Gana
Batı Afrika; Gine Körfezi kıyısında, Fildişi Sahili ile Togo arasında
Gana ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Gana arasındaki ticaret ilişkileri sınırlı olmakla birlikte gelişme potansiyeli taşımaktadır. 2023 yılı dış ticaret verilerinde Türkiye Gana'nın başlıca ticaret ortakları arasında görünmemektedir; ticaret ağırlıklı olarak İsviçre, BAE, Çin ve Hollanda üzerinden yürütülmektedir. Türkiye Gana'ya tekstil, makine, inşaat malzemeleri ve çeşitli mallar ihraç ederken Gana'dan kakao ve tarım ürünleri ithal edebilmektedir. İkili ticaret hacminin 100-300 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türk inşaat şirketlerinin Batı Afrika'daki artan varlığı bu ilişkiyi güçlendirme potansiyeli taşımaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 11,684 milyar dolar (2022 tahmini) |
| Harcamalar | 19,102 milyar dolar (2022 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 25,365 milyar dolar |
| 2022 | 25,52 milyar dolar |
| 2021 | 23,901 milyar dolar |
İhracat Ortakları
İsviçre %24, BAE %18, Hindistan %8, Güney Afrika %7, Çin %7 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Altın, ham petrol, kakao çekirdekleri, mangan cevheri, kakao ezmesi (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 26,024 milyar dolar |
| 2022 | 26,329 milyar dolar |
| 2021 | 25,967 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %30, Hollanda %8, Hindistan %5, ABD %5, Rusya %5 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, otomobiller, plastikler, plastik ürünler, ayakkabılar (2023)
Sanayiler
Madencilik, kereste işleme, hafif imalat, alüminyum eritme, gıda işleme, çimento, küçük ticari gemi inşası, petrol
Dış Borç
29,241 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
13,928 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
43,5 (2016 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %3'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %2,8'i |
| 2021 | GSYİH'nin %2,4'ü |
Tarım Ürünleri
Manyok, yam, plantain, mısır, palm yağı meyvesi, taro, pirinç, portakal, ananas, kakao (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %3,1 |
| 2023 | %3,1 |
| 2022 | %3,1 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 1,407 milyar dolar |
| 2022 | -1,741 milyar dolar |
| 2021 | -2,541 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Batı Afrika'nın alt-orta gelirli ekonomisi; önemli altın, petrol ve kakao ihracatçısı; neredeyse dört on yıllık sürdürülebilir büyümenin ardından makroekonomik zorluklar; 2023-26 IMF kredi programı kapsamında borç yeniden yapılandırma, mali reformlar, finansal istikrar ve yüksek enflasyonu dizginleme konularında son dönemde kaydedilen ilerleme
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 7.100 dolar |
| 2023 | 6.800 dolar |
| 2022 | 6.700 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %5,7 |
| 2023 | %3,1 |
| 2022 | %3,8 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
82,825 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2023 | 3,624 milyar dolar |
| 2022 | 5,205 milyar dolar |
| 2021 | 9,917 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%7,1 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %43,9 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %28,8 (2024 tahmini) |
| Tarım | %20,7 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%23,4 (2016 tahmini)
Döviz Kuru (Gana Sedisi / ABD Doları)
| 2023 | 11,02 |
| 2022 | 8,272 |
| 2021 | 5,806 |
| 2020 | 5,596 |
| 2019 | 5,217 |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %22,8 |
| 2023 | %38,1 |
| 2022 | %31,3 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 243,124 milyar dolar |
| 2023 | 230,046 milyar dolar |
| 2022 | 223,043 milyar dolar |
Diller
Asante %16, Ewe %14, Fante %11,6, Boron %4,9, Dagomba %4,4, Dangme %4,2, Dagarte %3,9, Kokomba %3,5, Akyem %3,2, Ga %3,1, diğer %31,2 (2010 tahmini)
Dinler
| Hristiyan | %71,3 (Pentekostal/Karizmatik %31,6; Protestan %17,4; Katolik %10; diğer %12,3) |
| Müslüman | %19,9 |
| Diğer | %4,5 |
| Geleneksel | %3,2 |
| Dini bağı olmayan | %1,1 (2021 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Ganalı(lar) |
| Sıfat | Gana |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,06 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %59,2'si (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 20,6 yıl |
| Genel | 21,6 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 22,3 yıl |
Doğum Oranı
27,09 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Akan | %45,7 |
| Mole-Dagbani | %18,5 |
| Ewe | %12,8 |
| Ga-Dangme | %7,1 |
| Gurma | %6,4 |
| Guan | %3,2 |
| Grusi | %2,7 |
| Diğer | %1,6 (2021 tahmini) |
| Mande | %2 |
Okuryazarlık
| Erkek | %81,3 (2021 tahmini) |
| Toplam nüfus | %76,5 (2021 tahmini) |
| Kadın | %72,1 (2021 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 17.278.776 |
| Genel | 35.336.133 (2025 tahmini) |
| Kadın | 18.057.357 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %58,2 (Erkek: 9.690.498 / Kadın: 10.444.197) |
| 0-14 yaş | %37,4 (Erkek: 6.527.386 / Kadın: 6.400.245) |
| 65 yaş ve üzeri | %4,4 (Erkek: 684.189 / Kadın: 842.577) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
5,73 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,96 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,15 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,27 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
234 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 34,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 30,5 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 27,8 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %5,4 (2025 tahmini) |
| Genel | %2,8 (2025 tahmini) |
| Kadın | %0,3 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,9'u (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %13,2'si (2022 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %88,4'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %98,4'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %74,1'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,12 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,2'si (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %7,4'ü (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 12 yıl |
| Genel | 12 yıl (2022 tahmini) |
| Kadın | 12 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
3,768 milyon - Kumasi; 2,660 milyon - ACCRA (başkent); 1,078 milyon - Sekondi-Takoradi (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 13,1 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 63,2 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 70,8 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 7,6 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%10,9 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,51 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,7 yatak/1.000 kişi (2015 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %73,1'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%53,4 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 68,4 yıl |
| Genel | 70,1 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 71,8 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
22,1 yıl (2022 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%12 (2022 tahmini)
Anayasa
31 Mart 1992'de hazırlanmış, 28 Nisan 1992'de onaylanmış ve ilan edilmiş, 7 Ocak 1993'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Accra |
| Etimoloji | Ad, Akan dilinde 'karınca' anlamına gelen nkran sözcüğünden türemiştir |
| Saat farkı | UTC 0 (Washington DC'nin 5 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 5 33 K, 0 13 B |
Ülke Adı
| Eski adı | Altın Kıyı (Gold Coast) |
| Etimoloji | 13. yüzyıldan önce bölgenin büyük bir bölümüne hükmeden kabile liderinden adını almaktadır; eski adı Altın Kıyı ise 15. yüzyılın sonlarında Portekizlilerin bölgede keşfettiği altından gelmektedir |
| Uzun resmi adı | Gana Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Gana |
Ulusal Marş
| Başlık | God Bless Our Homeland Ghana (Tanrı Anavatanımız Gana'yı Korusun) |
| Söz/Müzik | Bilinmiyor / Philip GBEHO |
| Kabul tarihi | Müzik 1957'de; sözler 1966'da kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
İngiliz ortak hukuku ve örf-adet hukukunun karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 6 Mart (1957)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin veya büyükebeveynin Gana vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Kırmızı, sarı, yeşil, siyah
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemesi; Yüksek Hukuk Mahkemesi; bölge mahkemesi; bölgesel mahkemeler |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Mahkeme (başyargıç ve 13 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Parlamento |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 276 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 7 Aralık 2024 |
| Bir sonraki seçim | Aralık 2028 |
| Seçim sonuçları | NDC: 183; NPP: 88; Diğer: 4 |
| Kadın temsilci oranı | %14,5 |
Bağımsızlık
6 Mart 1957 (Birleşik Krallık'tan)
Siyasi Partiler
APC; CPP; GFP; GUM; GCPP; LPG; NDC; NDP; NPP; PNC; PPP; UFP; UPP
İdari Birimler
16 bölge: Ahafo, Ashanti, Bono, Bono East, Central, Eastern, Greater Accra, North East, Northern, Oti, Savannah, Upper East, Upper West, Volta, Western, Western North
Ulusal Semboller
Siyah yıldız, altın kartal
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı ve yardımcısı aynı listede mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda 4 yıllık görev süresi için doğrudan seçilir |
| Son seçim tarihi | 7 Aralık 2024 |
| Bir sonraki seçim | 7 Aralık 2028 |
| Seçim sonuçları | 2024: MAHAMA (NDC) birinci turda seçildi; oy oranı %56,5 |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı John Dramani MAHAMA (7 Ocak 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
2 alan (her ikisi kültürel): Volta, Greater Accra, Central ve Western Bölgelerindeki Kaleler ve Kasteller; Asante Geleneksel Binaları
Askeri Not
Gana Silahlı Kuvvetleri, Batı Afrika'nın en istikrarlı ve deneyimli ordularından biri olarak bölgesel barış gücü operasyonlarına etkin biçimde katılmaktadır. BM barış gücü misyonlarına personel katkısı açısından dünya liderlerinden biri olan Gana, ECOWAS çerçevesinde bölgesel güvenliğe önemli katkı sağlamaktadır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | Gana'nın askeri harcamaları GSYİH'nin yaklaşık %0,4-0,5'i düzeyinde seyretmektedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 16.000 aktif GAF personeli (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Gana Silahlı Kuvvetleri (GAF): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18 yaş ve üzeri erkek ve kadınlar için gönüllü askerlik (2025)
