Andorra
Güneybatı Avrupa; Pireneler Dağları'nda, Fransa ile İspanya sınırı üzerinde
Andorra ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Andorra arasındaki doğrudan ticari ilişkiler oldukça sınırlı düzeyde kalmaktadır. 2023 yılı ihracat ve ithalat verilerine göre Türkiye, Andorra'nın kayda değer ticaret ortakları arasında yer almamaktadır; ülkenin ticaret ilişkileri ağırlıklı olarak komşuları İspanya (%65 ithalat, %39 ihracat) ve Fransa (%11) ile şekillenmektedir. Nüfusun küçüklüğü ve ekonominin hizmet sektörüne olan yüksek bağımlılığı göz önünde bulundurulduğunda, Andorra'nın ithalat talebi oldukça dar bir yelpazeyle sınırlı kalmaktadır.
Bununla birlikte Türk tekstil ve hazır giyim ihracatçıları, otomobil üreticileri ve tüketim malları tedarikçileri, ürünlerini İspanya veya Fransa üzerinden dolaylı yollarla Andorra pazarına ulaştırabilmektedir. Andorra'nın gümrüksüz bölge statüsü, çeşitli yüksek değerli ürünlere yönelik talebi desteklemektedir; ancak bu durum Türkiye'den gelen malların doğrudan ikili ticaret kanallarından ziyade Avrupalı aracılar aracılığıyla pazara girmesiyle sonuçlanmaktadır. Türk turizm sektörü ise İspanya veya Fransa üzerinden Andorra'ya geçebilecek ziyaretçi potansiyeli açısından daha somut bir fırsat sunmaktadır. Sonuç olarak, Andorra ile anlamlı bir ikili ticaret hacmine ulaşmak için mevcut ekonomik koşullar yeterli bir zemin sunmamaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 1,054 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 989,38 milyon dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 3,169 milyar dolar |
| 2022 | 2,736 milyar dolar |
| 2021 | 2,446 milyar dolar |
İhracat Ortakları
İspanya %39, ABD %21, Fransa %11, Birleşik Krallık %5, BAE %3 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Tablolar/sanat eserleri, entegre devreler, otomobil, ortopedik cihazlar, hazır giyim (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 2,716 milyar dolar |
| 2022 | 2,44 milyar dolar |
| 2021 | 2,143 milyar dolar |
İthalat Ortakları
İspanya %65, Fransa %11, Almanya %4, Çin %3, İtalya %3 (2023)
İthal Edilen Mallar
Otomobil, rafine petrol, hazır giyim, parfüm, elektrik (2023)
Sanayiler
Turizm (özellikle kayak), bankacılık, kereste, mobilya
Kamu Borcu
GSYİH'nin %41,4'ü (2013 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %1,3'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %1,3'ü |
| 2021 | GSYİH'nin %1,6'sı |
Tarım Ürünleri
Az miktarda çavdar, buğday, arpa, yulaf, sebze, tütün; koyun ve sığır yetiştiriciliği
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 538,287 milyon dolar |
| 2022 | 393,62 milyon dolar |
| 2021 | 499,422 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Yüksek GSYİH'ye sahip, düşük işsizlik oranıyla öne çıkan, AB üyesi olmayan ancak avro kullanan bir ekonomi; İspanya ile Fransa arasında eş-prenslik statüsünde gümrüksüz bölge niteliği taşımaktadır; önemli bir turizm merkezi olmakla birlikte COVID-19 pandemi döneminde ciddi ekonomik darbe almıştır; vergi cenneti olmayan, modern bir bankacılık sektörüne sahiptir; büyük teknoloji yatırımlarını çekmeye yönelik adımlar atmakta ve SEPA ile IMF'ye yeni üye olmuştur
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 65.900 dolar |
| 2023 | 64.600 dolar |
| 2022 | 63.900 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %3,4 |
| 2023 | %2,6 |
| 2022 | %9,6 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
4,04 milyar dolar (2024 tahmini)
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%6 (2024 tahmini)
Döviz Kuru (Euro / ABD Doları)
| 2024 | 0,924 |
| 2023 | 0,925 |
| 2022 | 0,951 |
| 2021 | 0,845 |
| 2020 | 0,876 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %77,6 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %12,8 (2024 tahmini) |
| Tarım | %0,5 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2022 | %6,2 |
| 2021 | %1,7 |
| 2020 | %0,1 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 5,402 milyar dolar |
| 2023 | 5,226 milyar dolar |
| 2022 | 5,094 milyar dolar |
Diller
| Katalanca (resmi) | %44,1 |
| Kastilce | %40,3 |
| Portekizce | %13,5 |
| Diğer | %6,8 (2022 tahmini) |
| Fransızca | %10 |
| İngilizce | %3 |
Dinler
| Hristiyan (ağırlıklı olarak Roma Katolik) | %89,5 |
| Diğer | %8,8 |
| Dini bağı olmayan | %1,7 (2020 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Andorralı(lar) |
| Sıfat | Andorralı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,11 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %87,8'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 48,7 yıl |
| Genel | 49,4 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 48,8 yıl |
Doğum Oranı
6,88 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| İspanyol | %34,3 |
| Andorralı | %32,1 |
| Fransız | %5,6 |
| Diğer | %18 (2024 tahmini) |
| Portekizli | %10 |
Toplam Nüfus
| Erkek | 43.652 |
| Genel | 85.370 (2024 tahmini) |
| Kadın | 41.718 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %67,7 (Erkek: 29.562 / Kadın: 28.201) |
| 65 yaş ve üzeri | %20,4 (Erkek: 8.814 / Kadın: 8.563) |
| 0-14 yaş | %12 (Erkek: 5.276 / Kadın: 4.954) |
Ölüm Oranı
8,14 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,06 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,05 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
0 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
5,07 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
11 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 3,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 3,3 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 3,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
Sağlık Harcaması
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %8,3'ü (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %15,9'u (2022 tahmini) |
Tütün Kullanımı
| Kadın | %34,4 (2025 tahmini) |
| Erkek | %31,7 (2025 tahmini) |
| Genel | %33 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %1,9'u (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %12,1'i (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%-0,12 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
23.000 - ANDORRA LA VELLA (başkent) (2018)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,3 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 17,7 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 47,8 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 30,1 (2024 tahmini) |
Toplam Doğurganlık Hızı
1,47 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Kişi Başına Alkol Tüketimi
| Bira | 3,59 litre saf alkol |
| Toplam | 10,99 litre saf alkol (2019 tahmini) |
| Şarap | 4,98 litre saf alkol |
| Sert içki | 2,32 litre saf alkol |
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
Obezite Prevalansı (Yetişkin)
%25,6 (2016)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 81,6 yıl |
| Genel | 83,8 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 86,2 yıl |
Annelerin İlk Doğumdaki Ortalama Yaşı
32,8 yıl (2019)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 14 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 14 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 15 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
1991'de hazırlanmış; 14 Mart 1993 tarihli referandumla onaylanmış ve 28 Nisan 1993'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Andorra la Vella |
| Etimoloji | Katalancada 'Eski Andorra' anlamına gelmektedir |
| Yaz saati | +1 saat; Mart'ın son Pazar günü başlar, Ekim'in son Pazar günü sona erer |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 42 30 K, 1 31 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Adın kökeni belirsizdir; Navarra diline ait 'andurrial' (çalılık arazi) kelimesinden türemiş olabileceği gibi, bulunduğu konuma atıfla Arapça 'ad-darra' (orman) sözcüğünden de kaynaklanmış olabilir; bunların yanı sıra pek çok farklı kuram da mevcuttur |
| Uzun resmi adı | Andorra Prensliği |
| Yerel uzun adı | Principat d'Andorra |
| Kısa resmi adı | Andorra |
| Yerel kısa adı | Andorra |
Ulusal Marş
| Başlık | El Gran Carlemany (Büyük Charlemagne) |
| Güfte/Beste | Joan BENLLOCH i VIVO / Enric MARFANY BONS |
| Kabul Yılı | 1921 |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk ile örf hukukunun, kilise (din) hukukunun etkisiyle birleştiği karma sistem
Ulusal Bayram
Meritxell'in Bakiresi Günü, 8 Eylül (1278)
Ulusal Sembol
Kırmızı inek
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Annenin Andorralı vatandaş olması ya da babanın Andorra'da doğmuş olması ve her iki ebeveynin de Andorra'da daimi ikamet etmesi gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 25 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter demokrasi (Mart 1993'ten itibaren); devlet başkanlığı işlevini ortak prensler üstlenmektedir: Fransa Cumhurbaşkanı ve İspanya'daki Seu d'Urgell Piskoposu
Ulusal Renkler
Mavi, sarı, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yargıçlar Mahkemesi (Tribunal de Batlles); Mahkemeler Mahkemesi (Tribunal de Corts) |
| En yüksek mahkemeler | Andorra Yüksek Adalet Mahkemesi (medeni, ceza ve idare dairelerinde görev yapan mahkeme başkanı ve 8 yargıçtan oluşur); Anayasa Mahkemesi (4 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Genel Konsey (Consell General) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Karma sistem |
| Koltuk sayısı | 28 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 2 Nisan 2023 |
| Bir sonraki seçim | Nisan 2027 |
| Seçim sonuçları | Andorra için Demokratlar (DA) ve müttefikleri: 17 koltuk; Concordia ve müttefikleri: 5 koltuk; Andorra İleriye (AE): 3 koltuk; Sosyal Demokrat Parti (PS) - Sosyal Demokrasi ve İlerleme (SDP): 3 koltuk |
| Kadın temsilci oranı | %50 |
Bağımsızlık
1278 (Fransız Foix Kontu ile İspanyol Urgell Piskoposu'nun ortak egemenliği altında kurulmuştur)
Siyasi Partiler
Andorra için Demokratlar (DA); Concordia (C); Andorra İleriye (AE); Andorra Liberalleri (L'A); Sosyal Demokrat Parti (PS); Sosyal Demokrasi ve İlerleme (SDP)
İdari Birimler
7 ilçe (parroquia): Andorra la Vella, Canillo, Encamp, Escaldes-Engordany, La Massana, Ordino, Sant Julia de Loria
Yürütme Organı
| Kabine | Hükümet başkanı ve onun tarafından atanan 11 bakandan oluşan Yürütme Konseyi |
| Son seçim tarihi | 2 Nisan 2023 |
| Bir sonraki seçim | Nisan 2027 |
| Seçim sonuçları | 2023: Xavier Espot ZAMORA (DA) yeniden hükümet başkanı seçildi; Genel Konsey oylarının %57,1'ini aldı |
| Hükümet başkanı | Başbakan Xavier Espot ZAMORA (16 Mayıs 2019'dan itibaren) |
| Devlet başkanları (ortak prensler) | Eş-Prens Emmanuel MACRON (14 Mayıs 2017'den itibaren; Fransa Cumhurbaşkanı sıfatıyla) ve Eş-Prens Başpiskopos Joan-Enric VIVES i Sicilia (12 Mayıs 2003'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
1 alan (kültürel): Madriu-Perafita-Claror Vadisi
ABD'deki Diplomatik Temsil
| Büyükelçi | Joan FORNER ROVIRA (13 Ocak 2025'ten itibaren; aynı zamanda BM Daimi Temsilcisi) |
| Büyükelçilik adresi | 2 United Nations Plaza, 27. Kat, New York, NY 10017 |
ABD'nin Andorra'daki Diplomatik Temsili
ABD'nin Andorra'da büyükelçiliği bulunmamaktadır; ABD'nin İspanya Büyükelçisi, Andorra için de akredite edilmiştir; Andorra'daki ABD çıkarları Barcelona'daki ABD Başkonsolosluğu aracılığıyla yürütülmektedir
| Askeri Not | Savunma, Fransa ve İspanya'nın sorumluluğundadır |
| Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri | Düzenli silahlı kuvvetler mevcut değildir; Andorra Polis Teşkilatı (Adalet ve İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır) |
