | Sarra ZAAFRANI Zenzri (21 Mart 2025'ten itibaren) |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı gerektiğinde 2 turlu mutlak çoğunluk halk oyuyla doğrudan 5 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Kais SAIED (23 Ekim 2019'dan itibaren) |
| Son seçim tarihi | 6 Ekim 2024 |
| Bir sonraki seçim | 2029 |
| Seçim sonuçları | 2024: Kais SAIED (bağımsız) %90,7 oranıyla birinci turda yeniden seçildi |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; aktif hükümet güvenlik kuvvetleri (polis ve ordu dahil), zihinsel engelliler, suç davalarında 3 aydan fazla hapis cezası çekmiş olanlar ve 6 aydan fazla ertelenmiş ceza almış kişiler dışında evrensel
UNESCO Dünya Mirası
9 alan (8 kültürel, 1 doğal): El Jem Amfitiyatrosu (k); Kartaca Arkeolojik Alanı (k); Tunus Medina'sı (k); İchkeul Ulusal Parkı (d); Kerkuane Fenike Kenti (k); Kayrevan (k); Sousse Medina'sı (k); Dougga/Thugga (k); Djerba (k)
Askeri Not
Tunus, 2011 Arap Baharı'nın ardından diğer bölge ülkelerine kıyasla görece istikrarlı bir demokratik geçiş modeli sergiledi; ancak Cumhurbaşkanı Saied'in 2021'deki iktidar konsolidasyonu demokratik gerilemeler konusunda ciddi kaygılara yol açtı. Libya sınırından ve Cezayir sınırındaki bölgelerden kaynaklanan güvenlik tehditleri önemli kaygı odakları olmaya devam etmektedir. Türkiye ile Tunus, NATO ortaklığı çerçevesinde güvenlik işbirliği yürütmekte; aralarında savunma sanayii temasları ve ortak tatbikatlar yer almaktadır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %2,5-3'ü |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 35.000-40.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Tunus Silahlı Kuvvetleri (Forces Armées Tunisiennes, FAT): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Ulusal Polis ve Ulusal Muhafızlar (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
20-23 yaş; erkekler için 12 aylık zorunlu askerlik hizmeti; gönüllü katılım yaşı 18'dir (2025)
