Orta Afrika Cumhuriyeti
Orta Afrika; Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin kuzeyinde, kara ile çevrili
Orta Afrika Cumhuriyeti ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
2023 yılı ihracat verileri Türkiye'nin OAC'nin ihracat ortakları arasında %5'lik payla beşinci sıraya yerleştiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, başta altın ve kereste olmak üzere ham maddeler aracılığıyla oluşan mütevazı ama kayda değer bir ticaret ilişkisine işaret etmektedir. Bununla birlikte Türkiye, OAC'nin ithalat ortakları arasında görünmemektedir. İki ülke arasında kayda değer bir serbest ticaret veya ikili yatırım anlaşması bulunmamakta; OAC'nin kronik güvensizlik ortamı doğrudan yabancı yatırım için son derece zorlu bir zemin oluşturmaktadır. Gelecekte ülkenin istikrara kavuşması ve doğal kaynak gelirlerinden daha iyi yararlanabilmesi halinde Türk inşaat ve madencilik sektörleri için sınırlı da olsa fırsatların ortaya çıkabileceği değerlendirilmektedir.
Bütçe
| Gelirler | 360,48 milyon dolar (2021 tahmini) |
| Harcamalar | 462,104 milyon dolar (2021 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 425,306 milyon dolar |
| 2023 | 369,034 milyon dolar |
| 2022 | 293,074 milyon dolar |
İhracat Ortakları
BAE %54, Çin %14, Fransa %6, Türkiye %5, Belçika %4 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Altın, kereste, elmas, araç parçaları/aksesuarları, pamuk (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 890,572 milyon dolar |
| 2023 | 742,108 milyon dolar |
| 2022 | 784,669 milyon dolar |
İthalat Ortakları
Çin %16, Kamerun %14, Fransa %8, Belçika %6, Fildişi Sahili %5 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, otomobil, ambalajlı ilaç, aşılar, tanklar ve zırhlı araçlar (2023)
Sanayiler
Altın ve elmas madenciliği, kereste, bira üretimi, şeker rafinajı
Kamu Borcu
GSYİH'nin %56'sı (2016 tahmini)
Dış Borç
724,179 milyon dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
2 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
43 (2021 tahmini)
Tarım Ürünleri
Manyok, yer fıstığı, yam, kahve, mısır, susam, taro, şeker kamışı, sığır eti, süt (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %5,9 |
| 2023 | %5,9 |
| 2022 | %6 |
Genel Değerlendirme
Muazzam doğal kaynaklara sahip ancak aşırı yoksul; zayıf kamu kurumları ve altyapı; siyasi ve cinsiyete dayalı şiddet nüfusun yaklaşık %25'ini yerinden etmiştir; Bangui-Douala koridoru ablukası faaliyetleri ve vergi tahsilatını azaltmıştır; güçlü tarımsal performans COVID-19 daralmasını telafi etmiştir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 1.100 dolar |
| 2023 | 1.100 dolar |
| 2022 | 1.100 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %1,5 |
| 2023 | %0,7 |
| 2022 | %0,5 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
2,752 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2023 | 479,593 milyon dolar |
| 2022 | 374,405 milyon dolar |
| 2021 | 483,872 milyon dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%9,7 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %40,5 (2024 tahmini) |
| Tarım | %32,5 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %17,8 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %10,6 (2024 tahmini) |
| Genel | %9,5 (2024 tahmini) |
| Erkek | %8,5 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%68,8 (2021 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2023 | %3 |
| 2022 | %5,6 |
| 2021 | %4,3 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %94,7 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %15,5 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %15,4 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %9,7 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-32,4 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 5,926 milyar dolar |
| 2023 | 5,836 milyar dolar |
| 2022 | 5,795 milyar dolar |
Döviz Kuru (Orta Afrika CFA Frangı / ABD Doları)
| 2024 | 606,345 |
| 2023 | 606,57 |
| 2022 | 623,76 |
| 2021 | 554,531 |
| 2020 | 575,586 |
Diller
Fransızca (resmi), Sangho (ortak dil ve ulusal dil), kabile dilleri
Dinler
| Roma Katolik | %34,6 |
| Diğer Hristiyan | %22,9 |
| Protestan | %15,7 |
| Müslüman | %13,8 |
| Etnik dindar | %12 |
| Agnostik/Ateist | %0,7 (2020 tahmini) |
| Bahai | %0,2 |
Milliyet
| İsim | Orta Afrikalı(lar) |
| Sıfat | Orta Afrikalı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,32 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %43,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 19,7 yıl |
| Genel | 20,6 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 21,2 yıl |
Doğum Oranı
31,49 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Baya | %28,8 |
| Banda | %22,9 |
| Mandjia | %9,9 |
| Sara | %7,9 |
| M'Baka-Bantu | %7,9 |
| Ngbanki | %5,5 |
| Mbum | %6 |
| Arap-Fulani (Peuhl) | %6 |
| Zande-Nzakara | %3 |
| Diğer OAC etnik grupları | %2 |
| OAC dışı etnik gruplar | %0,1 (2003 tahmini) |
Okuryazarlık
| Erkek | %59,8 (2019 tahmini) |
| Toplam nüfus | %42,4 (2019 tahmini) |
| Kadın | %27,1 (2019 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 2.864.870 |
| Genel | 5.750.570 (2025 tahmini) |
| Kadın | 2.885.700 |
Yaş Yapısı
| 0-14 yaş | %38,5 (Erkek: 1.113.795 / Kadın: 1.063.971) |
| 15-64 yaş | %58 (Erkek: 1.613.770 / Kadın: 1.662.522) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,5 (Erkek: 86.932 / Kadın: 109.967) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
11,04 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,99 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-3,06 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,07 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
692 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 86,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 79,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 74,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %1,8'i (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %10'u (2023 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %36,3'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %48,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %27,4'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,74 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %9,1'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %9'u (2022 tahmini) |
Çocuk Yaşta Evlilik
| 15 yaşına kadar evlenen kadın | %25,8 (2019) |
| 18 yaşına kadar evlenen erkek | %17,1 (2019) |
| 18 yaşına kadar evlenen kadın | %61 (2019) |
Büyük Kentsel Alanlar
958.000 - BANGUİ (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 16,6 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 65,7 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 71,7 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 6 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%7,5 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,89 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %30,2'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %53,5'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %12,4'ü (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%65,4 (2019 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 55,1 yıl |
| Genel | 56,4 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 57,7 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%18,4 (2022 tahmini)
Anayasa
Pek çok önceki anayasa mevcuttur; en son anayasa 30 Temmuz 2023'te ulusal referandumla kabul edilmiş ve 30 Ağustos 2023'te Anayasa Mahkemesi tarafından onaylanmıştır; bu anayasa görev süresi sınırlarını fiilen kaldırmıştır
Başkent
| Adı | Bangui |
| Etimoloji | 1889'da Fransız askeri üssü olarak kurulmuştur; şehrin Ubangi Nehri'ndeki ilk büyük çağlayanın üzerindeki konumu nedeniyle yerel Bobangui dilinde 'çağlayan' anlamına gelmektedir |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 4 22 K, 18 35 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülkenin kıta üzerindeki konumunu belirten kendiliğinden açıklayıcı bir addır; 'Afrika' adı, günümüz Tunus'una karşılık gelen bölgenin Roma'nın 'Africa terra' (Afri Kabilesinin Toprağı) adlandırmasından türemiş, zamanla kıtanın tamamını ifade eder hale gelmiştir |
| Kısaltma | OAC |
| Eski adlar | Ubangi-Shari; Orta Afrika İmparatorluğu |
| Uzun resmi adı | Orta Afrika Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | République centrafricaine |
| Kısa resmi adı | Yok |
Ulusal Marş
| Başlık | La Renaissance (Rönesans) |
| Söz/Müzik | Barthelemy BOGANDA / Herbert PEPPER |
| Kabul tarihi | 1960; BOGANDA sözleri yazmış ve özerk Fransız bölgesinin ilk başbakanı olmuştur |
Hukuk Sistemi
Fransız modeline dayalı medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Cumhuriyet Günü, 1 Aralık (1958)
Ulusal Sembol
Fil
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin OAC vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 35 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Mavi, beyaz, yeşil, sarı, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek mahkemeler; sulh mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (yargıç sayısı bilinmiyor); Anayasa Mahkemesi (en az 3'ü kadın olmak üzere 9 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Ulusal Meclis (Assemblée nationale) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 140 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 27 Aralık 2020 - 25 Temmuz 2021 |
| Bir sonraki seçim | 28 Aralık 2025 |
| Seçim sonuçları | Birleşik Kalpler Hareketi (MCU): 63; Bağımsızlar Ulusal Hareketi (MOUNI): 9; Orta Afrika Yenilenme Birliği (URCA): 7; Orta Afrika Halkının Kurtuluş Hareketi (MLPC): 7; Diğer: 34; Bağımsızlar: 20 |
| Kadın temsilci oranı | %11,4 |
Bağımsızlık
13 Ağustos 1960 (Fransa'dan)
Siyasi Partiler
Kalkınma İçin Eylem Partisi (PAD); PATRIE; Demokrasi ve İlerleme İttifakı (ADP); BTK; Orta Afrika Demokratik Birliği (RDC); PCDI; MDREC; MKMKS; Demokrasi ve Kalkınma Hareketi (MDD); Orta Afrika Halkının Kurtuluş Hareketi (MLPC); Ulusal Yakınsama (KNK); Bağımsızlar Ulusal Hareketi (MOUNI); Demokrasi ve İlerleme Ulusal Birliği (UNDP); UNADER; CANE; KPDS; PGD; CDE; RDD; Sosyalist Parti (PS); ITA; Orta Afrika Yenilenme Birliği (URCA); URD; Birleşik Kalpler Hareketi (MCU)
İdari Birimler
14 il, 2 ekonomik il ve 1 komün: Bamingui-Bangoran, Bangui (komün), Basse-Kotto, Haute-Kotto, Haut-Mbomou, Kemo, Lobaye, Mambere-Kadei, Mbomou, Nana-Grebizi (ekonomik), Nana-Mambere, Ombella-Mpoko, Ouaka, Ouham, Ouham-Pende, Sangha-Mbaere (ekonomik), Vakaga
Yürütme Organı
| Kabine | Bakanlar Kurulu cumhurbaşkanı tarafından atanır |
| Seçim süreci | Mevcut cumhurbaşkanı doğrudan seçimle belirlenmekteydi; Temmuz 2023 anayasa referandumu görev süresi sınırlarını kaldırmış ve görev süresini 7 yıla çıkarmıştır |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Faustin-Archange TOUADÉRA (30 Mart 2016'dan itibaren) |
| Son seçim tarihi | 28 Aralık 2025 |
| Bir sonraki seçim | Aralık 2032 |
| Seçim sonuçları | 2025: Faustin-Archange TOUADÉRA ilk turda yeniden seçildi; oy oranları: TOUADÉRA (bağımsız) %76,2; DOLOGUÉLÉ (URCA) %14,7; diğer %9,1 |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Félix MOLOUA (7 Şubat 2022'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
2 alan (her ikisi de doğal): Manovo-Gounda St. Floris Ulusal Parkı; Sangha Üç Uluslu Ormanı
ABD'deki Büyükelçilik
| Adres | 2704 Ontario Road NW, Washington, DC 20009 |
| Büyükelçi | Martial NDOUBOU (17 Eylül 2018'den itibaren) |
OAC'daki ABD Büyükelçiliği
| Adres | Avenue David Dacko, Bangui |
| Büyükelçi | Büyükelçi (boş); Maslahatgüzar Melanie Anne ZİMMERMAN (Temmuz 2025'ten itibaren) |
Askeri Not
Orta Afrika Silahlı Kuvvetleri (FACA) iç güvenliğe odaklanmaktadır; 2013 darbesinin ardından çok sayıda silahlı grup aktif hale gelmiş, saldırılar düzenlemiş ve toprak kontrolü sağlamıştır. Darbe FACA'nın kurumsal çöküşüne yol açmış; kuvvetler komşu ülkelere kaçmak zorunda kalmıştır. Tahminen FACA personelinin yalnızca %10'u geri dönmüştür. Son on yılda FACA, Fransa, AB, Rusya, Ruanda, Uganda ve BM'nin kapsamlı yabancı yardımıyla yeniden yapılanmaya çalışmaktadır; Rus özel askeri müteahhitler ve Ruanda askeri kuvvetleri FACA'ya isyan gruplarına karşı yürütülen operasyonlarda destek sağlamıştır. BM OAC Çok Boyutlu Entegre İstikrarlılaştırma Misyonu (MINUSCA) 2014'ten bu yana ülkede faaliyet yürütmekte; güvenliğin sağlanması, sivillerin korunması, insani yardımın kolaylaştırılması, silahlı grupların silahsızlandırılması ve geçiş hükümetine destek misyonunu sürdürmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %2,5'i (tahmin) |
| 2023 | GSYİH'nin %1,8'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,7'si |
| 2021 | GSYİH'nin %1,8'i |
| 2020 | GSYİH'nin %1,8'i |
Askeri Personel Gücü
Tahminen 10.000-15.000 aktif FACA personeli (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ordunun ağır silah ve teçhizatının büyük bölümü 2012-2014 iç savaşında yok olmuştur; savaş öncesinde envanterinin büyük çoğunluğu Fransız, Rus veya Sovyet kökenlidir; son yıllarda Çin ve Rusya'dan zırhlı araçlar, dronelar, helikopterler, jet eğitim uçakları ve bazı hafif silahlar bağış yoluyla temin edilmiştir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Orta Afrika Silahlı Kuvvetleri (FACA): Ordu (bir hava filosu dahil); İçişleri Bakanlığı: Ulusal Jandarma, Ulusal Polis (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Erkek ve kadınlar için 18-22 yaş gönüllü askerlik; anayasa ülkenin yakın tehdide maruz kalması halinde zorunlu askerliği öngörmekle birlikte uygulamada zorunlu askerlik yoktur (2025)
