Sudan ve Türkiye Arasındaki Ticaret

Sudan, Nisan 2023'ten itibaren Sudanlı Silahlı Kuvvetler (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında süren iç savaşla ekonomik çöküşün eşiğine gelmiştir. Bu süreçten önce dahi kronik ekonomik kırılganlıklarla boğuşan ülke; petrol ihracatının 2011'de Güney Sudan'ın ayrılmasıyla büyük ölçüde yitirilmesi, uluslararası yaptırımlar (2017'de kısmen kaldırılmıştır) ve kronik kötü yönetim nedeniyle zaten derin yapısal sorunlar yaşıyordu. Altın ve tarım (özellikle susam ve yer fıstığı) ülkenin başlıca ihracat kalemleri olmaya devam etmektedir.

Türkiye ile Sudan arasındaki ilişkiler, son yıllarda hem ekonomik hem de stratejik açıdan önemli ölçüde derinleşmişti; özellikle Kızıldeniz'deki Suakin Adası'nı 99 yıllığına kiralayan ve ada üzerinde deniz üssü inşaatını kapsayan 2017 anlaşması bu derinleşmenin somut yansıması olmuştu. İkili ticaret hacminin 300-600 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Sudan'a inşaat malzemeleri, makine ve ekipman, hazır giyim ve tekstil, gıda ürünleri ihraç ederken Sudan'dan altın, susam ve diğer tarım ürünleri almaktadır. Çatışma ortamı hem ikili ticaret ilişkilerini hem de Suakin projesini fiilen askıya almış durumdadır. Barışın tesis edilmesi durumunda Türk inşaat ve altyapı firmalarının yeniden inşa sürecinde aktif rol oynaması beklenmektedir.

Sudan Ekonomi Verileri

Döviz

Sudan Poundu (SDG) / ABD Doları

İhracat

Değer (2022)	5,908 milyar dolar
İhracat Ortakları	BAE %21, Çin %17, Suudi Arabistan %16, Malezya %9, Mısır %8 (2023)
İhraç Edilen Mallar	Ham petrol, altın, yağlı tohumlar, koyun ve keçi, yer fıstığı (2023)

İthalat

Değer (2022)	11,575 milyar dolar
İthalat Ortakları	Çin %21, Hindistan %19, Mısır %16, BAE %14, Suudi Arabistan %7 (2023)
İthal Edilen Mallar	Ham şeker, un, rafine petrol, giysiler, ilaçlar (2023)

Sanayiler

Petrol, pamuk çırçırlama, tekstil, çimento, yenilebilir yağlar, şeker, sabun damıtma, ayakkabı, petrol rafinajı, ilaç, hafif araç montajı, öğütme

Tarım Ürünleri

Şeker kamışı, sorgum, süt, soğan, yer fıstığı, susam, keçi sütü, muz, mango/guava, darı (2023)

Genel Değerlendirme

Devam eden iç savaşla harabeye dönen düşük gelirli Sahel ekonomisi; kırsal gelir, temel emtia fiyatları, sanayi üretimi, tarımsal tedarik zinciri, iletişim ve ticarete ağır etkiler; hiperenflasyon ve döviz değer kaybı gıdaya erişimi ve insani koşulları daha da kötüleştiriyor

Kişi Başına GSYİH

2024	1.900 dolar
2023	2.200 dolar
2022	3.100 dolar

GSYİH Büyüme Hızı

2024	%-13,5 — iç savaşın yıkıcı etkisi
2023	%-29,4
2022	%-1

GSYİH (Resmi Döviz Kuru)

49,91 milyar dolar (2024 tahmini)

Döviz Rezervleri ve Altın

177,934 milyon dolar (2017 tahmini) — son derece yetersiz

Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi

Hizmetler	%54,9 (2024 tahmini)
Tarım	%22,1 (2024 tahmini)
Sanayi	%23 (2024 tahmini)

Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)

2022	%138,8
2021	%359,1 — hiperenflasyon
2020	%163,3

Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH

2024	94,42 milyar dolar
2023	109,147 milyar dolar
2022	154,672 milyar dolar

Sudan Halk ve Toplum Verileri

Diller

Arapça (resmi), İngilizce (resmi), Nubice, Ta Bedawie, Fur

Dinler

Sünni Müslüman	Ezici çoğunluk
Küçük Hristiyan azınlık	Mevcut

Milliyet

İsim	Sudanlı (tekil ve çoğul)
Sıfat	Sudanlı

Kentleşme

Kentleşme hızı	Yıllık %3,43 değişim (2020-25 tahmini)
Kentsel nüfus oranı	Toplam nüfusun %36,3'ü (2023)

Medyan Yaş

Erkek	19 yıl
Genel	19,5 yıl (2025 tahmini)
Kadın	19,6 yıl

Doğum Oranı

32,95 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)

Etnik Gruplar

Sudanlı Arap yaklaşık %70; Fur, Beja, Nuba, Ingessana, Uduk, Fallata, Masalit, Dajo, Gimir, Tunjur, Berti ve diğerleri — 500'den fazla etnik grup mevcuttur

Toplam Nüfus

Erkek	25.335.092
Genel	50.467.278 (2024 tahmini)
Kadın	25.132.186

Yaş Yapısı

15-64 yaş	%56,7 (Erkek: 14.211.514 / Kadın: 14.390.486)
0-14 yaş	%40,1 (Erkek: 10.278.453 / Kadın: 9.949.343)
65 yaş ve üzeri	%3,2 (Erkek: 845.125 / Kadın: 792.357) (2024 tahmini)

Ölüm Oranı

6 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)

Cinsiyet Oranı

Doğumda	1,05 erkek/kadın
Toplam nüfus	1,01 erkek/kadın (2024 tahmini)

Net Göç Hızı

-1,55 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)

Hekim Yoğunluğu

0,25 hekim/1.000 kişi (2017)

Anne Ölüm Oranı

256 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)

Bebek Ölüm Oranı

Erkek	46 ölüm/1.000 canlı doğum
Genel	39,7 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini)
Kadın	34,8 ölüm/1.000 canlı doğum

İçme Suyu Erişimi

İyileştirilmiş - toplam

Nüfusun %64,9'u (2022 tahmini)

Nüfus Artış Hızı

%2,54 (2025 tahmini)

Sağlık Harcamaları

GSYİH'nin yüzdesi	GSYİH'nin %2,8'i (2021)
Ulusal bütçenin yüzdesi	Ulusal bütçenin %6,7'si (2022 tahmini)

Okul Yaşam Beklentisi

7 yıl (2015 tahmini) — son derece düşük

Büyük Kentsel Alanlar

6,344 milyon - HARTUM (başkent); 1,057 milyon - Nyala (2023)

Bağımlılık Oranları

Potansiyel destek oranı	17,5 (2024 tahmini)
Genç bağımlılık oranı	70,7 (2024 tahmini)
Toplam bağımlılık oranı	76,4 (2024 tahmini)
Yaşlı bağımlılık oranı	5,7 (2024 tahmini)

Yetişkin Obezite Oranı

%6,6 (2014)

Toplam Doğurganlık Hızı

4,41 çocuk/kadın (2025 tahmini)

Hastane Yatağı Yoğunluğu

0,7 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)

Doğumda Beklenen Yaşam Süresi

Erkek	65,5 yıl
Genel	67,8 yıl (2024 tahmini)
Kadın	70,2 yıl

5 Yaş Altı Çocuklarda Düşük Kilolu Oranı

%33 (2014) — son derece endişe verici

Sudan Hükümet Verileri

Anayasa

Son anayasal belge: 4 Ağustos 2019'da imzalanan '2019 Geçiş Dönemi Anayasal Bildirisi'; Ekim 2021 askeri darbesinin ardından anayasal çerçeve askıya alınmıştır

Başkent

Adı	Hartum
Etimoloji	Ad, Arapça ras (baş veya uç) ve al-khurtum (fil hortumu) sözcüklerinden türetilmiştir; şehrin konumlandığı Mavi Nil ve Beyaz Nil'in birleştiği dar kara şeridini tarif etmektedir
Saat farkı	UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde)
Coğrafi koordinatlar	15 36 K, 32 32 D

Ülke Adı

Etimoloji	Ad, Arapça balad-as-sudan'dan gelmekte olup 'Siyah Halkların Toprağı' anlamına gelmektedir
Eski adları	Anglo-Mısır Sudanı; Sudan Demokratik Cumhuriyeti
Uzun resmi adı	Sudan Cumhuriyeti
Yerel uzun adı	Jumhuriyat as-Sudan
Kısa resmi adı	Sudan

Ulusal Marş

Başlık	Nahnu Djundulla Djundulwatan (Biz Allah'ın ve Vatanımızın Ordusuyuz)
Söz/Müzik	Sayed Ahmad Muhammad SALİH / Ahmad MURJAN
Kabul tarihi	1956; başlangıçta Sudan Ordusu'nun marşı olarak kullanılmıştır

Hukuk Sistemi

İslam hukuku ve İngiliz ortak hukukunun karma sistemi

Ulusal Bayram

Bağımsızlık Günü, 1 Ocak (1956)

Ulusal Sembol

Sekreter kuşu

Vatandaşlık

Soydan vatandaşlık	Babanın Sudan vatandaşı olması gerekmektedir
Çifte vatandaşlık	Tanınmaz
Doğumla vatandaşlık	Hayır
Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı	10 yıl

Hükümet Tipi

Başkanlık cumhuriyeti (fiilen askeri yönetim altında)

Ulusal Renkler

Kırmızı, beyaz, siyah, yeşil

Yargı Organı

En yüksek mahkeme

Ulusal Yüksek Mahkeme (70 yargıç, 3'lü paneller halinde düzenlenmiş; başkent dışında da çalışan 4 devre mahkemesi mevcuttur)

Yasama Organı

Durum

Geçiş süreci aksamaları ve süregelen iç çatışma nedeniyle yasama organı işlevini yerine getirememektedir

Bağımsızlık

1 Ocak 1956 (Mısır ve İngiltere'den)

Siyasi Partiler

DUP; NCP; NUP; Umma Partisi; Muslim Brotherhood/MB; SCP; SCoP; PCP ve diğerleri (iç savaş ortamında siyasi faaliyetler büyük ölçüde askıya alınmış durumdadır)

İdari Birimler

18 eyalet (wilayah): Blue Nile, Central Darfur, East Darfur, Gedaref, Gezira, Kassala, Khartoum, North Darfur, North Kordofan, Northern, Red Sea, River Nile, Sennar, South Darfur, South Kordofan, West Darfur, West Kordofan, White Nile

Yürütme Organı

Durum	Ekim 2021 askeri darbesinin ardından geçiş hükümeti sivil bileşenleri büyük ölçüde devredışı bırakılmış; Nisan 2023'te Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında patlak veren iç çatışma ülkeyi derin bir insani krize sürüklemiştir
Bir sonraki seçim	Henüz belirlenmemiş
Devlet ve hükümet başkanı (fiilen)	Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudanlı Silahlı Kuvvetler Başkomutanı General Abd-al-Fatah al-BURHAN Abd-al-Rahman (11 Kasım 2021'den itibaren)

Oy Kullanma Hakkı

17 yaş ve üzeri; evrensel

UNESCO Dünya Mirası

3 alan (2 kültürel, 1 doğal): Gebel Barkal ve Napatan Bölgesi Alanları (k); Meroe Adası Arkeolojik Alanları (k); Sanganeb ve Dungonab Körfezi Deniz Milli Parkları (d)

Sudan Askeri ve Güvenlik Verileri

Askeri Not

Nisan 2023'ten itibaren SAF ile RSF arasındaki iç çatışma, dünyanın en ağır insani krizlerinden birini doğurmuş; Hartum başta olmak üzere ülke genelinde milyonlarca kişi yerinden edilmiştir. Türkiye insani yardım kanalları aracılığıyla Sudan ile temas sürdürmektedir (2025)

Askeri Harcamalar

Not	GSYİH'nin yaklaşık %2-3'ü; fiili rakamlar iç çatışma ortamında belirsizliğini korumaktadır

Askeri Personel Gücü

SAF: yaklaşık 100.000-150.000 aktif personel; RSF: yaklaşık 70.000-100.000 savaşan (2025)

Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri

Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) — SAF'tan ayrı yarı-özerk paramiliter kuvvet (2025)

Sudan