Polonya
Orta Avrupa; Almanya'nın doğusunda
Polonya ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Polonya arasındaki ticaret son yıllarda önemli ölçüde büyümüştür. İkili ticaret hacminin 8-12 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Polonya'ya tekstil ve hazır giyim, makine ve ekipman, demir-çelik ürünleri, plastikler ve otomotiv parçaları ihraç ederken Polonya'dan makine ve ekipman, kimyasallar, gıda ürünleri, mobilya ve elektronik almaktadır. Her iki ülke de NATO müttefiki olup ittifak çerçevesindeki işbirliği siyasi ilişkileri güçlendirmektedir. Türkiye'nin Bayraktar TB2 insansız hava araçlarını Polonya'ya satması savunma alanındaki ilişkilerin derinleştiğinin somut bir göstergesidir.
Polonya Yaklaşan Fuarlar
Döviz
Polonya Zlotısı (PLN) / ABD Doları
Bütçe
| Gelirler | 291,603 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 328,497 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
| Değer | 478,579 milyar dolar (2024 tahmini) |
| İhracat Ortakları | Almanya ~28%, Çekya ~6%, Fransa ~6%, BK ~5%, İtalya ~5% (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Makine ve ekipman, otomotiv parçaları, mobilya, gıda ürünleri, elektronik |
İthalat
| İthalat Ortakları | Almanya ~24%, Çin ~13%, Rusya (azalan) ~5%, Hollanda ~5%, İtalya ~5% (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Makine ve ekipman, mineral yakıtlar, kimyasallar, metaller, plastikler |
Sanayiler
Makine üretimi, demir-çelik, kömür madenciliği, kimyasallar, gemi inşası, gıda işleme, cam, içecekler, tekstil
İş Gücü
18,245 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
28,9 (2022 tahmini)
Tarım Ürünleri
Şeker pancarı, süt, buğday, mısır, patates, tritikale, elmalar, kolza tohumu, arpa, çavdar (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %2,5 |
| 2023 | %2,8 |
| 2022 | %2,9 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 1,789 milyar dolar |
| 2023 | 14,535 milyar dolar |
| 2022 | -15,822 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Yüksek gelirli, çeşitlendirilmiş AB üyesi ekonomi; 2004'te AB'ye katılımdan bu yana GSYİH, ticaret ve yatırımda önemli büyüme; özel tüketim ve AB fonlu kamu yatırımları GSYİH büyümesini yönlendiriyor; artan sosyal harcamalar, sel felaketi kurtarma maliyetleri ve savunma harcamaları kamu borcu üzerinde baskı oluşturdu
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 45.100 dolar |
| 2023 | 43.700 dolar |
| 2022 | 43.400 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %2,9 |
| 2023 | %0,2 |
| 2022 | %5,3 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
914,696 milyar dolar (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %59,9 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %26,4 (2024 tahmini) |
| Tarım | %2,6 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%12,2 (2023 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %3,8 |
| 2023 | %11,5 |
| 2022 | %14,4 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 1,649 trilyon dolar |
| 2023 | 1,602 trilyon dolar |
| 2022 | 1,598 trilyon dolar |
Diller
Lehçe (resmi) %98,2; Silez dili %1,4; Diğer %1,1; Belirtilmemiş %1,2 (2011 tahmini)
Dinler
| Roma Katolik | %70,7 |
| Yanıt vermeyenler | %20,9 |
| Dini bağı olmayan | %6,9 |
| Diğer (Ortodoks, Yehova Şahitleri, Evangelist, Müslüman, Budist vb.) | <%1 (2021 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Polonyalı(lar) (Pole/Poles) |
| Sıfat | Polonya |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %-0,16 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %60,2'si (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 41,5 yıl |
| Genel | 43,4 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 44,3 yıl |
Doğum Oranı
8,03 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Polonyalı %96,9; Silez %1,1; Alman %0,2; Ukraynalı %0,1; Diğer ve belirtilmemiş %1,7 (2011 tahmini)
Toplam Nüfus
| Erkek | 18.441.415 |
| Genel | 38.746.310 (2024 tahmini) |
| Kadın | 20.304.895 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %65,9 (Erkek: 12.513.402 / Kadın: 13.036.977) |
| 65 yaş ve üzeri | %19,8 (Erkek: 3.097.965 / Kadın: 4.591.618) (2024 tahmini) |
| 0-14 yaş | %14,2 (Erkek: 2.830.048 / Kadın: 2.676.300) |
Ölüm Oranı
11,56 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,06 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,91 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-6,26 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
4,03 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
2 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 5,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 4,6 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 4,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %25,6 (2025 tahmini) |
| Genel | %21,6 (2025 tahmini) |
| Kadın | %17,8 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,3'ü (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %10'u (2022 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %90,4'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%-0,98 (2025 tahmini) — azalan nüfus
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6,7'si (2022) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %10,7'si (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 16 yıl |
| Genel | 17 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 18 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
1,798 milyon - VARŞOVA (başkent); 769.000 - Krakow (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,3 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 21,6 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 51,6 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 30,1 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%23,1 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,33 çocuk/kadın (2025 tahmini) — AB'nin en düşük oranlarından biri
Hastane Yatağı Yoğunluğu
6,1 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
Nüfusun %100'ü (2022 tahmini)
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%58,6 (2021 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 72,8 yıl |
| Genel | 76,7 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 80,9 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
27,9 yıl (2020 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%0,7 (2019 tahmini)
Anayasa
2 Nisan 1997'de kabul edilmiş, 25 Mayıs 1997 referandumunda onaylanmış, 17 Ekim 1997'de yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Varşova |
| Etimoloji | Adın kökeni bilinmemektedir; Warszawa bir balıkçı köyünün adıydı ve birçok efsane şehrin kuruluşunu Wars ya da Warsz adlı bir kişiye bağlamaktadır |
| Yaz saati | +1 saat; Mart'ın son Pazarı - Ekim'in son Pazarı |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 52 15 K, 21 00 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Polonya Halk Cumhuriyeti |
| Etimoloji | Ad muhtemelen Slavca pole (tarla ya da ova) sözcüğünden gelmekte ve ülkenin düz arazisine işaret etmektedir |
| Uzun resmi adı | Polonya Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Rzeczpospolita Polska |
| Kısa resmi adı | Polonya |
Ulusal Marş
| Başlık | Mazurek Dąbrowskiego (Dąbrowski'nin Mazurkası) |
| Söz/Müzik | Józef WYBICKI / geleneksel |
| Kabul tarihi | 1927 |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk sistemi; Anayasa Mahkemesi yasama, idari ve diğer devlet eylemlerini denetler; Anayasa Mahkemesi kararları kesindir
Ulusal Bayram
Anayasa Günü, 3 Mayıs (1791)
Ulusal Sembol
Beyaz taçlı kartal
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Her iki ebeveynin de Polonya vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Beyaz, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İdare mahkemeleri; askeri mahkemeler; yerel, bölgesel ve istinaf mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (baş yargıç ve 120 yargıçtan oluşur; ceza, medeni, iş ve sosyal sigorta, olağanüstü temyiz ve kamu işleri ile disiplin dairelerine ayrılmıştır); Anayasa Mahkemesi (15 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Sejm |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 460 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 15 Ekim 2023 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2027 |
| Seçim sonuçları | PiS: 194; KO: 157; Üçüncü Yol: 65; Yeni Sol: 26; Diğer: 18 |
| Kadın temsilci oranı | %31,3 |
Üst Meclis
| Adı | Senato (Senat) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 100 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 15 Ekim 2023 |
| Seçim sonuçları | KO: 41; PiS: 34; Üçüncü Yol: 11; Yeni Sol: 9; Bağımsızlar: 5 |
| Kadın temsilci oranı | %19 |
Bağımsızlık
11 Kasım 1918 (cumhuriyet ilan edildi); önemli önceki tarihler: 14 Nisan 966 (Hristiyanlığın kabulü, geleneksel kuruluş tarihi); 1 Temmuz 1569 (Polonya-Litvanya Topluluğu kuruldu)
Siyasi Partiler
Sivil Koalisyon (KO); Konfederasyon; Özgür Cumhuriyetçiler; Polonya Koalisyonu (PSL); Sol; Birleşik Sağ (PiS)
İdari Birimler
16 il (voyvodalık/województwo)
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı gerektiğinde 2 turlu mutlak çoğunluk halk oyuyla doğrudan 5 yıllık dönem için seçilmektedir (ikinci dönem için de seçilebilir); tüm cumhurbaşkanı adayları parti üyeliklerinden istifa etmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Karol NAWROCKI (6 Ağustos 2025'ten itibaren) |
| Son seçim tarihi | 18 Mayıs 2025 (birinci tur), 1 Haziran 2025 (ikinci tur) |
| Bir sonraki seçim | Temmuz 2030 |
| Seçim sonuçları | 2025: Karol NAWROCKI (PiS) ikinci turda %50,9 oranıyla seçildi; Donald TUSK hükümet başkanı olarak görevde |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Donald TUSK (11 Aralık 2023'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
17 alan (15 kültürel, 2 doğal): Tarihi Krakow (k); Tarihi Varşova (k); Ortaçağ Toruńu (k); Malbork Teotonlar Şövalyeleri Kalesi (k); Wieliczka ve Bochnia Kraliyet Tuz Madenleri (k); Auschwitz-Birkenau Toplama Kampı (k); Białowieża Ormanı (d); Zamość Eski Şehir (k); Karpatlar'ın Antik ve İlkel Kayın Ormanları (d) ve diğerleri
Askeri Not
Polonya NATO'ya 1999'da katılmıştır; Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından savunma harcamalarını önemli ölçüde artırmıştır. Türkiye ile Polonya, NATO ittifakı çerçevesinde güçlü bir müttefik ilişkisi sürdürmektedir; Bayraktar TB2 insansız hava araçlarının Polonya'ya satışı savunma alanındaki somut bir işbirliği örneğidir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %4'ü — NATO üyeleri arasında en yüksek savunma harcama oranlarından biri; Ukrayna savaşı nedeniyle harcamalar hızla artmaktadır |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 200.000 aktif personel (2025); hedef 300.000
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Polonya Silahlı Kuvvetleri (Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, SZ RP): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Özel Kuvvetler, Toprak Savunma Kuvvetleri; Ulusal Polis ve Sınır Muhafızları İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-55 yaş; gönüllü askerlik; zorunlu askerlik anayasal olarak mevcut olmakla birlikte 2008'den bu yana uygulanmamaktadır (2025)
