Mozambik
Güneydoğu Afrika; Mozambik Kanalı kıyısında, Güney Afrika ile Tanzanya arasında
Mozambik ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Mozambik arasındaki ticaret son derece sınırlıdır. İkili ticaret hacminin düşük düzeyde kaldığı tahmin edilmektedir. Coğrafi uzaklık ve Mozambik'in düşük ekonomik gelişmişlik düzeyi, kapsamlı ticaret ilişkisi kurulmasını güçleştirmektedir. Türkiye'nin altyapı ve inşaat sektörlerindeki deneyimi, ülkenin kalkınma sürecine katkı sağlayabilecek bir iş birliği alanı olarak değerlendirilebilir.
Döviz
Mozambik Metikali (MZN) / ABD Doları
İhracat
| İhracat Ortakları | Güney Afrika, Hollanda, Hindistan, Çin, İtalya (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Alüminyum, doğal gaz, tütün, kömür, titan |
İthalat
| İthalat Ortakları | Güney Afrika, Çin, Hindistan, BAE, Tanzanya (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Rafine petrol, makine ve ekipman, gıda, tekstil |
Sanayiler
Alüminyum, petrol ürünleri, kimyasallar (gübre, sabun, boya), tekstil, çimento, cam, asbest, tütün, gıda, içecek
İş Gücü
15,173 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
50,3 (2019 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2023 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %0,9'u |
Tarım Ürünleri
Manyok, mısır, şeker kamışı, domates, fasulye, patates, tatlı patates, muz, hindistan cevizi, soğan (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %3,6 |
| 2023 | %3,6 |
| 2022 | %3,6 |
Genel Değerlendirme
Düşük gelirli Doğu Afrika ekonomisi; geçim tarımı işgücüne hâkim; tarım ve çıkarıcı endüstriler öncülüğünde büyümeye dönüş; kuzeydeki İslamcı isyan doğal gaz projelerini tehdit ediyor; IMF HIPC girişimi kapsamında süregelen dış borç yapılandırma ve çözüm süreci
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 1.500 dolar |
| 2023 | 1.500 dolar |
| 2022 | 1.500 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %1,9 |
| 2023 | %5,4 |
| 2022 | %4,4 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
22,417 milyar dolar (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %38,4 (2024 tahmini) |
| Tarım | %26,3 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %24,6 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%62,8 (2019 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %4,1 |
| 2023 | %7,1 |
| 2022 | %10,3 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 51,786 milyar dolar |
| 2023 | 50,844 milyar dolar |
| 2022 | 48,222 milyar dolar |
Diller
Makhuwa %26,1; Portekizce (resmi) %16,6; Tsonga %8,6; Nyanja %8,1; Sena %7,1; Lomwe %7,1; Chuwabo %4,7; Ndau %3,8; Tswa %3,8; Diğer Mozambik dilleri %11,8; Diğer %0,5; Belirtilmemiş %1,8 (2017 tahmini)
Dinler
| Katolik | %27,3 |
| İslam | %19,1 |
| Pentekostal | %16,7 |
| Saio/Zione | %16,3 |
| Dini bağı olmayan | %13,5 |
| Diğer | %4,3 |
| Anglikan | %1,7 |
| Bilinmiyor | %1,2 (2017 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Mozambikli(ler) |
| Sıfat | Mozambik |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %4,24 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %38,8'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 16,7 yıl |
| Genel | 17,4 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 17,9 yıl |
Doğum Oranı
36,07 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Afrikalı %99 (Makhuwa, Tsonga, Lomwe, Sena ve diğerleri); Mestizo %0,8; Diğer (Avrupalı, Hintli, Pakistanlı, Çinli dahil) %0,2 (2017 tahmini)
Okuryazarlık
| Erkek | %74,1 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %61,7 (2022 tahmini) |
| Kadın | %50,9 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 16.880.529 |
| Genel | 34.206.144 (2025 tahmini) |
| Kadın | 17.325.615 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %52,4 (Erkek: 8.428.457 / Kadın: 9.061.065) |
| 0-14 yaş | %44,7 (Erkek: 7.548.247 / Kadın: 7.350.012) |
| 65 yaş ve üzeri | %2,9 (Erkek: 473.030 / Kadın: 490.143) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
9,34 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,97 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,46 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,18 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
82 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 60,1 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 56,7 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 56,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Genel | %14,3 (2020 tahmini) |
| Kadın | %5,6 (2020 tahmini) |
| Erkek | %23 (2020 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6'sı (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %20,4'ü (2021 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %63,2'si (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,53 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %9,1'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %8'i (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Genel | 10 yıl (2017 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
1,852 milyon - Matola; 1,163 milyon - MAPUTO (başkent); 969.000 - Nampula (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 18,3 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 83,7 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 89,2 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,5 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%7,2 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
4,58 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,7 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %42,4'ü (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%64,8 (2023 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 57,1 yıl |
| Genel | 58,3 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 59,6 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
19,2 yıl (2011 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%15,4 (2022 tahmini)
Anayasa
16 Kasım 2004'te kabul edilmiş, 21 Aralık 2004'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Maputo |
| Etimoloji | Şehrin güneyinde Maputo Körfezi'ne dökülen Maputo Nehri'nden adını almaktadır |
| Saat farkı | UTC+2 (Washington DC'nin 7 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 25 57 G, 32 35 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Portekiz Doğu Afrikası, Mozambik Halk Cumhuriyeti |
| Etimoloji | Açık deniz adasından adını almıştır; ada, 15. yüzyılda kendini bölgenin sultanı ilan eden etkili Arap köle tüccarı Mussa bin BIQUE'nin adını taşımaktadır |
| Yerel adı | Republica de Mocambique / Mocambique |
| Uzun resmi adı | Mozambik Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Mozambik |
Ulusal Marş
| Başlık | Pátria Amada (Sevgili Vatan) |
| Söz/Müzik | Salomão J. MANHİCA / bilinmiyor |
| Kabul tarihi | 2002 |
Hukuk Sistemi
Portekiz medeni hukuku ve örf-adet hukukunun karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 25 Haziran (1975)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Mozambik vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Yeşil, siyah, sarı, beyaz, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İdare Mahkemesi; il mahkemeleri; ilçe mahkemeleri; gümrük, denizcilik, askeri ve iş mahkemeleri; toplum mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (mahkeme başkanı, başkan yardımcısı ve 5 yargıçtan oluşur); Anayasa Konseyi (7 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Cumhuriyet Meclisi (Assembleia da Republica) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 250 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 9 Ekim 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | FRELIMO: 171; PODEMOS: 43; RENAMO: 28; Diğer: 8 |
| Kadın temsilci oranı | %38,3 |
Bağımsızlık
25 Haziran 1975 (Portekiz'den)
Siyasi Partiler
MDM; FRELIMO; RENAMO; PODEMOS
İdari Birimler
10 il ve 1 şehir (Maputo şehri)
Ulusal Semboller
Tüfek, çapa ve kitap
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı gerekirse 2 turlu mutlak çoğunluk oylamasıyla doğrudan halk oyuyla 5 yıllık dönem için seçilmektedir (en fazla 2 ardışık dönem) |
| Son seçim tarihi | 9 Ekim 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | 2024: Daniel CHAPO (FRELIMO) birinci turda %65,2 oranıyla seçildi |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı Daniel Francisco CHAPO (15 Ocak 2025'ten itibaren) |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Maria Benvinda Delfina LEVİ (17 Ocak 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
1 alan (kültürel): Mozambik Adası
Askeri Not
Mozambik, Cabo Delgado'daki IŞİD bağlantılı isyanla mücadelede Ruanda ve SADC kuvvetlerinden destek almaktadır. Türkiye ile Mozambik arasındaki askeri ilişkiler son derece sınırlıdır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %1,5-2'si; kuzey Cabo Delgado bölgesindeki İslamcı isyan nedeniyle savunma harcamaları artış eğilimindedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 12.000 aktif FADM personeli (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Mozambik Savunma Silahlı Kuvvetleri (Forças Armadas de Defesa de Moçambique, FADM): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; Mozambik Ulusal Polisi İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-35 yaş; 2 yıllık zorunlu askerlik hizmeti (2025)
