Moğolistan
Kuzey Asya; Çin ile Rusya arasında
Moğolistan ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Moğolistan arasındaki ticaret son derece sınırlıdır. Her iki ülke arasında Türk-Moğol Türkleri arasındaki kültürel ve dilsel bağlara dayalı tarihi ve kültürel yakınlık mevcuttur; bu bağ özellikle Türkoloji ve Türk dili çalışmaları alanında somutlaşmaktadır. İkili ticaret hacminin sembolik düzeyde kaldığı tahmin edilmektedir. Potansiyel iş birliği alanları arasında madencilik ekipmanları ve kaşmir/tekstil ürünleri öne çıkmaktadır.
Döviz
Moğol Tügriki (MNT) / ABD Doları
Bütçe
| Gelirler | 4,721 milyar dolar (2021 tahmini) |
| Harcamalar | 5,623 milyar dolar (2021 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 15,501 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin ~90%, Rusya ~4%, diğer (tahmin)
İhraç Edilen Mallar
Bakır, kömür, altın, ham petrol, demir cevheri, kaşmir
İthalat
| İthalat Ortakları | Çin ~35%, Rusya ~28%, Japonya ~5%, Güney Kore ~4%, Almanya ~3% (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Makine ve ekipman, yakıt, motorlu taşıtlar, gıda ürünleri, tekstil |
Sanayiler
İnşaat ve inşaat malzemeleri; madencilik (kömür, bakır, molibden, florit, kalay, tungsten, altın); petrol; gıda ve içecek; hayvansal ürün işleme, kaşmir ve doğal fiber imalatı
Kamu Borcu
GSYİH'nin %67,6'sı (2021 tahmini)
İş Gücü
1,449 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
31,4 (2022 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %2,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %2,3'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %3,1'i |
Tarım Ürünleri
Süt, buğday, kuzu/koyun eti, patates, sığır eti, havuç/şalgam, keçi sütü, keçi eti, bizon sütü, at eti (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %5,5 |
| 2023 | %5,6 |
| 2022 | %6,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 121,266 milyon dolar |
| 2022 | -2,303 milyar dolar |
| 2021 | -2,108 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Alt-orta gelirli Doğu Asya ekonomisi; son 30 yılda büyük insani sermaye iyileştirmeleri; tarım ve doğal kaynak zengini; ihracat ve tüketim odaklı büyüme; tedarik darboğazları ile gıda ve enerji fiyatları artışından kaynaklanan yüksek enflasyon; döviz değer kaybı
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 16.800 dolar |
| 2023 | 16.200 dolar |
| 2022 | 15.300 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4,9 |
| 2023 | %7,4 |
| 2022 | %5 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
23,586 milyar dolar (2024 tahmini)
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%6,5 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %44,2 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %38,1 (2024 tahmini) |
| Tarım | %7,4 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%27,1 (2022 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %6,8 |
| 2023 | %10,3 |
| 2022 | %15,1 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 59,221 milyar dolar |
| 2023 | 56,474 milyar dolar |
| 2022 | 52,572 milyar dolar |
Diller
Moğolca %90 (resmi; Khalkha diyalekti baskındır), Türkçe, Rusça (1999)
Dinler
| Budist | %51,8 |
| Dini bağı olmayan | %40,6 |
| Müslüman | %3,2 |
| Şaman | %2,5 |
| Hristiyan | %1,3 |
| Diğer | %0,6 (2020 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Moğol(lar) |
| Sıfat | Moğolistan |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %1,4 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %69,1'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 30,1 yıl |
| Genel | 28,8 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 32,8 yıl |
Doğum Oranı
18,01 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Khalkh %83,8; Kazak %3,8; Durvud %2,6; Bayad %2; Buriad %1,4; Zakhchin %1,2; Dariganga %1,1; Diğer %4,1 (2020 tahmini)
Okuryazarlık
| Kadın | %98,9 (2023 tahmini) |
| Toplam nüfus | %98,6 (2023 tahmini) |
| Erkek | %98,3 (2023 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 1.595.596 |
| Genel | 3.281.676 (2024 tahmini) |
| Kadın | 1.686.080 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %68,4 (Erkek: 1.087.487 / Kadın: 1.156.547) |
| 0-14 yaş | %25,7 (Erkek: 429.867 / Kadın: 412.943) |
| 65 yaş ve üzeri | %5,9 (Erkek: 78.242 / Kadın: 116.590) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
5,35 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,95 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,83 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
4,13 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
41 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 22,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 8,6 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 16,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %51,9 (2025 tahmini) |
| Genel | %28,9 (2025 tahmini) |
| Kadın | %7,2 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,7'si (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %13,8'i (2024 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %83,5'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,08 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6,9'u (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %9,2'si (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 13 yıl |
| Genel | 14 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 14 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
1,673 milyon - ULAANBAATAR (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 11,2 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 50,2 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 59,1 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 8,9 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%20,6 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,6 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
10,6 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %91,9'u (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%60,2 (2020 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 67,8 yıl |
| Genel | 71,9 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 76,3 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
20,5 yıl (2008 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%1,9 (2023 tahmini)
Anayasa
13 Ocak 1992'de kabul edilmiş, 12 Şubat 1992'de yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Ulaanbaatar |
| Etimoloji | Ad Moğolcada 'kırmızı kahraman' anlamına gelir; Çin işgalinden Moğolistan'ı kurtaran ulusal kahraman Damdin SUKHBAATAR'ı onurlandırmaktadır |
| Yaz saati | +1 saat; Mart'ın son Cumartesi - Eylül'ün son Cumartesi |
| Saat farkı | UTC+8 (Washington DC'nin 13 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 47 55 K, 106 55 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Dış Moğolistan, Moğol Halk Cumhuriyeti |
| Etimoloji | Ad Moğol halkından gelmektedir; Moğol adı mengu veya mongu kökünden türeyebilir: 'cesur' veya 'yenilmez' anlamına gelmektedir; Mongol Uls Moğolcada 'Moğol Devleti' anlamına gelir |
| Yerel adı | Mongol Uls |
| Kısa resmi adı | Moğolistan |
Ulusal Marş
| Başlık | Mongol ulsyn toriin duulal (Moğolistan Ulusal Marşı) |
| Söz/Müzik | Tsendiin DAMDINSUREN / Bilegiin DAMDINSUREN ve Luvsanjamts MURJORJ |
| Kabul tarihi | Müzik 1950, sözler 2006'da kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
Sovyet ve Roma-Germen sistemlerinden etkilenen medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Naadam (oyunlar) tatili, 11-15 Temmuz; Anayasa Günü, 26 Kasım (1924)
Ulusal Sembol
Soyombo karakteri
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Her iki ebeveynin Moğolistan vatandaşı olması gerekmektedir; Moğolistan'da doğumu halinde tek ebeveyn yeterlidir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Yarı başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Kırmızı, mavi, sarı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İl ve başkent şehri istinaf mahkemeleri; soum, soumlar arası ve ilçe mahkemeleri; İdare Davaları Mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (baş yargıç ve medeni, ceza ve idare dairelerinde 24 yargıçtan oluşur); Anayasa Mahkemesi veya Tsets (başkan ve 8 üyeden oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Devlet Büyük Kurultayı (Ulsiin Ih Hural) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Karma sistem |
| Koltuk sayısı | 126 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 28 Haziran 2024 |
| Bir sonraki seçim | Haziran 2028 |
| Seçim sonuçları | MPP: 68; DP: 42; HUN Partisi: 8; Diğer: 8 |
| Kadın temsilci oranı | %25,4 |
Bağımsızlık
29 Aralık 1911 (Çin'den bağımsızlık ilanı); 11 Temmuz 1921 (Çin'den)
Siyasi Partiler
DP; MPP; Ulusal Koalisyon (MGP ve MNDP); HUN; CWGP
İdari Birimler
21 il (aymag) ve 1 belediye (Ulaanbaatar)
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı basit çoğunluk halk oyuyla doğrudan tek 6 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Ukhnaagiin KHURELSUKH (25 Haziran 2021'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 9 Haziran 2021 |
| Bir sonraki seçim | 2027 |
| Seçim sonuçları | 2021: Ukhnaagiin KHURELSUKH (MPP) %68 oranıyla seçildi |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Gombojavyn ZANDANSHATAR (13 Haziran 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
6 alan (4 kültürel, 2 doğal): Uvs Nuur Havzası (d); Orkhon Vadisi Kültürel Peyzajı (k); Moğolistan Altayı'nın Petroglif Kompleksleri (k); Büyük Burkhan Khaldun Dağı ve çevre kutsal peyzaj (k); Dauria Peyzajları (d); Geyik Taş Anıtları (k)
Askeri Not
Moğolistan 'üçüncü komşu' politikası çerçevesinde Rusya ve Çin ile denge gözetmektedir; BM barış gücü operasyonlarına aktif katılım sağlamaktadır. Türkiye ile Moğolistan arasında askeri ilişkiler son derece sınırlı olmakla birlikte, Türk ve Moğol kaşmir ve tekstil sektörleri arasında ticari temas noktaları mevcuttur (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %0,8-1'i düzeyinde seyretmektedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 10.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Moğolistan Silahlı Kuvvetleri (Mongol Ulsyn Zevsegt Huchin): Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; İç Güvenlik Kuvvetleri; Sınır Muhafızları (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-27 yaş; erkekler için 12 aylık zorunlu askerlik hizmeti (2025)
