Tanzanya
Doğu Afrika; Hint Okyanusu kıyısında, Kenya ile Mozambik arasında
Tanzanya ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Tanzanya arasındaki ticaret ve yatırım ilişkileri son yıllarda kayda değer bir ivme kazanmıştır. İkili ticaret hacminin 300-600 milyon dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye Tanzanya'ya makine ve ekipman, tekstil ve hazır giyim, inşaat malzemeleri, demir-çelik ürünleri ve gıda ürünleri ihraç ederken Tanzanya'dan altın ve diğer değerli madenler, kahve ve çay, doğal taşlar, sisal, tekstil hammaddeleri ve tarım ürünleri almaktadır. Türk müteahhitlik şirketleri Tanzanya'daki çeşitli altyapı projelerinde aktif rol üstlenmektedir. İki ülke arasındaki diğer önemli bir bağlantı unsuru Zanzibar üzerinden kurulan turizm ilişkileridir; Türk turistler adaya olan ilgisini artırmaktadır.
Döviz
Tanzanya Şilini (TZS) / ABD Doları
İhracat
| İhracat Ortakları | Hindistan ~%22, BAE ~%15, Çin ~%8, Güney Afrika ~%7, Kenya ~%6 (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Altın, doğal taş (tanzanit), kahve, çay, sisal, cashew, karanfil, canlı hayvanlar |
İthalat
| İthalat Ortakları | Çin ~%31, Hindistan ~%17, BAE ~%9, Kenya ~%6, Güney Afrika ~%5 (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Tüketim malları, makine ve ulaştırma ekipmanı, ham petrol, yapı malzemeleri, gıda maddeleri |
Sanayiler
Tarımsal ürünlerin işlenmesi (şeker, bira, sigara, sisal baskılama), madencilik (elmas, altın, demir, kömür), tuz, soda kül, çimento, petrol rafinerisi, tekstil, gübre, ayakkabı
Doğal Kaynaklar
Hidroelektrik, kalay, fosfat, demir cevheri, kömür, elmas, değerli taşlar (tanzanit dahil; yalnızca Tanzanya'da bulunur), altın, doğalgaz, nikel
Tarım Ürünleri
Mısır, fasulye, pirinç, cassava, buğday, sisal, hindistancevizi, Doğu Afrika çayı, sığır eti, süt
Genel Değerlendirme
Gelişmekte olan alt-orta gelirli Doğu Afrika ekonomisi; kaynak zengini ve büyüyen turizm sektörü; konaklama, elektrik, madencilik ve transit sektörlerinde güçlü pandemi sonrası toparlanma; azalan yoksulluk; istikrarlı enflasyon; toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin ekonomik ve iş gücü üzerindeki olumsuz etkileri
Kişi Başına GSYİH
| Not | Yaklaşık 3.400-3.600 dolar (2024 tahmini) |
GSYİH Büyüme Hızı
| Not | Yaklaşık %5-5,5 (2024 tahmini) — sürekli güçlü büyüme |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Sanayi | Yaklaşık %25 |
| Tarım | Yaklaşık %26 |
| Hizmetler | Yaklaşık %39 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 246,706 milyar dolar |
| 2023 | 233,786 milyar dolar |
Diller
Kisvahili veya Svahilice (resmi), Kiunguja (Zanzibar'da Svahilice için kullanılan ad), İngilizce (resmi; ticaret, yönetim ve yükseköğretimde birincil dil), Arapça, pek çok yerel dil
Dinler
| Hristiyan | %63,1 |
| Müslüman | %34,1 |
| Belirtilmemiş | %1,6 (2020 tahmini) |
| Halk dini | %1,1 |
| Hindu | <%1 |
| Budist | <%1 |
| Diğer | <%1 |
Milliyet
| İsim | Tanzanyalı(lar) |
| Sıfat | Tanzanyalı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %4,89 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %37,4'ü (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 18,8 yıl |
| Genel | 18,8 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 19,4 yıl |
Doğum Oranı
33,45 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Anakarada - Afrika kökenli %99 (bunların %95'i 130'dan fazla kabileden oluşan Bantu'dur), Diğer %1 (Asyalı, Avrupalı, Arap); Zanzibar - Arap, Afrika kökenli, karma Arap-Afrika
Okuryazarlık
| Erkek | %84,2 (2022 tahmini) |
| Toplam nüfus | %78,2 (2022 tahmini) |
| Kadın | %73,1 (2022 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 34.597.449 |
| Genel | 69.145.464 (2025 tahmini) |
| Kadın | 34.548.015 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %55,4 (Erkek: 18.677.388 / Kadın: 18.708.390) |
| 0-14 yaş | %41,2 (Erkek: 14.039.292 / Kadın: 13.740.439) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,4 (Erkek: 975.224 / Kadın: 1.321.388) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
4,96 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
0 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,13 hekim/1.000 kişi (2022) — son derece yetersiz
Anne Ölüm Oranı
276 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Çocuk Evlilikleri
| 18 yaşından önce evlenen kadınlar | %29,1 (2022) |
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 32,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 28,4 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 26,9 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %11,3 (2025 tahmini) |
| Genel | %6,5 (2025 tahmini) |
| Kadın | %2 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,2'si (2024 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %13,4'ü (2024 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %60,8'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,85 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %3,4'ü (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,1'i (2022 tahmini) |
Okul Yaşam Beklentisi
9 yıl (2021 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
7,776 milyon - DAR ES SALAAM (idari başkent); 1,311 milyon - Mwanza; 800.000 - Zanzibar; 262.000 - Dodoma (yasama başkenti) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 17,3 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 76 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 81,8 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,8 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%8,4 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
4,45 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,6 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %50,1'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%59,2 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 69 yıl |
| Genel | 70,8 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 72,6 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
19,9 yıl (2022 tahmini)
5 Yaş Altı Çocuklarda Düşük Kilolu Oranı
%11,4 (2022 tahmini)
Anayasa
25 Nisan 1977'de kabul edilmiştir
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülkenin adı, 1964'te birleşerek Tanzanya'yı oluşturan iki devletin adlarındaki ilk harflerin birleşiminden (Tanganyika + Zanzibar) türetilmiştir |
| Eski adları | Alman Doğu Afrika; Tanganyika Güven Toprağı; Tanganyika Cumhuriyeti; Zanzibar Halk Cumhuriyeti; Tanganyika ve Zanzibar Birleşik Cumhuriyeti |
| Uzun resmi adı | Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Jamhuri ya Muungano wa Tanzania |
| Kısa resmi adı | Tanzanya |
Başkentler
| Yasama | Dodoma (6 48 G, 39 17 D) |
| İdari | Dar es Salaam |
| Saat farkı | UTC+3 (Washington DC'nin 8 saat ilerisinde) |
Ulusal Marş
| Başlık | Mungu ibariki Afrika (Tanrı Afrika'yı Kutsasın) |
| Söz/Müzik | Kolektif / Enoch Mankayi SONTONGA |
| Kabul tarihi | 1961; Zambia'nın marşıyla aynı melodiyi paylaşmakta ve Güney Afrika marşının bir bölümünü oluşturmaktadır |
Hukuk Sistemi
İngiliz ortak hukuku; yasama işlemlerine ilişkin yargısal denetim yalnızca yorum meselelerinde geçerlidir
Ulusal Bayram
Birlik Günü (Tanganyika ile Zanzibar), 26 Nisan (1964)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Tanzanya vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Yeşil, sarı, mavi, siyah
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Bölge Yargıçları Mahkemeleri; İslami aile meseleleri için Kadı mahkemeleri; ilçe ve birincil mahkemeler |
| En yüksek mahkemeler | Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Temyiz Mahkemesi (baş yargıç ve 14 yargıç); Tanzanya Anakarası Yüksek Mahkemesi (baş yargıç ve 30 yargıç); Zanzibar Yüksek Mahkemesi (baş yargıç ve 10 yargıç) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Ulusal Meclis (Bunge) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 403 (272 doğrudan seçimle; 120 dolaylı seçimle; 10 atama ile; 1 diğer) |
| Son seçim tarihi | 29 Ekim 2025 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2030 |
| Seçim sonuçları | CCM: 383; ACT-Wazalendo: 2 |
| Kadın temsilci oranı | %39,5 |
Bağımsızlık
26 Nisan 1964 (Tanganyika ile Zanzibar'ın birleşerek Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti'ni oluşturması); önceki önemli tarihler: 9 Aralık 1961 (Tanganyika'nın bağımsızlığı); 10 Aralık 1963 (Zanzibar'ın bağımsızlığı)
Siyasi Partiler
CCM (Chama Cha Mapinduzi — Tanzanya Devrim Partisi); CHADEMA; CUF; ACT-Wazalendo
İdari Birimler
31 bölge
Ulusal Semboller
Uhuru (özgürlük) meşalesi, zürafa
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı ve cumhurbaşkanı yardımcısı aynı pusulada basit çoğunlukla doğrudan 5 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Son seçim tarihi | 29 Ekim 2025 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2030 |
| Seçim sonuçları | 2025: Samia Suluhu HASSAN (CCM) %97,7 oranıyla yeniden seçildi |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı Samia Suluhu HASSAN (19 Mart 2021'den itibaren; eski Cumhurbaşkanı Magufuli'nin görev sırasında ölümünün ardından göreve gelen ilk kadın cumhurbaşkanı) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
7 alan (3 kültürel, 3 doğal, 1 karma): Ngorongoro Koruma Alanı (k+d); Kilwa Kisiwani ve Songo Mnara Harabeleri (k); Serengeti Ulusal Parkı (d); Selous Oyun Rezervi (d); Kilimanjaro Ulusal Parkı (d); Zanzibar Taş Kenti (k); Kondoa Kaya Sanatı Alanları (k)
Askeri Not
Tanzanya, Afrika Birliği ve BM barış operasyonlarına aktif olarak katkı sağlamaktadır. Türkiye ile Tanzanya arasındaki askeri ilişkiler sınırlı olmakla birlikte TİKA gibi kalkınma mekanizmaları üzerinden insani yardım ve altyapı işbirliği sürdürülmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %1,2-1,4'ü |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 27.000-30.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Tanzanya Halk Savunma Kuvvetleri (TPDF): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri; Ulusal Hizmet; Zanzibar Polis Kuvveti dahil Ulusal Polis Kuvveti (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-25 yaş; gönüllü askerlik; gençler için 2 yıllık ulusal hizmet programı mevcuttur (2025)
