Kosova
Güneydoğu Avrupa; Sırbistan ile Kuzey Makedonya arasında
Kosova ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Kosova arasındaki ekonomik ilişkiler son derece güçlü ve çok boyutludur. 2021 verilerine göre Türkiye, Kosova'nın ithalat ortakları arasında Almanya ile birlikte %13'lük payla 1. sırada yer almaktadır; bu durum Türkiye'yi Kosova'nın en büyük tedarikçileri arasına taşımaktadır. Türkiye Kosova'ya tekstil, giyim, makine, inşaat malzemeleri ve tüketim malları ihraç etmektedir. Türk inşaat şirketleri, bankalar (Ziraat Bankası ve diğerleri) ve perakende zincirleri Kosova ekonomisinde belirleyici bir yer tutmaktadır. İki ülke arasında derin tarihsel, kültürel ve dini bağlar mevcuttur; bu durum ekonomik ilişkileri daha da pekiştirmektedir.
Döviz
Euro (EUR) / ABD Doları (tek taraflı kullanım; Kosova euro bölgesi üyesi değildir)
Bütçe
| Gelirler | 1,951 milyar dolar (2020 tahmini) |
| Harcamalar | 2,547 milyar dolar (2020 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 4,156 milyar dolar |
| 2022 | 3,579 milyar dolar |
| 2021 | 3,138 milyar dolar |
İhracat Ortakları
ABD %16, Arnavutluk %15, Kuzey Makedonya %12, Almanya %8, İtalya %8 (2021)
İhraç Edilen Mallar
Yatak malzemeleri, demir alaşımları, metal borular, hurda demir, plastik yapı malzemeleri (2021)
İthalat
Değer
| 2023 | 7,362 milyar dolar |
| 2022 | 6,661 milyar dolar |
| 2021 | 6,128 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Almanya %13, Türkiye %13, Çin %10, Sırbistan %7, İtalya %6 (2021)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, otomobiller, demir çubuklar, elektrik, puro ve sigara, paket ilaçlar (2021)
Sanayiler
Maden madenciliği, inşaat malzemeleri, baz metaller, deri, makine, beyaz eşya, gıda ve içecek, tekstil
Dış Borç
785,739 milyon dolar (2023 tahmini)
Gini Katsayısı
49,4 (2021 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %17,5'i |
| 2022 | GSYİH'nin %17,2'si |
| 2021 | GSYİH'nin %18'i |
Tarım Ürünleri
Buğday, mısır, meyveler, patates, biber; süt ürünleri, hayvancılık; balık
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | -785,09 milyon dolar |
| 2022 | -983,283 milyon dolar |
| 2021 | -818,351 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Küçük ama büyüyen Avrupa ekonomisi; AB üyesi olmayan ancak tek taraflı euro kullanan ülke; özellikle gençler arasında çok yüksek işsizlik; COVID-19 kesintileriyle sekteye uğrayan diaspora turizm hizmetlerine kırılgan bağımlılık; kamu kredi portföyünün sağlığı belirsiz
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 16.400 dolar |
| 2023 | 14.200 dolar |
| 2022 | 13.000 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4,4 |
| 2023 | %4,1 |
| 2022 | %4,3 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
11,149 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 1,31 milyar dolar |
| 2023 | 1,245 milyar dolar |
| 2022 | 1,248 milyar dolar |
Döviz Kuru (EUR / ABD Doları)
| 2024 | 0,924 |
| 2023 | 0,925 |
| 2022 | 0,951 |
| 2021 | 0,845 |
| 2020 | 0,877 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %45,7 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %26,2 (2024 tahmini) |
| Tarım | %6,9 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%17,6 (2015 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %1,6 |
| 2023 | %4,9 |
| 2022 | %11,6 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 25,019 milyar dolar |
| 2023 | 23,962 milyar dolar |
| 2022 | 23,025 milyar dolar |
Diller
Arnavutça (resmi) %94,5; Boşnakça %1,7; Sırpça (resmi) %1,6; Türkçe %1,1; Diğer (Roman dahil) %0,9; Belirtilmemiş %0,1 (2011 tahmini)
Dinler
| Müslüman | %95,6 |
| Roma Katolik | %2,2 |
| Ortodoks | %1,5 |
| Belirtilmemiş | %0,6 (2011 tahmini) |
| Diğer | %0,1 |
| Dini bağı olmayan | %0,1 |
Milliyet
| İsim | Kosovalı |
| Sıfat | Kosovalı |
Medyan Yaş
| Erkek | 31,7 yıl |
| Genel | 32,3 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 32,4 yıl |
Doğum Oranı
14,16 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Arnavut | %92,9 |
| Boşnak | %1,6 |
| Sırp | %1,5 |
| Türk | %1,1 |
| Aşkali | %0,9 |
| Mısırlı | %0,7 |
| Gorani | %0,6 |
| Roman | %0,5 |
| Diğer/Belirtilmemiş | %0,2 (2011 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 1.017.992 |
| Genel | 1.977.093 (2024 tahmini) |
| Kadın | 959.101 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %68,9 (Erkek: 712.403 / Kadın: 649.932) |
| 0-14 yaş | %22,7 (Erkek: 233.010 / Kadın: 216.304) |
| 65 yaş ve üzeri | %8,4 (Erkek: 72.579 / Kadın: 92.865) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6,88 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,08 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,06 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
0 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,2 hekim/1.000 kişi (2015)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 24,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 21 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 21,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
Nüfus Artış Hızı
%0,73 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
218.782 - PRİŞTİNE (başkent) (2020)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 8,2 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 33 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 45,1 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 12,1 (2024 tahmini) |
Toplam Doğurganlık Hızı
1,85 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%61,6 (2020 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 71 yıl |
| Genel | 73,1 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 75,5 yıl |
Anayasa
2 Nisan 2008'de kesin hali verilen, 7 Nisan 2008'de imzalanan, 9 Nisan 2008'de onaylanan ve 15 Haziran 2008'de yürürlüğe giren anayasa
Başkent
| Adı | Priştine (Prishtine, Prishtina) |
| Etimoloji | Şehir adını bir nehirden almaktadır; nehir adının kökeni belirsizdir, Slav öncesi bir dilden gelebilir |
| Yaz saati | +1 saat; Mart'ın son Pazarı - Ekim'in son Pazarı |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 42 40 K, 21 10 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, Sırpçada 'karatavuk' anlamına gelen kos sözcüğünden veya bir özel isimden türemiş olabilir |
| Uzun resmi adı | Kosova Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Republika e Kosoves (Arnavutça) / Republika Kosovo (Sırpça) |
| Kısa resmi adı | Kosova |
Ulusal Marş
| Başlık | Avrupa |
| Söz/Müzik | Sözleri yok / Mendi MENGJİQİ |
| Kabul tarihi | 2008; Kosova, azınlık etnik gruplarını rencide etmemek için marşa söz eklememiştir |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 17 Şubat (2008)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Kosova vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Mavi, altın, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf Mahkemesi (4 daire: Genel, Ağır Suçlar, Ticari ve İdari İşler); Temel Mahkeme (7 belediyede, her birinde çeşitli şubelerle birlikte) |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (mahkeme başkanı ve 18 yargıçtan oluşur); Anayasa Mahkemesi (mahkeme başkanı, başkan yardımcısı ve 7 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Meclis (Kuvendi i Kosoves / Skupstina Kosova) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 120 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 14 Şubat 2021 |
| Bir sonraki seçim | 2025 |
| Seçim sonuçları | LVV (Öz-Kararlılık Hareketi): 58; PDK: 19; LDK: 15; Sırp Listesi: 10; AAK: 8; Diğer: 10 |
| Kadın temsilci oranı | %34 |
Bağımsızlık
17 Şubat 2008 (Sırbistan'dan)
Siyasi Partiler
AAK; PAI; LDK; PDK; LVV (Vetevendosje); Sırp Listesi; SDU; KDTP; JGP; Vakat Koalisyonu ve diğerleri
İdari Birimler
38 belediye
Ulusal Semboller
Altı beş köşeli beyaz yıldız
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı 5 yıllık görev süresi için Meclis tarafından dolaylı olarak seçilmektedir; başbakan Meclis tarafından dolaylı olarak seçilmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Vjosa OSMANİ-Sadriu (4 Nisan 2021'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 3-4 Nisan 2021 |
| Bir sonraki seçim | 2026 |
| Seçim sonuçları | 2021: Vjosa OSMANİ-Sadriu üçüncü oylamada seçildi; Meclis oyu: 71 |
| Hükümet başkanı (Başbakan vekili) | Albin KURTİ (15 Nisan 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
1 alan (kültürel): Kosova'daki Ortaçağ Anıtları
Askeri Not
Kosova, NATO üyeliğine resmi başvuruda bulunmuş olup KFOR (NATO Kosova Kuvveti) ülkede varlığını sürdürmektedir. Türkiye, Kosova'nın bağımsızlığını ilk tanıyan ülkeler arasında yer almakta ve ülkedeki en güçlü askeri varlıklardan birini korumaktadır; KFOR'a önemli katkı sağlayan Türkiye, Priştine'de okul ve hastane gibi sivil altyapı projelerini de desteklemektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %2'si; NATO üyeliği hedefiyle savunma kapasitesi artırılmaktadır |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 5.000 aktif KSF personeli (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Kosova Güvenlik Kuvveti (KSF): Kara Kuvvetleri; Kosovo Polis Teşkilatı İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır (2025)
