Irak
Orta Doğu; Basra Körfezi kıyısında, İran ile Kuveyt arasında
Irak ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Irak arasındaki ticaret ilişkileri son derece gelişmiş ve stratejik bir boyut kazanmıştır. 2023 verilerine göre Türkiye Irak'ın ithalatında %18 pay ile üçüncü sırada yer almaktadır; ikili ticaret hacminin 20-25 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Irak'a makine, gıda ürünleri, otomobiller, tekstil, inşaat malzemeleri ve tüketim malları ihraç ederken Irak'tan ham petrol ve petrol türevleri ile tarım ürünleri ithal etmektedir. Türk inşaat ve müteahhitlik şirketleri, özellikle Kürdistan Bölgesi'nde güçlü bir varlığa sahiptir. Kuzey Irak'taki PKK meselesi iki ülke arasındaki diplomatik gerginliğin kaynağı olmayı sürdürmektedir.
İhracat
Değer
| 2023 | 107,852 milyar dolar |
| 2022 | 127,079 milyar dolar |
| 2021 | 78,26 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin %33, Hindistan %28, ABD %8, Yunanistan %5, BAE %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Ham petrol, rafine petrol, petrol kokt, altın, doğal gaz (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 81,179 milyar dolar |
| 2022 | 69,162 milyar dolar |
| 2021 | 50,707 milyar dolar |
İthalat Ortakları
BAE %32, Çin %20, Türkiye %18, Hindistan %5, ABD %2 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, otomobiller, yayın ekipmanları, mücevher, altın (2023)
Sanayiler
Petrol, kimyasallar, tekstil, deri, inşaat malzemeleri, gıda işleme, gübre, metal işleme
Dış Borç
15,58 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
12,008 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
29,8 (2023 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %0,4'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %0,4'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %0,4'ü |
Tarım Ürünleri
Buğday, hurma, mısır, domates, çavdar, üzüm, süt, tavuk, patates, meyveler (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %15,6 |
| 2023 | %15,5 |
| 2022 | %15,6 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 28,375 milyar dolar |
| 2022 | 58,01 milyar dolar |
| 2021 | 24,565 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Yüksek oranda petrol bağımlı Orta Doğu ekonomisi; mali sürdürülebilirlik petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara tabi; ekonomik koşullara yönelik yükselen kamu güveni; çoğu sektör için ithalata bağımlı; yolsuzluk, kayıt dışı piyasalar, bankacılık erişimi ve siyasi kırılganlığın yarattığı kalıcı zorluklar
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 12.700 dolar |
| 2023 | 13.200 dolar |
| 2022 | 13.400 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %-1,5 |
| 2023 | %0,5 |
| 2022 | %8 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
279,641 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 100,691 milyar dolar |
| 2023 | 112,233 milyar dolar |
| 2022 | 97,009 milyar dolar |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Sanayi | %51,6 (2024 tahmini) |
| Hizmetler | %45,8 (2024 tahmini) |
| Tarım | %3,4 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2023 | %4,4 |
| 2022 | %5 |
| 2021 | %6 |
Döviz Kuru (Irak Dinarı / ABD Doları)
| 2024 | 1.300 |
| 2023 | 1.312,5 |
| 2022 | 1.450 |
| 2021 | 1.450 |
| 2020 | 1.192 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 585,887 milyar dolar |
| 2023 | 595,082 milyar dolar |
| 2022 | 592,017 milyar dolar |
Diller
Arapça (resmi), Kürtçe (resmi); Türkmence (Türk lehçesi) ve Süryanice (Yeni Aramice) ana konuşanların bulunduğu yerlerde resmi dil olarak tanınmaktadır
Dinler
| Müslüman (resmi) | %95-98 (Şii %61-64; Sünni %29-34) |
| Diğer | %1-4 (2015 tahmini) |
| Hristiyan | %1 (Katolik, Ortodoks, Protestan, Doğu Kilisesi dahil) |
Milliyet
| İsim | Iraklı(lar) |
| Sıfat | Irak |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,91 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %71,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 22 yıl |
| Genel | 22,7 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 22,7 yıl |
Doğum Oranı
23,26 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Arap | %75-80 |
| Kürt | %15-20 |
| Diğer | %5 (Türkmen, Ezidi, Şebek, Kakai, Bedevi, Roman, Süryani, Çerkez, Saabi-Mandean, Farsi dahil) |
Okuryazarlık
| Erkek | %90,3 (2021 tahmini) |
| Toplam nüfus | %84,1 (2021 tahmini) |
| Kadın | %77,8 (2021 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 21.614.894 |
| Genel | 42.917.742 (2025 tahmini) |
| Kadın | 21.302.848 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %61,7 (Erkek: 13.064.516 / Kadın: 12.907.702) |
| 0-14 yaş | %34,6 (Erkek: 7.447.266 / Kadın: 7.130.883) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,6 (Erkek: 681.574 / Kadın: 851.495) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
3,86 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,02 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
0 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
1,02 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
66 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 20,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 18,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 17 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %36,2 (2025 tahmini) |
| Genel | %18,6 (2025 tahmini) |
| Kadın | %1,3 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
GSYİH'nin %4,7'si (2016)
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %98,4'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,94 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,2'si (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,8'i (2022 tahmini) |
Çocuk Yaşta Evlilik
| 18 yaşına kadar evlenen kadın | %27,9 (2018) |
| 15 yaşına kadar evlenen kadın | %7,2 (2018) |
Büyük Kentsel Alanlar
7,711 milyon - BAĞDAT (başkent); 1,792 milyon - Musul; 1,448 milyon - Basra; 1,075 milyon - Kerkük; 958.000 - Necef; 897.000 - Erbil (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 16,9 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 54,6 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 60,5 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,9 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%30,4 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,03 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
1,3 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %98,5'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%64,3 (2018 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 71,9 yıl |
| Genel | 73,7 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 75,7 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%3,9 (2018 tahmini)
Anayasa
15 Ekim 2005'te referandumla kabul edilmiştir
Başkent
| Adı | Bağdat |
| Etimoloji | Adın kökeni belirsizdir; İslam öncesi Farsçada bagh (tanrı) ve dad (veren) sözcüklerinden 'tanrı vergisi' anlamına gelebilir |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 33 20 K, 44 24 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad muhtemelen Fırat Nehri kıyısındaki antik Sümer ve Babil şehri Uruk'tan (Aramicede 'Erech') türemiştir |
| Eski adları | Mezopotamya, Manda Irak'ı, Haşimi Irak Krallığı |
| Uzun resmi adı | Irak Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Irak |
Ulusal Marş
| Başlık | Mawtini (Anavatanım) |
| Söz/Müzik | İbrahim TOUKAN / Mohammad FLAYFEL |
| Kabul tarihi | 2004; Saddam Hüseyin'in devrilmesinin ardından benimsenen popüler bir Arap halk şarkısıdır |
Hukuk Sistemi
Medeni ve İslam hukukunun karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 3 Ekim (1932); Cumhuriyet Günü, 14 Temmuz (1958)
Ulusal Sembol
Altın kartal
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Irak vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Federal parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Kırmızı, beyaz, siyah
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemeleri (il düzeyi); medeni mahkemeler, ceza mahkemeleri; çalışma, gümrük ve aile mahkemeleri; suç mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Federal Yüksek Mahkeme (9 yargıçtan oluşur); Temyiz Mahkemesi (mahkeme başkanı, 5 başkan yardımcısı ve en az 24 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Irak Temsilciler Meclisi |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Koltuk sayısı | 329 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 11 Kasım 2025 |
| Bir sonraki seçim | Kasım 2029 |
| Kadın temsilci oranı | %28,9 |
Bağımsızlık
3 Ekim 1932 (İngiliz yönetimindeki Milletler Cemiyeti mandası altından)
Siyasi Partiler
El Fetih İttifakı; Azm İttifakı; Babiliyun Hareketi; Imtidad; Ishraqat Konun; Kürdistan Demokrat Partisi; Ulusal Sözleşme Partisi; Yeni Nesil Hareketi; Kürdistan Yurtseverler Birliği; Sadrist Blok; Devlet Kuvvetleri İttifakı; Hukuk Devleti Koalisyonu; Takaddum; Tasmim İttifakı
İdari Birimler
19 il (muhafaza): Al Anbar, Basra, Al Muthanna, Al Kadisiyye, Necef, Erbil, Süleymaniye, Halabc, Babil, Bağdat, Dahuk, Dhi Kar, Diyala, Kerbela, Kerkük, Maysan, Ninova, Selahaddin, Vasıt
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı Temsilciler Meclisi (TM) tarafından dolaylı olarak 4 yıllık görev süresi için seçilir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Latif RAŞİD (13 Ekim 2022'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 13 Ekim 2022 |
| Seçim sonuçları | 2022: Latif RAŞİD (KYB) ikinci turda 167 oy alarak seçildi |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Mohammed Şia el-SUDANI (27 Ekim 2022'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
6 alan (5 kültürel, 1 karma): Aşur (k); Babil (k); Erbil Kalesi (k); Hatra (k); Samarra Arkeolojik Şehri (k); Güney Irak'ın Ahvar Sulak Alanları (k+d)
Askeri Not
Irak güvenlik kuvvetleri 2014-2017 döneminde IŞİD ile yürütülen kapsamlı harekât sonrasında yeniden yapılanmıştır. Türkiye ile Irak arasındaki güvenlik ilişkileri, Kuzey Irak'taki PKK varlığı nedeniyle belirli bir sürtüşme içermektedir. Türkiye Kuzey Irak'a zaman zaman sınır ötesi operasyonlar düzenlemekte; bu durum Irak hükümetiyle diplomatik gerginliklere yol açmaktadır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %2-3'ü düzeyinde seyretmektedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 200.000 aktif ISF personeli; ek olarak 160.000-200.000 PMF üyesi (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Irak Güvenlik Kuvvetleri (ISF): Irak Ordusu (Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Özel Operasyonlar Komutanlığı dahil); İçişleri Bakanlığı Kuvvetleri (Federal Polis, Sınır Muhafızları, Pişmerkesi destekleyen güçler); Halk Seferberlik Kuvvetleri (PMF/Haşdi Şabi - çok sayıda silahlı gruptan oluşan devlet destekli paramiliter kuruluş) (2025)
