Botsvana
Güney Afrika; Güney Afrika Cumhuriyeti'nin kuzeyinde, kara ile çevrili
Botsvana ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Botsvana arasındaki ticari ilişkiler son derece sınırlı kalmaktadır. 2023 yılı dış ticaret verilerine göre ülkenin başlıca ihracat ortakları BAE, Hindistan ve Belçika; ithalatta ise Güney Afrika baskın konumdadır. Türkiye bu tabloda kayda değer bir yer tutmamaktadır. Botsvana'nın ihracat sepeti başta elmas, bakır cevheri ve sığır olmak üzere son derece dar bir yapıya sahiptir; bu durum Türkiye ile anlamlı karşılıklı ticaret ilişkileri kurulmasını güçleştirmektedir. Bununla birlikte, Türkiye'nin tekstil makineleri, inşaat ekipmanları ve tüketim malları ihracatı Botsvana'nın ekonomik çeşitlendirme hedefleriyle örtüşebilir. İki ülke arasında henüz kapsamlı bir ikili ticaret veya yatırım anlaşması mevcut olmayıp Türk özel sektörü için de somut bir yatırım varlığından söz etmek güçtür. Söz konusu ilişkiyi derinleştirmenin yolu, her şeyden önce Güney Afrika bölgesindeki Türk diplomatik ve ekonomik etkinliğinin güçlendirilmesinden geçmektedir.
Bütçe
| Gelirler | 5,474 milyar dolar (2024 tahmini) |
| Harcamalar | 6,296 milyar dolar (2024 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 6,398 milyar dolar |
| 2022 | 8,914 milyar dolar |
| 2021 | 7,861 milyar dolar |
İhracat Ortakları
BAE %27, Hindistan %17, Belçika %16, Güney Afrika %8, ABD %7 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Elmas, bakır cevheri, izoleli kablo, karbonatlar, sığır (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 7,228 milyar dolar |
| 2022 | 8,826 milyar dolar |
| 2021 | 9,25 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Güney Afrika %65, Namibya %8, Kanada %5, Çin %3, Hindistan %3 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, elmas, otomobil, aromalı su, elektrik (2023)
Sanayiler
Elmas, bakır, nikel, tuz, soda külü, potaş, kömür, demir cevheri, gümüş; sığır eti işleme; tekstil
Kamu Borcu
GSYİH'nin %19,6'sı (2020 tahmini)
Dış Borç
1,761 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
1,173 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
54,9 (2015 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %0,4'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %0,3'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %0,3'ü |
Tarım Ürünleri
Kök sebzeler, sığır eti, sebzeler, sorgum, mısır, av eti, süt, karpuz, keçi sütü, ayçiçeği tohumu (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %23,2 |
| 2023 | %23,4 |
| 2022 | %23,7 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | -116,727 milyon dolar |
| 2022 | -232,122 milyon dolar |
| 2021 | -314,583 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
İyi ekonomik yönetim ve mali disipline sahip; elmas odaklı büyüme modeli gerilemeye başlamıştır; hızlı yoksulluk azalması sağlanmış; özellikle gençler arasında yüksek işsizlik; COVID-19 ekonomiyi sert daralttı ve toparlanma yavaş seyrediyor; kamu sektörü ücretleri mali baskı oluşturmaktadır
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 18.100 dolar |
| 2023 | 18.900 dolar |
| 2022 | 18.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %-3 |
| 2023 | %3,2 |
| 2022 | %5,5 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
19,401 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 3,456 milyar dolar |
| 2023 | 4,756 milyar dolar |
| 2022 | 4,279 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%-13,5 (2024 tahmini)
Döviz Kuru (Pula / ABD Doları)
| 2024 | 13,563 |
| 2023 | 13,596 |
| 2022 | 12,369 |
| 2021 | 11,087 |
| 2020 | 11,456 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %63,5 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %29,4 (2024 tahmini) |
| Tarım | %1,7 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %48,6 (2024 tahmini) |
| Genel | %43,9 (2024 tahmini) |
| Erkek | %39,8 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%16,1 (2015 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,8 |
| 2023 | %5,1 |
| 2022 | %11,7 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %45,3 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %32,1 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %28,5 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %26 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-40,9 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 45,553 milyar dolar |
| 2023 | 46,957 milyar dolar |
| 2022 | 45,498 milyar dolar |
Diller
Setswana %77,3; Sekalanga %7,4; Shekgalagadi %3,4; İngilizce (resmi) %2,8; Zezuru/Shona %2; Sesarwa %1,7; Sembukushu %1,6; Ndebele %1; diğer %2,8 (2011 tahmini)
Dinler
| Hristiyan | %79,1 |
| Dini bağı olmayan | %15,2 |
| Badimo | %4,1 |
| Diğer (Bahai, Hindu, Müslüman, Rastafarian dahil) | %1,4 |
| Belirtilmemiş | %0,3 (2011 tahmini) |
Milliyet
| İsim (tekil) | Motswana |
| Sıfat (tekil) | Motswana |
| İsim (çoğul) | Batswana |
| Sıfat (çoğul) | Batswana |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,47 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %72,9'u (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 26 yıl |
| Genel | 25,8 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 28,3 yıl |
Doğum Oranı
21,16 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Tswana (veya Setswana) | %79 |
| Kalanga | %11 |
| Diğer (Kgalagadi ve Avrupalı kökenli kişiler dahil) | %7 |
| Basarwa | %3 |
Toplam Nüfus
| Erkek | 1.234.898 |
| Genel | 2.521.534 (2025 tahmini) |
| Kadın | 1.286.636 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %65,2 (Erkek: 759.210 / Kadın: 837.752) |
| 0-14 yaş | %28,7 (Erkek: 355.583 / Kadın: 348.863) |
| 65 yaş ve üzeri | %6,1 (Erkek: 59.513 / Kadın: 89.747) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6,8 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,92 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-1,14 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,38 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
155 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 25,9 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 27,8 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 21,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %29,2 (2025 tahmini) |
| Genel | %17,1 (2025 tahmini) |
| Kadın | %5,5 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %8,1'i (2020 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %21,5'i (2020 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %92,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %97,5'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %79,6'sı (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,32 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6,3'ü (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %14,6'sı (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
269.000 - GABORONE (başkent) (2018)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 11,4 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 52,1 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 60,9 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 8,8 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%18,9 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,73 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
2,2 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %86'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %94,9'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %63'ü (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%41,5 (2017 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 64,4 yıl |
| Genel | 66,4 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 68,6 yıl |
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 12 yıl (2021 tahmini) |
| Genel | 12 yıl (2021 tahmini) |
| Kadın | 13 yıl (2021 tahmini) |
Anayasa
Önceki: 1960 (bağımsızlık öncesi); en son: Mart 1965'te kabul edilmiş, 30 Eylül 1966'da yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Gaborone |
| Etimoloji | Yaklaşık 1825-1931 yılları arasında yaşayan Tlokwa kabile reisi GABORONE'nin adından gelmekte olup adın anlamı 'yakışıksız değil'dir |
| Saat farkı | UTC+2 (Washington DC'nin 7 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 24 38 G, 25 54 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Bechuanaland |
| Etimoloji | Botsvana adı 'Tswana Diyarı' anlamına gelmekte olup ülkenin en büyük etnik grubuna atıfta bulunmaktadır |
| Uzun resmi adı | Botsvana Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Botsvana |
Ulusal Marş
| Başlık | Fatshe leno la rona (Bizim Toprağımız) |
| Söz/Müzik | Kgalemang Tumedisco MOTSETE |
| Kabul tarihi | 1966 |
Hukuk Sistemi
Roma-Hollanda modeli etkisindeki medeni hukukun yanı sıra örf ve adet hukukunu da kapsayan karma hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü (Botsvana Günü), 30 Eylül (1966)
Ulusal Sembol
Zebra
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Botsvana vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Açık mavi, beyaz, siyah
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Sanayi Mahkemesi (başkentte ve 3 ilçede aylık oturumlarla); İlçe Sulh Mahkemeleri (her ilçede 1); Örf ve Adet Hukuku İstinaf Mahkemesi; Baş Şef Mahkemesi/Kentsel Örf ve Adet Mahkemesi; Kıdemli Şef Temsilcisi Mahkemesi; Şef Temsilcisi Mahkemesi; Muhtar Mahkemesi |
| En yüksek mahkemeler | İstinaf Mahkemesi; Yüksek Mahkeme (her ikisi de bir baş yargıç ile Parlamento tarafından belirlenen sayıda yargıçtan oluşmaktadır) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis Adı | Ulusal Meclis (National Assembly) |
| Meclis adı | Parlamento |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 69 (61 doğrudan seçimle, 6 dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 30 Ekim 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | Demokratik Değişim İçin Şemsiye (UDC): 36; Botsvana Kongre Partisi (BCP): 15; Botsvana Yurtsever Cephesi (BPF): 5; Botsvana Demokratik Parti (BDP): 4; Diğer: 1 |
| Kadın temsilci oranı | %9 |
Bağımsızlık
30 Eylül 1966 (Birleşik Krallık'tan)
Siyasi Partiler
İlerici Birlik (AP); Botsvana Kongre Partisi (BCP); Botsvana Demokratik Parti (BDP); Botsvana Ulusal Cephesi (BNF); Botsvana Yurtsever Cephesi (BPF); Botsvana Halk Partisi (BPP); Botsvana Cumhuriyet Partisi (BRP); Demokratik Değişim İçin Şemsiye (UDC)
İdari Birimler
10 ilçe ve 6 kasaba konseyi: Central, Chobe, Francistown, Gaborone, Ghanzi, Jwaneng, Kgalagadi, Kgatleng, Kweneng, Lobatse, North East, North West, Selebi-Phikwe, South East, Southern, Sowa Town
Yürütme Organı
| Kabine | Cumhurbaşkanı tarafından atanır |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı, Ulusal Meclis tarafından dolaylı yoldan 5 yıllık görev süresi için seçilir (ikinci döneme aday olabilir); yardımcı cumhurbaşkanı cumhurbaşkanı tarafından atanır |
| Son seçim tarihi | 31 Ekim 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | BOKO'nun UDC'si Ulusal Meclis'te 35 sandalye kazandı ve Meclis BOKO'yu cumhurbaşkanı seçti |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı Duma BOKO (1 Kasım 2024'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
2 alan (1 kültürel, 1 doğal): Tsodilo Tepeleri (k); Okavango Deltası (d)
ABD'deki Büyükelçilik
| Adres | 1531-1533 New Hampshire Avenue NW, Washington, DC 20036 |
| Büyükelçi | Mpho Churchill MOPHUTING (18 Eylül 2024'ten itibaren) |
Botsvana'daki ABD Büyükelçiliği
| Adres | Embassy Drive, Government Enclave (off Khama Crescent), Gaborone |
| Büyükelçi | Howard A. VAN VRANKEN (24 Mayıs 2023'ten itibaren) |
Askeri Not
Botsvana Savunma Kuvvetleri'nin (BDF) temel görevleri ülkenin karada ve havada egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmak, ulusal güvenlik ve istikrarı sağlamak, afet yardımı ve kaçak avlanmayla mücadele gibi yurt içi misyonlarda sivil makamlara destek vermektir; BDF ayrıca bölgesel ve uluslararası güvenlik operasyonlarına da katılmaktadır. Bechuanaland/Botsvana'nın sömürge döneminde kalıcı bir ordusu bulunmamaktaydı; İngiliz sömürge yönetimi bunun yerine Bechuanaland Atlı Polis Birliği, Bechuanaland Sınır Polisi ve 1960'ların başında Polis Mobil Birliği (PMU) gibi hafif silahlı küçük jandarma kuvvetlerine dayanıyordu. 1966'daki bağımsızlığın ardından Botsvana, geleneksel bir silahlı kuvvetler kurmak yerine PMU'yu askerleştirerek ülke savunmasını bu birliğe devretti; ancak komşu ülkelerdeki çalkantı ve Rodezya ile Güney Afrika güvenlik kuvvetlerinin 1960-70'lerde gerçekleştirdiği çok sayıda sınır ötesi baskın, PMU'nun yetersizliğini gözler önüne serdi ve BDF'nin 1977'de kurulmasına zemin hazırladı (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %3'ü |
| 2023 | GSYİH'nin %2,6'sı |
| 2022 | GSYİH'nin %2,8'i |
| 2021 | GSYİH'nin %3'ü |
| 2020 | GSYİH'nin %3'ü |
Askeri Personel Gücü
Tahminen 10.000 aktif Botsvana Savunma Kuvvetleri personeli (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
BDF'nin envanteri ağırlıklı olarak Batı/Avrupa kökenli daha eski silah ve teçhizattan oluşmakta; son yıllarda çeşitli Avrupa ülkelerinden ve ABD'den sınırlı miktarda yeni teçhizat temin edilmiştir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Botsvana Savunma Kuvvetleri (BDF): Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kolu Komutanlığı, Savunma Lojistik Komutanlığı (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Genel er ve subay adayları için 18-24 yaş (erkek ve kadın); özel statülü subaylar için 18-40 yaş; zorunlu askerlik uygulaması yoktur (2025)
