Tayvan
Doğu Asya; Doğu Çin Denizi, Filipin Denizi, Güney Çin Denizi ve Tayvan Boğazı'na kıyılı adalar; Filipinler'in kuzeyinde, Çin'in güneydoğu kıyısı açıklarında
Tayvan ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Tayvan arasındaki ticaret, resmi diplomatik ilişki yokluğuna karşın gelişen bir çizgide ilerlemektedir. İkili ticaret hacminin 1-2 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Tayvan'a demir-çelik ürünleri, makine ve ekipman, kimyasallar, doğal taş ve mermer, tekstil hammaddeleri ihraç ederken Tayvan'dan entegre devreler ve elektronik parçalar, makine ve ekipman, kimyasallar ve plastikler almaktadır. Tayvan merkezli elektronik üreticileri, Türkiye'nin Orta Doğu ve Avrupa tedarik zincirleri için bir merkez niteliği taşıması nedeniyle ülkeye ilgi duymaktadır. Her iki ekonominin de ileri üretim ve teknoloji altyapısına güçlü yatırımlar yapması, ticari ilişkilerin derinleşmesi için elverişli bir ortam oluşturmaktadır.
Döviz
Yeni Tayvan Doları (TWD) / ABD Doları
İhracat
Değer
| 2023 | 432,432 milyar dolar |
| 2022 | 479,415 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin %20, ABD %17, Hong Kong %13, Singapur %9, Japonya %7 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Entegre devreler, makine parçaları, yayın ekipmanları, bilgisayarlar, plastikler (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 351,441 milyar dolar |
| 2022 | 428,083 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %21, Japonya %13, ABD %11, Güney Kore %9, Avustralya %5 (2023)
İthal Edilen Mallar
Entegre devreler, ham petrol, makine, doğalgaz, kömür (2023)
Sanayiler
Elektronik, iletişim ve bilgi teknolojisi ürünleri, petrol rafinajı, kimyasallar, tekstil, demir-çelik, makine, çimento, gıda işleme, taşıtlar, tüketici ürünleri, ilaç
Gini Katsayısı
33,9 (2023 tahmini)
Tarım Ürünleri
Pirinç, sebzeler, domuz eti, tavuk, lahana, süt, şeker kamışı, tropikal meyveler, ananas, yumurta (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %3,4 |
| 2023 | %3,5 |
| 2022 | %3,7 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 105,076 milyar dolar |
| 2022 | 101,032 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Yüksek gelirli, ihracat ve teknoloji odaklı Doğu Asya ekonomisi; teknolojik açıdan dünyanın en ileri bilgisayar mikroçip üreticisi; Çin'in artan müdahalesi piyasa kapasitelerini tehdit ediyor; asgari ücretler yükselmeye devam ediyor; uzun süredir devam eden bölgesel sosyoekonomik eşitsizlik
Kişi Başına GSYİH
| 2023 | 32.300 dolar |
| 2022 | 32.600 dolar |
| 2021 | 32.900 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2023 | %1,28 |
| 2022 | %2,59 |
| 2021 | %6,62 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
611,391 milyar dolar (2023 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,2 |
| 2023 | %2,5 |
| 2022 | %2,9 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2023 | 1,743 trilyon dolar |
| 2022 | 1,664 trilyon dolar |
| 2021 | 1,512 trilyon dolar |
Diller
Mandarin (resmi), Min Nan, Hakka lehçeleri, yaklaşık 16 yerli dil
Dinler
| Budist | %35,3 |
| Taoist | %33,2 |
| Dini bağı olmayan veya belirtilmemiş | %18,2 (2005 tahmini) |
| Hristiyan | %3,9 |
| Halk dini (Konfüçyüsçü dahil) | Yaklaşık %10 |
Milliyet
| İsim | Tayvan (tekil ve çoğul) |
| Sıfat | Tayvan (veya Tayvanl) |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,65 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %80,1'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 43,6 yıl |
| Genel | 45,1 yıl (2025 tahmini) — dünya genelinde en yaşlı nüfuslardan biri |
| Kadın | 45,5 yıl |
Doğum Oranı
7,22 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini) — son derece düşük
Etnik Gruplar
Han Çinlisi (Tayvan nüfusunun yaklaşık %70'ini oluşturan Holo, Hakka ve anakaradaki diğer gruplar dahil) %95'ten fazla; yerli Malay-Polinezya halkları %2,3
Toplam Nüfus
| Erkek | 11.596.835 |
| Genel | 23.600.776 (2025 tahmini) |
| Kadın | 12.003.941 |
Yaş Yapısı
| 65 yaş ve üzeri | %18,8 (Erkek: 2.002.076 / Kadın: 2.442.170) (2024 tahmini) |
| 0-14 yaş | %12,1 (Erkek: 1.472.059 / Kadın: 1.391.031) |
| 15-64 yaş | %69 (Erkek: 8.132.356 / Kadın: 8.155.582) |
Ölüm Oranı
8,18 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,06 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,97 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
1,17 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 4,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 3,8 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 3,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
Nüfus Artış Hızı
%0,02 (2025 tahmini) — neredeyse durağan
Büyük Kentsel Alanlar
4,504 milyon - Yeni Taipei; 2,754 milyon - TAİPEİ (başkent); 2,319 milyon - Taoyuan; 1,553 milyon - Kaohsiung; 1,369 milyon - Taichung; 863.000 - Tainan (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,5 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 17,7 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 46,5 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 28,7 (2025 tahmini) |
Toplam Doğurganlık Hızı
1,12 çocuk/kadın (2025 tahmini) — dünya genelinde en düşüklerden biri
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 78,6 yıl |
| Genel | 81,6 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 84,7 yıl |
Anayasa
25 Aralık 1946'da kabul edilmiş, 1 Ocak 1947'de ilan edilmiş, 25 Aralık 1947'de yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Taipei |
| Etimoloji | Ad, Çince 'Kuzey Tayvan' anlamına gelmektedir; tai (Tayvan'ın kısaltması) ve bei (kuzey) sözcüklerinden oluşmakta, adanın en kuzeyindeki konumunu yansıtmaktadır |
| Saat farkı | UTC+8 (Washington DC'nin 13 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 25 02 K, 121 31 D |
Ülke Adı
| Eski adı | Formoza |
| Etimoloji | Ad, Çince tai (teras) ve wan (körfez) sözcüklerinden türemiş olabilir; 1590'da Portekizliler adaya 'güzel' anlamına gelen Formosa adını vermiştir |
| Uzun resmi adı | Yok (uluslararası alanda tartışmalı statü) |
| Kısa resmi adı | Tayvan |
Ulusal Marş
| Başlık | Zhonghua Minguo guoge (Çin Cumhuriyeti Ulusal Marşı) |
| Söz/Müzik | HU Han-min, TAI Chi-t'ao ve LIAO Chung-k'ai / CHENG Mao-yun |
| Kabul tarihi | 1937 |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Cumhuriyet Günü (Ulusal Gün), 10 Ekim (1911)
Ulusal Sembol
12 ışınlı beyaz güneş, mavi zemin üzerinde
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Tayvan vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Evet; ancak Tayvan vatandaşları Çin Halk Cumhuriyeti tarafından çifte vatandaş olarak tanınmamaktadır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Yarı başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Mavi, beyaz, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek Mahkemeler; ilçe mahkemeleri; idare mahkemeleri hiyerarşisi |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (medeni ve ceza daireleriyle organize edilmiş mahkeme başkanı, başkan yardımcısı ve yaklaşık 100 yargıçtan oluşur); Anayasa Mahkemesi (mahkeme başkanı, başkan yardımcısı ve 13 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Yasama Kurulu (Legislative Yuan) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 113 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 13 Ocak 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ocak 2028 |
| Seçim sonuçları | KMT: 52; DPP: 51; TPP: 8; Bağımsız: 2 |
| Kadın temsilci oranı | %41,6 |
Siyasi Partiler
DPP (Demokratik İlerleme Partisi); KMT (Kuomintang / Milliyetçi Parti); TPP (Tayvan Halk Partisi)
İdari Birimler
13 il, 3 şehir ve 6 özel belediye — Taipei, Yeni Taipei, Taoyuan, Taichung, Tainan ve Kaohsiung
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcısı aynı pusulada basit çoğunlukla doğrudan 4 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı LAI Ching-te (20 Mayıs 2024'ten itibaren) |
| Son seçim tarihi | 13 Ocak 2024 |
| Bir sonraki seçim | 2028 |
| Seçim sonuçları | 2024: LAI Ching-te (DPP) %40,1; HOU Yu-ih (KMT) %33,5; KO Wen-je (TPP) %26,5 |
| Başbakan (Yürütme Kurulu Başkanı) | CHO Jung-tai (20 Mayıs 2024'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
20 yaş ve üzeri; evrensel
Askeri Not
Tayvan'ın öncelikli güvenlik kaygısı, Çin'in Tayvan'ı kendi toprağı saydığını ısrarla vurgulaması ve zaman zaman askeri tatbikatlarla bu tezi desteklemesidir. ABD, Tayvan'a doğrudan savunma yardımı sağlamaktadır. Türkiye ile Tayvan arasında resmi diplomatik ilişki bulunmamakla birlikte her iki ekonomi de Türkiye-Tayvan arasında gelişen ticaret ve yatırım ilişkileri çerçevesinde belirli düzeyde temas sürdürmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %2,4'ü |
| 2023 | GSYİH'nin %2,5'i |
| 2022 | GSYİH'nin %2,1'i |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 170.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Tayvan Silahlı Kuvvetleri: Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri (Deniz Piyadeleri dahil), Hava Kuvvetleri, Bilgi İletişim ve Elektronik Kuvveti (ICEF); Okyanus İşleri Konseyi bünyesindeki Sahil Güvenlik İdaresi; İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Ulusal Polis (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-36 yaş erkekler için gönüllü katılım veya 12 aylık zorunlu askerlik; bazı durumlarda sivil hizmetle ikame edilebilir; kadınlar gönüllü katılabilir (2025)
