Çekya (Çek Cumhuriyeti)
Orta Avrupa; Almanya, Polonya, Slovakya ve Avusturya arasında; denize çıkışı yok
Çekya (Çek Cumhuriyeti) ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Çekya arasındaki ticari ilişkiler, her iki ülkenin de üretim odaklı ekonomiler olması göz önünde bulundurulduğunda kayda değer ancak dengeli bir tablo sergilemektedir. İki ülke arasındaki yıllık ticaret hacminin 2-3 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Çekya Türkiye'ye başta makine, otomotiv parçaları ve elektronik olmak üzere sanayi ürünleri ihraç ederken Türkiye'den tekstil, makine ve taşıt parçaları ithal etmektedir. Her iki ülke de NATO üyesidir ve bu ortaklık savunma sanayi işbirliğine zemin oluşturmaktadır. Çekya'nın önemli Türk diasporası bulunmamakla birlikte Prag, Avrupa'da artan sayıda Türk iş insanı ve turistin ilgi odağı haline gelmektedir. Avrupa'nın en büyük 4 nükleer reaktör inşaatlarından birini gerçekleştirmeyi planlayan Çekya, enerji sektöründe de Türkiye ile ortak çıkar noktaları taşımaktadır.
Çekya (Çek Cumhuriyeti) Yaklaşan Fuarlar
Bütçe
| Gelirler | 94,01 milyar dolar (2022 tahmini) |
| Harcamalar | 106,07 milyar dolar (2022 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 239,259 milyar dolar |
| 2023 | 236,103 milyar dolar |
| 2022 | 219,419 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Almanya %29, Slovakya %7, Polonya %6, Fransa %5, Birleşik Krallık %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Otomobiller, araç parçaları/aksesuarları, yayın ekipmanları, bilgisayarlar, plastik ürünler (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 216,741 milyar dolar |
| 2023 | 219,09 milyar dolar |
| 2022 | 216,042 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Almanya %22, Çin %17, Polonya %8, Slovakya %5, İtalya %4 (2023)
İthal Edilen Mallar
Yayın ekipmanları, araç parçaları/aksesuarları, otomobiller, plastik ürünler, bilgisayarlar (2023)
Sanayiler
Motorlu taşıtlar, metalurji, makine ve ekipman, cam, silah
İş Gücü
5,541 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
25,9 (2022 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2023 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %1,4'ü |
Tarım Ürünleri
Buğday, şeker pancarı, süt, arpa, kolza tohumu, patates, mısır, triticale, domuz eti, tavuk (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %2,6 |
| 2023 | %2,6 |
| 2022 | %2,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 6,047 milyar dolar |
| 2023 | -432,727 milyon dolar |
| 2022 | -13,644 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Yüksek gelirli, çeşitlendirilmiş AB ekonomisi; otomotiv sanayii öncülüğünde ihracata yönelik imalat; hane halkı tüketimi ve yatırımlarla desteklenen ılımlı büyüme; sıkı işgücü piyasası ve düşük işsizlik; Nisan 2025'te Rus petrolünden enerji bağımsızlığı sağlandı
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 48.000 dolar |
| 2023 | 47.500 dolar |
| 2022 | 48.400 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %1,1 |
| 2023 | %-0,1 |
| 2022 | %2,8 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
345,037 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 146,281 milyar dolar |
| 2023 | 148,379 milyar dolar |
| 2022 | 139,981 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%-1 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %59,5 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %30,2 (2024 tahmini) |
| Tarım | %1,5 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %8,6 (2024 tahmini) |
| Genel | %8,4 (2024 tahmini) |
| Erkek | %8,2 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%10,2 (2021 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,4 |
| 2023 | %10,7 |
| 2022 | %15,1 |
Döviz Kuru (Çek Korunası / ABD Doları)
| 2024 | 23,217 |
| 2023 | 22,198 |
| 2022 | 23,357 |
| 2021 | 21,678 |
| 2020 | 23,21 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 521,928 milyar dolar |
| 2023 | 516,145 milyar dolar |
| 2022 | 516,431 milyar dolar |
Diller
Çekçe (resmi) %88,4; Slovakça %1,5; diğer %2,6; belirtilmemiş %7,2 (2021 tahmini)
Dinler
| Dini bağı olmayan | %47,8 |
| Belirtilmemiş | %30,1 (2021 tahmini) |
| Kilise üyesi olmayan inanan | %9,1 |
| Roma Katolik | %7 |
| Diğer kilise üyesi | %6 (Evanjelik Birleşik Kardeşler Kilisesi ve Çekoslovak Husit Kilisesi dahil) |
Milliyet
| İsim | Çek(ler) |
| Sıfat | Çek |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,2 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %74,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 42,7 yıl |
| Genel | 44,4 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 45,7 yıl |
Doğum Oranı
9,56 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Çek | %57,3 |
| Belirtilmemiş | %31,6 (2021 tahmini) |
| Diğer | %7,7 |
| Moravyalı | %3,4 |
Toplam Nüfus
| Erkek | 5.337.128 |
| Genel | 10.838.703 (2025 tahmini) |
| Kadın | 5.501.575 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %63,8 (Erkek: 3.542.298 / Kadın: 3.373.127) |
| 65 yaş ve üzeri | %20,5 (Erkek: 922.136 / Kadın: 1.302.130) (2024 tahmini) |
| 0-14 yaş | %15,7 (Erkek: 871.303 / Kadın: 826.896) |
Ölüm Oranı
11,82 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,97 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
2,02 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
4,35 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
3 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 2,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 2,5 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 2,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %30,8 (2025 tahmini) |
| Genel | %26,8 (2025 tahmini) |
| Kadın | %23 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,3'ü (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %10'u (2022 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,9'u (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%-0,02 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %9,5'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %16,7'si (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 16 yıl |
| Genel | 17 yıl (2022 tahmini) |
| Kadın | 18 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
1,323 milyon - PRAG (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,1 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 24,3 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 56,5 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 32,2 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%26 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,73 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
6,6 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%53,7 (2021 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 75,6 yıl |
| Genel | 78,6 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 81,8 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
28,5 yıl (2020 tahmini)
Anayasa
16 Aralık 1992'de onaylanmış, 1 Ocak 1993'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Prag |
| Etimoloji | Ad, eski Slavca 'eşik' anlamına gelen praga veya prah kelimesinden ya da 'ormanı yakarak açmak' anlamındaki pražiti'den türemiş olabilir |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 50 05 K, 14 28 D |
| Yaz saati uygulaması | +1 saat; Mart'ın son Pazar günü başlar, Ekim'in son Pazar günü sona erer |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, 9. yüzyılın sonlarında öne çıkan Batı Slav kabilesi Çeklerden türemiştir; kabilenin adının efsanevi bir atadan geldiği söylenmektedir |
| Uzun resmi adı | Çek Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Česká republika |
| Kısa resmi adı | Çekya |
| Yerel kısa adı | Česko |
Ulusal Marş
| Başlık | Kde domov můj? (Evim Nerede?) |
| Söz/Müzik | Josef Kajetan TYL / František Jan ŠKROUP |
| Kabul tarihi | 1993; marş 1834'te 'Fidlovačka' oyunu için müzik olarak yazılmış; ilk kıtası 1918'den itibaren Çekoslovakya marşı olarak kullanılmış |
Hukuk Sistemi
2014'te yürürlüğe giren yeni medeni kanun; eski Avusturya-Macaristan medeni kanunları ve sosyalist teoriye dayanan 1964 tarihli medeni kanunun yerini almıştır
Ulusal Bayram
Çekoslovakya Kuruluş Günü, 28 Ekim (1918)
Ulusal Sembol
Gümüş (veya beyaz) iki kuyruklu rampant aslan
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Çekya vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Beyaz, kırmızı, mavi
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek mahkeme; bölge ve ilçe mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (Medeni Hukuk-Ticaret Bölümü ve Ceza Bölümü); Anayasa Mahkemesi (15 yargıçtan oluşur); Yüksek İdare Mahkemesi (36 yargıç) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Milletvekilleri Meclisi (Poslanecká sněmovna) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 200 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 3-4 Ekim 2025 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | ANO: 80; SPOLU: 52; STAN: 22; Çek Korsan Partisi: 18; SPD: 15; AUTO: 13 |
| Kadın temsilci oranı | %33,5 |
Meclis adı
Parlamento (Parlament)
Üst Meclis
| Adı | Senato (Senát) |
| Görev süresi | 6 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 81 (tamamı doğrudan seçimle; kısmi yenileme) |
| Son seçim tarihi | 20-28 Eylül 2024 |
| Bir sonraki seçim | Eylül 2026 |
| Kadın temsilci oranı | %21,3 |
Bağımsızlık
1 Ocak 1993 (Çekoslovakya Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olarak bölündü)
Siyasi Partiler
ANO (Memnun Olmayan Vatandaşların Eylemi); KDU-ČSL; ODS; KSČM; Piráti (Çek Korsan Partisi); ForMOST; SPD; NEZ; STAN; SLK; Přísaha; SEN 21; SOCDEM; Svobodní; TOP 09; T2020; SD-SN
İdari Birimler
13 bölge (kraj) ve 1 başkent şehri (Praha): Güney Bohemya, Güney Moravya, Karlovy Vary, Hradec Králové, Liberec, Moravya-Silezya, Olomouc, Pardubice, Pilsen, Praha, Orta Bohemya, Ústí, Highlands (Vysočina), Zlín
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı doğrudan mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda 5 yıllık görev süresi için seçilir (arka arkaya 2 dönemle sınırlı); başbakan cumhurbaşkanı tarafından 4 yıllık görev süresi için atanır |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Petr PAVEL (9 Mart 2023'ten itibaren) |
| Son seçim tarihi | 13-14 Ocak 2023 (birinci tur); 27-28 Ocak 2023 (ikinci tur) |
| Bir sonraki seçim | Ocak 2028'e kadar |
| Seçim sonuçları | 2023: Petr PAVEL ikinci turda seçildi; ikinci turda PAVEL %58,3, BABIŞ %41,6 |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Andrej BABIŞ (9 Aralık 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
17 alan (16 kültürel, 1 doğal): Tarihi Prag (k); Tarihi Telč (k); Tarihi Český Krumlov (k); Lednice-Valtice Kültürel Peyzajı (k); Tarihi Kutná Hora (k); Olomouc Kutsal Üçlük Sütunu (k); Karlovy Vary Kaplıcaları (k); Žatec ve Saaz Şerbetçiotu Peyzajı (d) ve diğerleri
Askeri Not
Çek ordusu ulusal ve toprak savunmasından, afet ve acil durumlarda sivil yetkilere yardımdan, sınır güvenliğini güçlendirmekten, uluslararası barış gücü operasyonlarına katılımdan ve AB ile NATO'ya yönelik kolektif güvenlik taahhütlerini yerine getirmekten sorumludur. Çekya 1999'dan bu yana NATO üyesi olup Doğu Avrupa'daki Güçlendirilmiş İleri Karakol (EFP) ve Kosova'daki operasyonlara katkı sağlamaktadır (2025)
Askeri Harcamalar
| 2025 | GSYİH'nin %2'si (tahmini) |
| 2024 | GSYİH'nin %2,1'i |
| 2023 | GSYİH'nin %1,5'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,3'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %1,4'ü |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 28.000 aktif askeri personel (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Çek ordusu yurt içi üretim, Sovyet dönemi ve Fransa, Almanya, İtalya, İsveç ve ABD gibi tedarikçilerden alınan modern silah sistemlerinin karışık envanterine sahiptir; yurt içi savunma sanayii zırhlı muharebe araçları ve hafif saldırı uçağı üretimi yapmaktadır (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Çek Silahlı Kuvvetleri: Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Özel Kuvvetler (2025)
Yurt Dışı Askeri Konuşlanmalar
Litvanya'da yaklaşık 130 personel (NATO); Slovakya'da 130 personel (NATO) (2024)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Erkek ve kadınlar için 18-28 yaş gönüllü askerlik; zorunlu askerlik 2004'te kaldırılmıştır (2025)
