Suriye ve Türkiye Arasındaki Ticaret

Suriye, 2011'den bu yana süren iç savaşın yol açtığı derin yıkımın ardından Aralık 2024'te Esad rejiminin devrilmesiyle tarihsel bir kırılma noktasına ulaşmıştır. Ekonomi, 2010'daki savaş öncesi düzeyinin çok altında kalmakta; altyapı büyük ölçüde tahrip edilmiş, yatırım ortamı son derece kırılgan bir görünüm sergilemektedir. Tarım sektörünün GSYİH içindeki payının olağandışı biçimde yükselmesi (%43), kentsel ekonomik faaliyetlerin ciddi ölçüde zayıfladığını yansıtmaktadır. Ülkenin yeniden inşası için gereken finansmanın yüz milyarlarca dolar olduğu tahmin edilmektedir.

Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkiler, hem insani hem de ekonomik açıdan son derece kritik bir nitelik taşımaktadır. Türkiye, 3 ila 3,5 milyon Suriyeli mülteciyi barındıran dünya lideri konumundadır. İkili ticaret özellikle sınır ötesi bölgelerde belirgin bir canlanma göstermiş; ticaret hacminin son yıllarda 1-2 milyar doları aştığı tahmin edilmektedir. Türkiye Suriye'ye gıda maddeleri, akaryakıt, tekstil, inşaat malzemeleri ve tüketim malları ihraç ederken Suriye'den tarım ve gıda ürünleri, tekstil ile bazı sanayi ürünleri almaktadır. Esad rejiminin çöküşünün ardından gerçekleşen hükümet değişikliği, Suriye ile normalleşme sürecini hızlandırabilecek stratejik bir fırsat penceresi açmış; bu gelişme yeniden inşa sürecinde Türk inşaat ve altyapı şirketleri için önemli yatırım fırsatları doğurabilecek bir zemin hazırlamıştır.

Suriye Ekonomi Verileri

Döviz

Suriye Poundu (SYP) / ABD Doları

İhracat

İhracat Ortakları	Lübnan ~%28, Irak ~%27, Ürdün ~%10, Türkiye ~%7, BAE ~%5 (tahmin — iç savaş öncesi veriler)
İhraç Edilen Mallar	Ham petrol, petrol ürünleri, mineral yakıtlar, pamuk, meyveler ve sebzeler, tekstil ürünleri

İthalat

İthalat Ortakları	Türkiye ~%25, Çin ~%20, BAE ~%12, Rusya ~%8, Lübnan ~%6 (tahmin — son yıllar)
İthal Edilen Mallar	Makine ve ekipman, gıda maddeleri, hayvanlar, metal ürünleri, kimyasallar, plastikler

Sanayiler

Petrol, tekstil, gıda işleme, içecek, tütün, fosfat madenciliği, çimento, yağlı tohum işleme, araç montajı

Tarım Ürünleri

Buğday, arpa, süt, koyun sütü, domates, zeytin, patates, mısır, portakal, üzüm (2023)

Genel Değerlendirme

11 yıllık iç savaşın yerle bir ettiği altyapı ve ekonomisiyle düşük gelirli Orta Doğu ekonomisi; ABD yaptırımları sürmekte; çatışma döneminde kesintili göç dalgaları; şu anda Dünya Bankası güven fonu tarafından destekleniyor; süregelen hiperenflasyon

Kişi Başına GSYİH

2023	4.200 dolar
2022	4.500 dolar
2021	4.600 dolar

GSYİH Büyüme Hızı

2023	%-1,2
2022	%0,7
2021	%1,9

GSYİH (Resmi Döviz Kuru)

19,993 milyar dolar (2023 tahmini)

Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi

Hizmetler	%44,9 (2022 tahmini)
Tarım	%43,1 (2022 tahmini)
Sanayi	%12 (2022 tahmini)

Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)

2022	%94,1
2021	%98,3 — hiperenflasyon
2020	%114,2

Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH

2023	98,858 milyar dolar
2022	100,066 milyar dolar
2021	99,338 milyar dolar

Suriye Halk ve Toplum Verileri

Diller

Arapça (resmi), Kürtçe, Ermenice, Aramice, Çerkesçe, Fransızca, İngilizce

Dinler

Müslüman	%87 (resmi; Sünni %74; Alevi, İsmaili ve Şii %13)
Hristiyan	%10 (Ortodoks, Uniat ve Nestoryan dahil)
Dürzi	%3

Milliyet

İsim	Suriyeli(ler)
Sıfat	Suriyeli

Kentleşme

Kentleşme hızı	Yıllık %5,38 değişim (2020-25 tahmini) — iç göç baskısı yüksek
Kentsel nüfus oranı	Toplam nüfusun %57,4'ü (2023)

Medyan Yaş

Erkek	23,6 yıl
Genel	24,5 yıl (2025 tahmini)
Kadın	24,7 yıl

Doğum Oranı

21,26 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)

Etnik Gruplar

Arap yaklaşık %50; Alevi yaklaşık %15; Kürt yaklaşık %10; Levantin yaklaşık %10; Diğer yaklaşık %15 (Dürzi, İsmaili, İmami, Nusayri, Süryani, Türkmen, Ermeni dahil)

Okuryazarlık

Erkek	%97,2 (2021 tahmini)
Toplam nüfus	%94,4 (2021 tahmini)
Kadın	%91,8 (2021 tahmini)

Toplam Nüfus

Erkek	12.183.128
Genel	24.261.882 (2025 tahmini)
Kadın	12.078.754

Yaş Yapısı

15-64 yaş	%62,8 (Erkek: 7.475.355 / Kadın: 7.522.797)
65 yaş ve üzeri	%4,2 (Erkek: 468.730 / Kadın: 532.271) (2024 tahmini)
0-14 yaş	%33 (Erkek: 4.037.493 / Kadın: 3.828.777)

Ölüm Oranı

3,97 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)

Cinsiyet Oranı

Doğumda	1,06 erkek/kadın
Toplam nüfus	1,01 erkek/kadın (2024 tahmini)

Net Göç Hızı

-1,03 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)

Hekim Yoğunluğu

1,52 hekim/1.000 kişi (2021)

Anne Ölüm Oranı

20 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)

Bebek Ölüm Oranı

Erkek	16,6 ölüm/1.000 canlı doğum
Genel	14,7 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini)
Kadın	13,5 ölüm/1.000 canlı doğum

İçme Suyu Erişimi

İyileştirilmiş - toplam

Nüfusun %94,1'i (2022 tahmini)

Nüfus Artış Hızı

%1,63 (2025 tahmini)

Sağlık Harcamaları

Ulusal bütçenin yüzdesi

Ulusal bütçenin %7,8'i (2022 tahmini)

Büyük Kentsel Alanlar

2,585 milyon - ŞAM (başkent); 2,203 milyon - Halep; 1,443 milyon - Humus; 996.000 - Hama (2023)

Bağımlılık Oranları

Potansiyel destek oranı	14,5 (2025 tahmini)
Genç bağımlılık oranı	51,2 (2025 tahmini)
Toplam bağımlılık oranı	58,1 (2025 tahmini)
Yaşlı bağımlılık oranı	6,9 (2025 tahmini)

Yetişkin Obezite Oranı

%27,8 (2016)

Toplam Doğurganlık Hızı

2,64 çocuk/kadın (2025 tahmini)

Hastane Yatağı Yoğunluğu

1,4 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)

Sanitasyon Tesislerine Erişim

İyileştirilmiş - toplam

Nüfusun %99,6'sı (2022 tahmini)

Doğumda Beklenen Yaşam Süresi

Erkek	73,4 yıl
Genel	74,8 yıl (2024 tahmini)
Kadın	76,4 yıl

Suriye Hükümet Verileri

Anayasa

Suriye'nin 2012 tarihli anayasası Ocak 2025'te Hayat Tahrir el-Şam liderliğindeki hükümet tarafından yürürlükten kaldırılmıştır; Mart 2025'te geçici makamlar beş yıla kadar yürürlükte kalacak geçiş dönemi anayasasını ilan etmiştir

Başkent

Adı	Şam
Etimoloji	Dünyanın kesintisiz iskân edilen en eski şehirleri arasında gösterilen kentin adı Sami öncesi dönemden kalmış olup kökeni bilinmemektedir
Saat farkı	UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde)
Coğrafi koordinatlar	33 30 K, 36 18 D

Ülke Adı

Eski adı	Birleşik Arap Cumhuriyeti (Mısır ile)
Etimoloji	Adın kaynağı kesin değildir; yaklaşık MÖ 4000'e tarihlenen Babil çivi yazısı belgelerinde 'Suri' olarak geçmektedir
Uzun resmi adı	Suriye Arap Cumhuriyeti
Yerel uzun adı	Al Jumhuriyah al Arabiyah as Suriyah
Kısa resmi adı	Suriye

Ulusal Marş

Başlık	Ḥumāt ad-Diyār (Vatanın Koruyucuları)
Söz/Müzik	Khalil Mardam BEY / Mohammad Salim FLAYFEL ve Ahmad Salim FLAYFEL
Kabul tarihi	1936'da kabul edilmiş; 1961'de yeniden yürürlüğe girmiştir

Hukuk Sistemi

Medeni hukuk ve İslam (şeriat) hukukunun (aile mahkemeleri için) karma sistemi

Ulusal Bayram

Bağımsızlık Günü (Tahliye Günü), 17 Nisan (1946)

Ulusal Sembol

Kuzey kel ibis kuşu

Vatandaşlık

Soydan vatandaşlık	Babanın Suriye vatandaşı olması gerekmektedir; babası bilinmiyorsa veya vatansızsa annenin Suriye vatandaşı olması şartı aranır
Çifte vatandaşlık	Evet
Doğumla vatandaşlık	Hayır
Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı	10 yıl

Hükümet Tipi

Geçiş dönemi başkanlık cumhuriyeti

Ulusal Renkler

Kırmızı, beyaz, siyah, yeşil

Yargı Organı

Alt mahkemeler	Birinci derece mahkemeler; sulh mahkemeleri; dini ve askeri mahkemeler; Ekonomik Güvenlik Mahkemesi; Terörle Mücadele Mahkemesi
En yüksek mahkemeler	Temyiz Mahkemesi (medeni, ceza, dini ve askeri bölümler, her birinde 3 yargıç); Yüksek Anayasa Mahkemesi (7 üyeden oluşur)

Yasama Organı

Yapı	Tek meclisli
Meclis adı	Halk Meclisi (Majlis Al-Chaab)
Koltuk sayısı	210 (140 dolaylı seçimle; 70 atama ile)
Son seçim tarihi	5 Ekim 2025
Bir sonraki seçim	Mart 2030
Kadın temsilci oranı	%9,6

Bağımsızlık

17 Nisan 1946 (Fransız yönetimi altındaki Milletler Cemiyeti mandası sona erdi)

Siyasi Partiler

Arap Sosyalist Baas Partisi; demokratik Birlik Partisi (PYD); Kürt Ulusal Konseyi (KNC); Suriyeli Demokratik Konsey; Suriye Muhalefet Koalisyonu ve diğerleri — siyasi ortam geçiş sürecinde şekillenmektedir

İdari Birimler

14 il (muhafazat): Al Hasakah, Al Ladhiqiyah (Lazkiye), Al Qunaytirah, Ar Raqqah, As Suwayda, Dar'a, Dayr az Zawr, Dimashq (Şam), Halab (Halep), Hamah, Hims (Humus), Idlib, Rif Dimashq (Şam Kırsalı), Tartus

Yürütme Organı

Durum	Aralık 2024'te 50 yıllık Esad rejiminin yıkılmasının ardından ülke derin bir geçiş sürecine girmiş olup kalıcı anayasal düzen henüz oluşturulamamıştır
Başbakan	Muhammed el-BAŞİR (8 Aralık 2024'ten itibaren)
Devlet başkanı	Ahmad al-Shara (geçici; eski Cumhurbaşkanı Beşar el-ESAD 8 Aralık 2024'te İslamcı isyancılar tarafından devrilmiştir)

Oy Kullanma Hakkı

18 yaş ve üzeri; evrensel

UNESCO Dünya Mirası

6 alan (tamamı kültürel): Şam Antik Şehri; Bosra Antik Şehri; Palmira; Halep Antik Şehri; Krak de Şövalye ve Qal'at Salah El-Din; Kuzey Suriye'nin Antik Köyleri

Suriye Askeri ve Güvenlik Verileri

Askeri Not

Suriye, Aralık 2024'te Esad rejiminin yıkılmasıyla köklü bir güvenlik dönüşümü geçirmektedir. Türkiye, kuzey Suriye'de önemli bir askeri varlık sürdürmekte; Kürt gruplarını (YPG/PKK) hedef alan operasyonlarla bölgede belirleyici bir aktör konumundadır. Türk destekli Suriyeli muhalefet güçleri (Suriye Milli Ordusu) özellikle kuzeybatı ve Afrin bölgelerinde kontrolü elinde tutmaktadır. Türkiye-Suriye geçiş hükümeti diyaloğu, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü ve sınır güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır (2025)

Askeri Harcamalar

Not	İç savaş öncesinde GSYİH'nin yaklaşık %4-6'sı; güncel veriler belirsizliğini korumaktadır

Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri

Geçiş süreci: Hayat Tahrir el-Şam (HTS) liderliğindeki Suriye Ulusal Ordusu ile çeşitli silahlı gruplar devlet kurumlarını devralmaktadır; eski Suriye Arap Ordusu fiilen çökmüştür; Kürt kontrolündeki kuzeydoğuda Suriye Demokratik Kuvvetleri (SDG/YPG) varlığını sürdürmektedir (2025)

Suriye