Şili
Güney Güney Amerika; Güney Pasifik Okyanusu kıyısında, Arjantin ile Peru arasında
Şili ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Şili arasındaki ticari ilişkiler oldukça sınırlı kalmaktadır. 2023 yılı dış ticaret verilerinde Türkiye, Şili'nin ihracat veya ithalat ortakları arasında kayda değer bir yer tutmamaktadır. İki ülke arasındaki yıllık ticaret hacminin yaklaşık 300-500 milyon dolar düzeyinde olduğu tahmin edilmektedir. Şili, Türkiye'ye başta bakır ve tarımsal ürünler olmak üzere hammaddeler ihraç ederken Türkiye'den tekstil, makine ve hazır giyim ithal etmektedir. Şili'nin başlıca ticaret ortakları Çin, ABD ve Japonya olmakla birlikte Latin Amerika ile ticaret ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışan Türkiye için Şili potansiyel bir pazar olmaya devam etmektedir. Aralarında ikili yatırım anlaşması bulunmamakta; kapsamlı bir serbest ticaret çerçevesinin kurulması, mevcut ticaret hacminin artırılması açısından önem taşımaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 77,003 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 85,024 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 111,123 milyar dolar |
| 2023 | 103,256 milyar dolar |
| 2022 | 107,039 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin %39, ABD %16, Japonya %7, Güney Kore %6, Brezilya %4 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Bakır cevheri, rafine bakır, balık, karbonatlar, çekirdeklenmiş meyveler (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 99,239 milyar dolar |
| 2023 | 100,082 milyar dolar |
| 2022 | 118,928 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %23, ABD %20, Brezilya %10, Arjantin %7, Almanya %5 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, ham petrol, otomobil, hazır giyim, kamyonlar (2023)
Sanayiler
Bakır, lityum, diğer madenler, gıda maddeleri, balık işleme, demir-çelik, ahşap ve ahşap ürünleri, ulaşım ekipmanları, çimento, tekstil
İş Gücü
10,088 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
43 (2022 tahmini)
Tarım Ürünleri
Üzüm, süt, elma, buğday, domates, patates, tavuk, mısır, şeker pancarı, domuz eti (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %9,1 |
| 2023 | %9,1 |
| 2022 | %8,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -4,853 milyar dolar |
| 2023 | -10,497 milyar dolar |
| 2022 | -26,656 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
İhracat odaklı ekonomi; dünyanın önde gelen bakır üreticisi; COVID-19'dan etkilenmesine karşın artan likidite ve hızlı aşılama programıyla görece hızlı toparlanma; azalan yoksulluk ancak süregelen eşitsizlik; artan ama hâlâ yönetilebilir düzeydeki kamu borcu; son dönemde yaşanan siyasi şiddetin olumsuz ekonomik etkileri
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 30.200 dolar |
| 2023 | 29.600 dolar |
| 2022 | 29.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %2,6 |
| 2023 | %0,5 |
| 2022 | %2,2 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
330,267 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 44,403 milyar dolar |
| 2023 | 46,377 milyar dolar |
| 2022 | 39,102 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%3,5 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %56,1 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %30,1 (2024 tahmini) |
| Tarım | %3,9 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %24,9 (2024 tahmini) |
| Genel | %22,3 (2024 tahmini) |
| Erkek | %20,3 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%6,5 (2022 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %4,3 |
| 2023 | %7,6 |
| 2022 | %11,6 |
Döviz Kuru (Şili Pesosu / ABD Doları)
| 2024 | 943,572 |
| 2023 | 840,067 |
| 2022 | 873,314 |
| 2021 | 758,955 |
| 2020 | 792,727 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 596,556 milyar dolar |
| 2023 | 581,187 milyar dolar |
| 2022 | 578,173 milyar dolar |
Diller
İspanyolca %99,5 (resmi); İngilizce %10,2; Yerli diller %1 (Mapudungun, Aymara, Quechua, Rapa Nui dahil); diğer %2,3 (2012 tahmini)
Dinler
| Dini bağı olmayan | %25,7 |
| Evanjelik veya Protestan | %16,2 |
| Katolik | %57 |
| Diğer Hristiyanlar | %1,3 |
| Diğer dinler (Budist, İslam, Yahudi vb.) | <%1 (2024) |
Milliyet
| İsim | Şilili(ler) |
| Sıfat | Şilili |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,78 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %88'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 35,8 yıl |
| Genel | 38,9 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 38,2 yıl |
Doğum Oranı
8,81 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Beyaz ve Yerli olmayan | %88,9 |
| Mapuche | %9,1 |
| Aymara | %0,7 |
| Belirtilmemiş | %0,3 (2012 tahmini) |
| Diğer Yerli gruplar | %1 (Rapa Nui, Likan Antai, Quechua, Colla, Diaguita, Kawesqar, Yagan dahil) |
Okuryazarlık
| Erkek | %96,5 (2017 tahmini) |
| Toplam nüfus | %96,4 (2017 tahmini) |
| Kadın | %96,3 (2017 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 9.379.883 |
| Genel | 19.091.343 (2025 tahmini) |
| Kadın | 9.711.460 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %67,3 (Erkek: 6.274.620 / Kadın: 6.278.467) |
| 0-14 yaş | %19,2 (Erkek: 1.822.908 / Kadın: 1.751.528) |
| 65 yaş ve üzeri | %13,6 (Erkek: 1.072.208 / Kadın: 1.464.921) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6,79 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,04 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,97 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
2,58 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
3,33 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
10 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 6,9 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 4,5 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 5,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %28,4 (2025 tahmini) |
| Genel | %26,2 (2025 tahmini) |
| Kadın | %24,1 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,9'u (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %18,4'ü (2022 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,46 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %9'u (2022) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %19'u (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
| Erkek | 17 yıl |
| Genel | 17 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 17 yıl |
Büyük Kentsel Alanlar
6,903 milyon - SANTİAGO (başkent); 1,009 milyon - Valparaíso; 912.000 - Concepción (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 4,8 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 24,1 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 45 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 20,9 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%28 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,25 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
2 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%48,5 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 77,3 yıl |
| Genel | 80,3 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 83,3 yıl |
Anayasa
11 Eylül 1980'de kabul edilmiş, 11 Mart 1981'de yürürlüğe girmiştir; Eylül 2022 ve Aralık 2023'te sunulan yeni anayasa referandumları ikisi de reddedilmiş ve 1980 anayasası yürürlükte kalmaktadır
Başkent
| Adı | Santiago; Valparaíso ulusal yasama organının yeridir |
| Etimoloji | Santiago, İspanya'nın hamisi Aziz James'in İspanyolcadaki adından (Santo Iago) gelmektedir; Valparaíso ise İspanyolcada 'cennet vadisi' anlamına gelmektedir |
| Saat farkı | UTC-3 (Washington DC'nin 2 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 33 27 G, 70 40 B |
Ülke Adı
| Etimoloji | Adın kökeni belirsizdir; 'dünyanın sonu' veya 'soğuk' anlamındaki yerel bir kelimeden ya da 'biber' anlamındaki İspanyolca chili'den türemiş olabileceği düşünülmektedir |
| Uzun resmi adı | Şili Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | República de Chile |
| Kısa resmi adı | Şili |
Ulusal Marş
| Başlık | Himno Nacional de Chile (Şili Ulusal Marşı) |
| Söz/Müzik | Eusebio LILLO Robles ve Bernardo DE VERA y Pintado / Ramon CARNICER y Battle |
| Kabul tarihi | Müzik 1828, özgün sözler 1818, uyarlanmış sözler 1847'de kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
Birçok Batı Avrupa medeni hukuk sisteminden etkilenen medeni hukuk; Anayasa Mahkemesi yasal tasarrufları denetler
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 18 Eylül (1810)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Evet |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Evet |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Kırmızı, beyaz, mavi
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemeleri; sözlü ceza mahkemeleri; askeri mahkemeler; yerel polis mahkemeleri; aile, iş, gümrük, vergi ve seçim gibi özel konularda uzmanlaşmış mahkemeler |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (mahkeme başkanı ve 20 üyeden oluşur); Anayasa Mahkemesi (10 üyeden oluşur); Seçim Onay Mahkemesi (5 üyeden oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Milletvekilleri Meclisi (Cámara de Diputados) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 155 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 21 Kasım 2021 |
| Kadın temsilci oranı | %33,5 |
Meclis adı
Ulusal Kongre (Congreso Nacional)
Üst Meclis
| Adı | Senato (Senado) |
| Görev süresi | 8 yıl (kısmi yenileme) |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 50 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 21 Kasım 2021 |
| Kadın temsilci oranı | %32 |
Bağımsızlık
18 Eylül 1810 (İspanya'dan)
Siyasi Partiler
Approves Dignity (AD); Broad Front (FA); Chile Podemos Más (ChP+); Hristiyan Demokrat Parti (PDC); Komünist Parti (PCCh); Demokratik Devrim (RD); Bağımsız Demokratik Birlik (UDI); Liberal Parti (PL); Ulusal Libertarian Parti (PNL); Ulusal Yenileme (RN); Yeni Sosyal Pakt (NPS); Demokratik Parti (PPD); Cumhuriyetçi Parti (PLR); Sosyal Yakınsama (CS); Sosyalist Parti (PS); diğerleri
İdari Birimler
16 bölge: Antofagasta, Araucanía, Arica y Parinacota, Atacama, Aysén, Biobío, Coquimbo, Libertador General Bernardo O'Higgins, Los Lagos, Los Ríos, Magallanes y de la Antártica Chilena, Maule, Ñuble, Región Metropolitana (Santiago), Tarapacá, Valparaíso
Ulusal Semboller
Huemul (dağ geyiği), And Kondoru
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı doğrudan mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda tek 4 yıllık görev süresi için seçilir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Gabriel BORİC (11 Mart 2022'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 16 Kasım 2025 (birinci tur); 14 Aralık 2025 (ikinci tur) |
| Bir sonraki seçim | 18 Kasım 2029 |
| Seçim sonuçları | 2025: José Antonio KAST ikinci turda seçildi; birinci turda JARA %26,8, KAST %23,9, PARİSİ %19,7, KAİSER %13,9, MATTHEI %12,5; ikinci turda KAST %58,2, JARA %41,8; not: KAST 11 Mart 2026'da göreve başlayacak |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
7 alan (tamamı kültürel): Rapa Nui Ulusal Parkı; Chiloé Kiliseleri; Tarihi Valparaíso; Humberstone ve Santa Laura Güherçile İşletmeleri; Sewell Maden Kasabası; Qhapaq Ñan/And Yol Sistemi; Chinchorro arkeolojik alanları
Askeri Not
Şili ordusunun sorumlulukları arasında toprak savunması, egemenlik, afet yardımı ve sınır güvenliği ile gerektiğinde iç güvenlik görevleri yer almaktadır; son yıllarda Bolivya ve Peru ile sınır bölgesinin güvenliğine önem verilmektedir. Şili ve Arjantin, BM'ye sunulmak üzere oluşturulmuş Birleşik Güney Haçı Barış Gücü'nü (FPC) işletmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %1,5'i |
| 2023 | GSYİH'nin %1,5'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,6'sı |
| 2021 | GSYİH'nin %2'si |
| 2020 | GSYİH'nin %2'si |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 70.000 aktif silahlı kuvvetler personeli (Ordu: 40.000, Deniz: 20.000, Hava: 10.000); yaklaşık 50.000 Carabinero (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ağırlıklı olarak Avustralya, Brezilya, Kanada, Fransa, Almanya, İsrail, Hollanda, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD'den temin edilmiş yabancı silah sistemleri; Şili'nin savunma sanayii askeri uçak, gemi ve araç üretiminde aktiftir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Şili Silahlı Kuvvetleri: Şili Ordusu, Şili Deniz Kuvvetleri (Deniz Piyadeleri ve Directemar dahil), Şili Hava Kuvvetleri (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Erkek ve kadınlar için 18-24 yaş gönüllü askerlik (17 yaşında veli izniyle erkekler için); 18-24 yaş erkekler için seçimli zorunlu askerlik; azami 24 aylık hizmet (2025)
