Sudan
Kuzeydoğu Afrika; Kızıldeniz kıyısında, Mısır ile Eritre arasında
Sudan ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Sudan arasındaki ilişkiler, son yıllarda hem ekonomik hem de stratejik açıdan önemli ölçüde derinleşmişti; özellikle Kızıldeniz'deki Suakin Adası'nı 99 yıllığına kiralayan ve ada üzerinde deniz üssü inşaatını kapsayan 2017 anlaşması bu derinleşmenin somut yansıması olmuştu. İkili ticaret hacminin 300-600 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Sudan'a inşaat malzemeleri, makine ve ekipman, hazır giyim ve tekstil, gıda ürünleri ihraç ederken Sudan'dan altın, susam ve diğer tarım ürünleri almaktadır. Çatışma ortamı hem ikili ticaret ilişkilerini hem de Suakin projesini fiilen askıya almış durumdadır. Barışın tesis edilmesi durumunda Türk inşaat ve altyapı firmalarının yeniden inşa sürecinde aktif rol oynaması beklenmektedir.
Döviz
Sudan Poundu (SDG) / ABD Doları
İhracat
| Değer (2022) | 5,908 milyar dolar |
| İhracat Ortakları | BAE %21, Çin %17, Suudi Arabistan %16, Malezya %9, Mısır %8 (2023) |
| İhraç Edilen Mallar | Ham petrol, altın, yağlı tohumlar, koyun ve keçi, yer fıstığı (2023) |
İthalat
| Değer (2022) | 11,575 milyar dolar |
| İthalat Ortakları | Çin %21, Hindistan %19, Mısır %16, BAE %14, Suudi Arabistan %7 (2023) |
| İthal Edilen Mallar | Ham şeker, un, rafine petrol, giysiler, ilaçlar (2023) |
Sanayiler
Petrol, pamuk çırçırlama, tekstil, çimento, yenilebilir yağlar, şeker, sabun damıtma, ayakkabı, petrol rafinajı, ilaç, hafif araç montajı, öğütme
Tarım Ürünleri
Şeker kamışı, sorgum, süt, soğan, yer fıstığı, susam, keçi sütü, muz, mango/guava, darı (2023)
Genel Değerlendirme
Devam eden iç savaşla harabeye dönen düşük gelirli Sahel ekonomisi; kırsal gelir, temel emtia fiyatları, sanayi üretimi, tarımsal tedarik zinciri, iletişim ve ticarete ağır etkiler; hiperenflasyon ve döviz değer kaybı gıdaya erişimi ve insani koşulları daha da kötüleştiriyor
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 1.900 dolar |
| 2023 | 2.200 dolar |
| 2022 | 3.100 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %-13,5 — iç savaşın yıkıcı etkisi |
| 2023 | %-29,4 |
| 2022 | %-1 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
49,91 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
177,934 milyon dolar (2017 tahmini) — son derece yetersiz
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %54,9 (2024 tahmini) |
| Tarım | %22,1 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %23 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2022 | %138,8 |
| 2021 | %359,1 — hiperenflasyon |
| 2020 | %163,3 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 94,42 milyar dolar |
| 2023 | 109,147 milyar dolar |
| 2022 | 154,672 milyar dolar |
Diller
Arapça (resmi), İngilizce (resmi), Nubice, Ta Bedawie, Fur
Dinler
| Sünni Müslüman | Ezici çoğunluk |
| Küçük Hristiyan azınlık | Mevcut |
Milliyet
| İsim | Sudanlı (tekil ve çoğul) |
| Sıfat | Sudanlı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,43 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %36,3'ü (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 19 yıl |
| Genel | 19,5 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 19,6 yıl |
Doğum Oranı
32,95 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Sudanlı Arap yaklaşık %70; Fur, Beja, Nuba, Ingessana, Uduk, Fallata, Masalit, Dajo, Gimir, Tunjur, Berti ve diğerleri — 500'den fazla etnik grup mevcuttur
Toplam Nüfus
| Erkek | 25.335.092 |
| Genel | 50.467.278 (2024 tahmini) |
| Kadın | 25.132.186 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %56,7 (Erkek: 14.211.514 / Kadın: 14.390.486) |
| 0-14 yaş | %40,1 (Erkek: 10.278.453 / Kadın: 9.949.343) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,2 (Erkek: 845.125 / Kadın: 792.357) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,01 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,55 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,25 hekim/1.000 kişi (2017)
Anne Ölüm Oranı
256 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 46 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 39,7 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 34,8 ölüm/1.000 canlı doğum |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %64,9'u (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,54 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,8'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %6,7'si (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
7 yıl (2015 tahmini) — son derece düşük
Büyük Kentsel Alanlar
6,344 milyon - HARTUM (başkent); 1,057 milyon - Nyala (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 17,5 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 70,7 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 76,4 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,7 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%6,6 (2014)
Toplam Doğurganlık Hızı
4,41 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,7 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 65,5 yıl |
| Genel | 67,8 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 70,2 yıl |
5 Yaş Altı Çocuklarda Düşük Kilolu Oranı
%33 (2014) — son derece endişe verici
Anayasa
Son anayasal belge: 4 Ağustos 2019'da imzalanan '2019 Geçiş Dönemi Anayasal Bildirisi'; Ekim 2021 askeri darbesinin ardından anayasal çerçeve askıya alınmıştır
Başkent
| Adı | Hartum |
| Etimoloji | Ad, Arapça ras (baş veya uç) ve al-khurtum (fil hortumu) sözcüklerinden türetilmiştir; şehrin konumlandığı Mavi Nil ve Beyaz Nil'in birleştiği dar kara şeridini tarif etmektedir |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 15 36 K, 32 32 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, Arapça balad-as-sudan'dan gelmekte olup 'Siyah Halkların Toprağı' anlamına gelmektedir |
| Eski adları | Anglo-Mısır Sudanı; Sudan Demokratik Cumhuriyeti |
| Uzun resmi adı | Sudan Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Jumhuriyat as-Sudan |
| Kısa resmi adı | Sudan |
Ulusal Marş
| Başlık | Nahnu Djundulla Djundulwatan (Biz Allah'ın ve Vatanımızın Ordusuyuz) |
| Söz/Müzik | Sayed Ahmad Muhammad SALİH / Ahmad MURJAN |
| Kabul tarihi | 1956; başlangıçta Sudan Ordusu'nun marşı olarak kullanılmıştır |
Hukuk Sistemi
İslam hukuku ve İngiliz ortak hukukunun karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 1 Ocak (1956)
Ulusal Sembol
Sekreter kuşu
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Babanın Sudan vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti (fiilen askeri yönetim altında)
Ulusal Renkler
Kırmızı, beyaz, siyah, yeşil
Yargı Organı
| En yüksek mahkeme | Ulusal Yüksek Mahkeme (70 yargıç, 3'lü paneller halinde düzenlenmiş; başkent dışında da çalışan 4 devre mahkemesi mevcuttur) |
Yasama Organı
| Durum | Geçiş süreci aksamaları ve süregelen iç çatışma nedeniyle yasama organı işlevini yerine getirememektedir |
Bağımsızlık
1 Ocak 1956 (Mısır ve İngiltere'den)
Siyasi Partiler
DUP; NCP; NUP; Umma Partisi; Muslim Brotherhood/MB; SCP; SCoP; PCP ve diğerleri (iç savaş ortamında siyasi faaliyetler büyük ölçüde askıya alınmış durumdadır)
İdari Birimler
18 eyalet (wilayah): Blue Nile, Central Darfur, East Darfur, Gedaref, Gezira, Kassala, Khartoum, North Darfur, North Kordofan, Northern, Red Sea, River Nile, Sennar, South Darfur, South Kordofan, West Darfur, West Kordofan, White Nile
Yürütme Organı
| Durum | Ekim 2021 askeri darbesinin ardından geçiş hükümeti sivil bileşenleri büyük ölçüde devredışı bırakılmış; Nisan 2023'te Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında patlak veren iç çatışma ülkeyi derin bir insani krize sürüklemiştir |
| Bir sonraki seçim | Henüz belirlenmemiş |
| Devlet ve hükümet başkanı (fiilen) | Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudanlı Silahlı Kuvvetler Başkomutanı General Abd-al-Fatah al-BURHAN Abd-al-Rahman (11 Kasım 2021'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
17 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
3 alan (2 kültürel, 1 doğal): Gebel Barkal ve Napatan Bölgesi Alanları (k); Meroe Adası Arkeolojik Alanları (k); Sanganeb ve Dungonab Körfezi Deniz Milli Parkları (d)
Askeri Not
Nisan 2023'ten itibaren SAF ile RSF arasındaki iç çatışma, dünyanın en ağır insani krizlerinden birini doğurmuş; Hartum başta olmak üzere ülke genelinde milyonlarca kişi yerinden edilmiştir. Türkiye insani yardım kanalları aracılığıyla Sudan ile temas sürdürmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %2-3'ü; fiili rakamlar iç çatışma ortamında belirsizliğini korumaktadır |
Askeri Personel Gücü
SAF: yaklaşık 100.000-150.000 aktif personel; RSF: yaklaşık 70.000-100.000 savaşan (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) — SAF'tan ayrı yarı-özerk paramiliter kuvvet (2025)
