Pakistan
Güney Asya; doğuda Hindistan, batı ve güneybatıda İran ve Afganistan, kuzeyde Çin ile sınırlandırılmış; Arabistan Denizi kıyısı
Pakistan ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Pakistan arasındaki ilişkiler son derece güçlü ve çok boyutludur. İki ülke arasındaki ikili ticaret hacminin 1-2 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir; ancak bu rakamın kapasiteinin çok altında kaldığı değerlendirilmektedir. Türkiye Pakistan'a savunma sanayii ürünleri (Bayraktar TB2), makine ve ekipman, tekstil, plastik ve kimyasallar ihraç ederken Pakistan'dan hazır giyim ve tekstil ürünleri, pirinç ve tarım ürünleri almaktadır. Her iki ülke de İİT üyesidir; güçlü dini, kültürel ve tarihi bağlar ilişkileri pekiştirmektedir. Pakistan, Türkiye'nin Kıbrıs meselesinde en güçlü uluslararası destekçileri arasındadır.
İhracat
Değer
| 2024 | 40,219 milyar dolar |
| 2023 | 36,215 milyar dolar |
| 2022 | 38,967 milyar dolar |
İhracat Ortakları
ABD %14, BAE %10, Çin %9, Almanya %7, BK %6 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Hazır giyim, kumaş, rafine petrol, pirinç, pamuk kumaş (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 66,844 milyar dolar |
| 2023 | 58,069 milyar dolar |
| 2022 | 76,594 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %25, Katar %11, BAE %9, Suudi Arabistan %8, Endonezya %6 (2023)
İthal Edilen Mallar
Doğal gaz, rafine petrol, ham petrol, palmiye yağı, plastikler (2023)
Sanayiler
Tekstil ve hazır giyim, gıda işleme, ilaç, cerrahi aletler, inşaat malzemeleri, kâğıt ürünleri, gübre, karides
Dış Borç
89,148 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
83,644 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
29,6 (2018 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %9,4'ü |
| 2023 | GSYİH'nin %7,9'u |
| 2022 | GSYİH'nin %8'i |
Tarım Ürünleri
Şeker kamışı, bizon sütü, buğday, süt, pirinç, mısır, patates, pamuk, mango/guava, tavuk (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %5,5 |
| 2023 | %5,5 |
| 2022 | %5,5 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 699,22 milyon dolar |
| 2023 | -1,039 milyar dolar |
| 2022 | -12,216 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Alt-orta gelirli Güney Asya ekonomisi; son derece yüksek borç; yaygın yolsuzluk; Hindistan ve Afganistan ile bölgesel anlaşmazlıklar yatırımı engelliyor; düşen enflasyon, IMF yardım programları ve güçlü tarımsal üretim yavaş yavaş ekonomik toparlanmaya katkı sağlıyor
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 5.500 dolar |
| 2023 | 5.400 dolar |
| 2022 | 5.500 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %3,2 |
| 2023 | %0 |
| 2022 | %4,8 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
373,072 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 18,408 milyar dolar |
| 2023 | 13,73 milyar dolar |
| 2022 | 9,927 milyar dolar |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %50,5 (2024 tahmini) |
| Tarım | %23,5 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %20 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%21,9 (2018 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %12,6 |
| 2023 | %30,8 |
| 2022 | %19,9 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 1,39 trilyon dolar |
| 2023 | 1,346 trilyon dolar |
| 2022 | 1,347 trilyon dolar |
Döviz Kuru (Pakistan Rupisi / ABD Doları)
| 2024 | 278,581 |
| 2023 | 280,356 |
| 2022 | 204,867 |
| 2021 | 162,906 |
| 2020 | 161,838 |
Diller
Pencapça %38,8; Peştuca (Peştunu) %18,2; Sindhi %14,6; Saraiki (Pencap varyantı) %12,2; Urduca %7,1; Beluçça %3; Hindko %2,4; Brahui %1,2; Diğer %2,4
Dinler
| Müslüman | %96,4 |
| Hindu | %1,6 |
| Hristiyan | %1,4 |
| Diğer (kast, Kadiyani/Ahmedi, Sih vb.) | <%1 (2020 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Pakistanlı(lar) |
| Sıfat | Pakistan |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,1 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %38'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 22,8 yıl |
| Genel | 23,2 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 23 yıl |
Doğum Oranı
25,05 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Pencaplı %44,7; Peştun (Patan) %15,4; Sindhi %14,1; Saraiki %8,4; Muhacir %7,6; Beluç %3,6; Diğer %6,3
Okuryazarlık
| Erkek | %69,1 (2021 tahmini) |
| Toplam nüfus | %58,9 (2021 tahmini) |
| Kadın | %48,5 (2021 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 130.727.015 |
| Genel | 257.047.044 (2025 tahmini) |
| Kadın | 126.320.029 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %60,7 (Erkek: 78.321.834 / Kadın: 74.833.003) |
| 0-14 yaş | %34,4 (Erkek: 44.330.669 / Kadın: 42.529.007) |
| 65 yaş ve üzeri | %4,9 (Erkek: 5.735.294 / Kadın: 6.613.764) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
5,79 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,04 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,1 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
1,16 hekim/1.000 kişi (2021)
Anne Ölüm Oranı
155 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 56 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 50,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 46,8 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %25,7 (2025 tahmini) |
| Genel | %15,5 (2025 tahmini) |
| Kadın | %5,4 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %1,9'u (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %9,8'i (2023 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %90,6'sı (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,82 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,9'u (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,6'sı (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 8 yıl |
| Genel | 8 yıl (2022 tahmini) |
| Kadın | 7 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
17,236 milyon - Karaçi; 13,979 milyon - Lahor; 3,711 milyon - Faisalabad; 2,415 milyon - Gujranwala; 2,412 milyon - Peşavar; 1,232 milyon - İSLAMABAD (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 12,1 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 55,8 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 64 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 8,2 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%8,6 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,25 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,5 yatak/1.000 kişi (2019 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %81,5'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%63,4 (2018 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 68,2 yıl |
| Genel | 70,3 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 72,5 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
22,8 yıl (2017/18 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%23,1 (2018 tahmini)
Anayasa
19 Nisan 1973'te kabul edilmiş, 14 Ağustos 1973'te yürürlüğe girmiştir (birkaç kez askıya alınmış ve restore edilmiştir)
Başkent
| Adı | İslamabad |
| Etimoloji | Arapça islam ve Farsça abad (meskûn yer ya da şehir) sözcüklerinden 'İslam Şehri' anlamına gelmektedir |
| Saat farkı | UTC+5 (Washington DC'nin 10 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 33 41 K, 73 03 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Batı Pakistan |
| Etimoloji | Adın 1930'ların başında Cambridge Üniversitesi'ndeki Müslüman öğrenciler tarafından Punjab, Afganistan ve Keşmir'in baş harflerinden önerildiği söylenmektedir; Farsça pak (saf) ve stan (yer) sözcüklerinden oluşan Pakistan 'Saf Ülke' anlamına gelir |
| Uzun resmi adı | Pakistan İslam Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Pakistan |
Ulusal Marş
| Başlık | Qaumi Tarana (Ulusal Marş) |
| Söz/Müzik | Abu-Al-Asar Hafeez JULLANDHURİ / Ahmed Ghulamali CHAGLA |
| Kabul tarihi | 1954 |
Hukuk Sistemi
İslam hukuku etkili ortak hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Pakistan Günü, 23 Mart (Pakistan Çözüm Günü 1940 veya Cumhuriyet Günü 1956)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Evet |
| Çifte vatandaşlık | Evet, ancak seçili ülkelerle sınırlı |
| Doğumla vatandaşlık | Evet |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | Son 7 yılın 4'ünde ikamet (son 12 ay dahil) |
Hükümet Tipi
Federal parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Yeşil, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek Mahkemeler; Federal Şeriat Mahkemesi; il ve ilçe medeni ve ceza mahkemeleri; vergi, bankacılık ve gümrük gibi konular için özel mahkemeler |
| En yüksek mahkeme | Pakistan Yüksek Mahkemesi (baş yargıç ve 16 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Ulusal Meclis |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 336 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 8 Şubat 2024 |
| Bir sonraki seçim | Şubat 2029 |
| Seçim sonuçları | PML-N: 75; PPP: 54; MQMP: 17; Bağımsızlar: 101; Diğer: 16 |
| Kadın temsilci oranı | %17 |
Meclis adı
Parlamento (Majlis-E-Shoora)
Üst Meclis
| Adı | Senato |
| Görev süresi | 6 yıl |
| Koltuk sayısı | 96 (tamamı dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 2 Nisan 2024 |
| Kadın temsilci oranı | %18,8 |
Bağımsızlık
14 Ağustos 1947 (Britanya Hindistanı'ndan)
Siyasi Partiler
ANP; AML; BAP; BNP-A; BNP-M; GDA; HDP; JI; JUI-F; MWM; MMA; MQM-P; NP; PML-N; PML-Q; PPP; PTI; TLP ve diğerleri
İdari Birimler
4 il, 2 Pakistan yönetimindeki bölge ve 1 başkent toprak
Ulusal Semboller
Büyüyen hilal ayının boynuzları arasında beş köşeli yıldız, yasemin
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı, Senato, Ulusal Meclis ve eyalet meclislerinden oluşan Seçici Kurul tarafından dolaylı olarak 5 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Asif Ali ZARDARİ (10 Mart 2024'ten itibaren) |
| Son seçim tarihi | 9 Mart 2024 |
| Bir sonraki seçim | 2029 |
| Seçim sonuçları | 2024: Asif Ali ZARDARİ (PPP) 411 oya karşı 181 oyla seçildi; Shehbaz SHARİF (PML-N) 201 oya karşı 92 oyla başbakan seçildi |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Muhammed Shehbaz SHARİF (3 Mart 2024'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
6 alan (tamamı kültürel): Moenjodaro'daki Arkeolojik Kalıntılar; Takht-i-Bahi Budist Kalıntıları; Taxila; Lahor Kalesi ve Şalamar Bahçeleri; Makli ve Thatta'daki Tarihi Anıtlar; Rohtas Kalesi
Askeri Not
Pakistan Silahlı Kuvvetleri TTP (Tehreek-e-Taliban Pakistan) ve diğer militan gruplarla iç güvenlik mücadelesi sürdürmektedir. Türkiye ile Pakistan arasındaki savunma işbirliği son yıllarda önemli ölçüde derinleşmiştir; Bayraktar TB2 insansız hava araçlarının Pakistan'a transferi ve JF-17 Thunder savaş uçağı programına Türk şirketlerinin katılımı bu ilişkinin somut göstergeleridir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %3,5-4'ü; nükleer caydırıcılık ve Hindistan ile bölgesel gerilimler nedeniyle savunma harcamaları görece yüksek seyretmektedir |
Nükleer Kapasite
Pakistan, nükleer silahlara sahip olduğu tahminen 160-165 adet nükleer savaş başlığıyla kendi güvenliğini sağlamaktadır (2025 tahmini)
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 660.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Pakistan Silahlı Kuvvetleri: Pakistan Ordusu, Pakistan Deniz Kuvvetleri, Pakistan Hava Kuvvetleri; Pakistan Jandarması; Sınır Muhafız Kuvvetleri (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
17-23 yaş; gönüllü askerlik (2025)
