Cezayir
Kuzey Afrika; Akdeniz kıyısında, Fas ile Tunus arasında
Cezayir ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye, Cezayir'in ithalat ortakları arasında 2023 yılı itibarıyla %7'lik payla dördüncü sıraya yerleşmiştir. Bu kapsamda Türkiye; plastik, tekstil ve çeşitli sanayi ürünleri ihraç etmektedir. Türkiye-Cezayir ikili ticareti son yıllarda kayda değer bir büyüme sergilemiş; iki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 5-6 milyar dolar düzeyine ulaşmıştır. Türk müteahhitler, konut, altyapı ve hastane projeleri başta olmak üzere Cezayir'in en büyük yabancı inşaat yatırımcıları arasına girmiştir.
İki ülke arasındaki ticari ilişkiler genişleme potansiyelini korumaya devam etmektedir. Türk inşaat firmaları Cezayir pazarında köklü bir varlık oluştururken, Türk tekstil ve hazır giyim ihracatçıları da Kuzey Afrika pazarına erişim için bu ülkeyi stratejik bir merkez olarak değerlendirmektedir. Cezayir'in sanayi sektörünü çeşitlendirme ve ekonomisini dönüştürme hedefleri, Türk yatırımcılar ve teknoloji sağlayıcıları için yeni ortaklık ve iş birliği fırsatlarının kapılarını aralamaktadır. Her iki ülkenin de Akdeniz ülkeleri ve Arap dünyasıyla güçlü bağları bulunduğundan, daha kapsamlı bölgesel bir ticaret iş birliği için sağlam bir zemin mevcuttur.
Bütçe
| Gelirler | 55,185 milyar dolar (2019 tahmini) |
| Harcamalar | 64,728 milyar dolar (2019 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 59,426 milyar dolar |
| 2022 | 69,226 milyar dolar |
| 2021 | 41,846 milyar dolar |
İhracat Ortakları
İtalya %29, Fransa %14, İspanya %13, ABD %6, Hollanda %4 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Doğal gaz, ham petrol, rafine petrol, gübre, demir çubuklar (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 51,131 milyar dolar |
| 2022 | 46,613 milyar dolar |
| 2021 | 44,287 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %24, Fransa %12, İtalya %8, Türkiye %7, Brezilya %6 (2023)
İthal Edilen Mallar
Buğday, plastik, otomobil, süt, mısır (2023)
Sanayiler
Petrol, doğal gaz, hafif sanayi, madencilik, elektrik, petrokimya, gıda işleme
Kamu Borcu
GSYİH'nin %27,5'i (2017 tahmini)
İşgücü
13,294 milyon (2024 tahmini)
Dış Borç
4,764 milyar dolar (2023 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %0,8'i |
| 2022 | GSYİH'nin %0,8'i |
| 2021 | GSYİH'nin %1'i |
Tarım Ürünleri
Patates, karpuz, buğday, süt, soğan, domates, sebze, portakal, hurma, arpa (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %11,5 |
| 2023 | %11,8 |
| 2022 | %12,4 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | 6,359 milyar dolar |
| 2022 | 19,433 milyar dolar |
| 2021 | -4,513 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Petrol ve gaz gelirine bağımlı, sektörel ve piyasa çeşitlendirmesinden yoksun bir ekonomi; siyasi istikrarsızlık iç tüketimi olumsuz etkilemekte; kredi erişimindeki güçlükler ve iş güvenindeki gerileme sürmektedir; COVID-19 sonrası uygulanan kemer sıkma politikaları ve geciktirilen sosyoekonomik reform taahhütleri ekonomiyi kısıtlamaya devam etmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 15.400 dolar |
| 2023 | 15.200 dolar |
| 2022 | 14.800 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %3,3 |
| 2023 | %4,1 |
| 2022 | %3,6 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
263,62 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz ve Altın Rezervleri
| 2024 | 83,007 milyar dolar |
| 2023 | 81,217 milyar dolar |
| 2022 | 71,852 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%3,9 (2023 tahmini)
Ortalama Hane Halkı Harcamaları
| Gıda harcamaları | Hane halkı harcamalarının %37,2'si (2023 tahmini) |
| Alkol ve tütün harcamaları | Hane halkı harcamalarının %1'i (2023 tahmini) |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %45,6 (2023 tahmini) |
| Sanayi | %37,8 (2023 tahmini) |
| Tarım | %13,1 (2023 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %45,8 (2024 tahmini) |
| Genel | %29,8 (2024 tahmini) |
| Erkek | %26,8 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %4 |
| 2023 | %9,3 |
| 2022 | %9,3 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %40,8 (2023 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %32,8 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %23,6 (2023 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %17,9 (2023 tahmini) |
| Stok yatırımı | %4,9 (2023 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-20,1 (2023 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 722,912 milyar dolar |
| 2023 | 699,818 milyar dolar |
| 2022 | 672,256 milyar dolar |
Döviz Kuru (Cezayir Dinarı / ABD Doları)
| 2024 | 134,053 |
| 2023 | 135,843 |
| 2022 | 141,995 |
| 2021 | 135,064 |
| 2020 | 126,777 |
Diller
| Arapça (resmi) | Birincil resmi dil |
| Tamazightçe (resmi) | Lehçeler: Kabilce (Taqbaylit), Şaviyece (Tacawit), Mzab, Tuareg (Tamahaq) |
| Fransızca (ortak dil) | Yaygın kullanım |
Dinler
| Müslüman (resmi; ağırlıklı olarak Sünni) | %99 |
| Diğer (Hristiyan, Yahudi, Ahmedi, Şii, İbadi dahil) | <%1 (2012 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Cezayirli(ler) |
| Sıfat | Cezayirli |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %1,99 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %75,3'ü (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 28,8 yıl |
| Genel | 29,3 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 29,4 yıl |
Doğum Oranı
19,62 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Arap-Amazigh | %99 |
| Avrupalı | <%1 |
Okuryazarlık
| Kadın | %74,2 (2019 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 24.219.668 |
| Genel | 47.735.685 (2025 tahmini) |
| Kadın | 23.516.017 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %62,3 (Erkek: 14.846.102 / Kadın: 14.441.034) |
| 0-14 yaş | %30,8 (Erkek: 7.411.337 / Kadın: 7.062.794) |
| 65 yaş ve üzeri | %6,9 (Erkek: 1.597.382 / Kadın: 1.663.824) |
Ölüm Oranı
4,39 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1,03 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,52 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Çocuk Evliliği
| 18 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %3,8 (2019) |
| 15 yaşına kadar evlenen kız çocukları | %0 (2019) |
Hekim Yoğunluğu
1,66 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
62 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 19,8 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 18,6 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 17,5 ölüm/1.000 canlı doğum |
Sağlık Harcaması
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,5'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,4'ü (2022 tahmini) |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %41,6 (2025 tahmini) |
| Genel | %21,4 (2025 tahmini) |
| Kadın | %0,6 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,6'sı (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %15,5'i (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %94,7'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %96,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %90,4'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,47 (2025 tahmini)
Büyük Kentsel Alanlar
2,902 milyon - CEZAYİR (başkent); 936.000 - Oran (2022)
Bağımlılık Oranları
| Genç bağımlılık oranı | 48,9 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 60,5 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 11,5 (2025 tahmini) |
Hastane Yatak Yoğunluğu
1,6 yatak/1.000 kişi (2017 tahmini)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,91 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Obezite Prevalansı (Yetişkin)
%27,4 (2016)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 77,2 yıl |
| Genel | 77,9 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 78,7 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuk Oranı
%2,7 (2019 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 15 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 15 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 16 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
1 Kasım 2020 tarihli referandumla onaylanan en son anayasa yürürlüktedir
Başkent
| Adı | Cezayir (Alger) |
| Saat farkı | UTC+1 (Washington DC'nin 6 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 36 45 K, 3 03 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülke adı, başkent Cezayir şehrinden türemiştir; şehrin adı ise Arapça 'al-jazair' (adalar) kelimesinden gelmekte olup 1525'ten itibaren anakaraya birleşen dört adaya gönderme yapmaktadır |
| Uzun resmi adı | Cezayir Halk Demokratik Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Al Jumhuriyah al Jaza'iriyah ad Dimuqratiyah ash Sha'biyah |
| Kısa resmi adı | Cezayir |
| Yerel kısa adı | Al Jaza'ir |
Ulusal Marş
| Başlık | Kassaman (Yemin Ederiz) |
| Güfte/Beste | Mufdi ZEKERİYA / Muhammed FEVZÎ |
| Kabul Yılı | 1962 |
Hukuk Sistemi
Fransız medeni hukuku ile İslam hukukunun karma sistemi; çeşitli kamu görevlilerinden oluşan geçici Anayasa Konseyi tarafından yasama işlemlerinin yargısal denetimi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü: 5 Temmuz (1962); Devrim Günü: 1 Kasım (1954)
Ulusal Sembol
Hilal boynuzları arasında beş köşeli yıldız; fennec tilkisi
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Annenin Cezayir vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 7 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Yeşil, beyaz, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemeleri (wilaya mahkemeleri); ilk derece mahkemeleri (daira mahkemeleri) |
| En yüksek mahkemeler | Yargıtay (8 daireden oluşan 150 yargıç: Hukuk, Ticaret ve Deniz, Ceza, Suç ve Kabahatler, Dilekçeler, Taşınmaz, Kişisel Statü ve Sosyal); Anayasa Konseyi (başkan ve başkan yardımcısı dahil 12 üye) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Ulusal Halk Meclisi (Al-Majlis Al-Chaabi Al-Watani) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Nispi temsil |
| Koltuk sayısı | 407 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 12 Haziran 2021 |
| Bir sonraki seçim | Haziran 2026 |
| Kadın temsilci oranı | %7,9 |
Meclis adı
Parlamento (Barlaman)
Üst Meclis
| Adı | Millet Konseyi (Majlis al-Oumma) |
| Görev süresi | 6 yıl |
| Koltuk sayısı | 174 (116 dolaylı seçimle; 58 atama ile) |
| Son seçim tarihi | 9 Mart 2025 |
| Bir sonraki seçim | Ocak 2028 |
| Kadın temsilci oranı | %2,5 |
Bağımsızlık
5 Temmuz 1962 (Fransa'dan)
Siyasi Partiler
Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN); Ulusal Demokratik Birlik (RND); Barış İçin Toplum Hareketi (MSP); El-Bina Hareketi; El Mostakbal (Gelecek Cephesi); Sosyalist Güçler Cephesi (FFS); Adalet ve Kalkınma Cephesi (FJD); İşçi Partisi (PT); Kültür ve Demokrasi için Birlik (RCD) ve diğerleri
İdari Birimler
58 il (wilaya): Adrar, Ain Defla, Ain Temouchent, Alger (Cezayir), Annaba, Batna, Bechar, Bejaia, Beni Abbes, Biskra, Blida, Bordj Badji Mokhtar, Bordj Bou Arreridj, Bouira, Boumerdes, Chlef, Constantine, Djanet, Djelfa, El Bayadh, El Meghaier, El Meniaa, El Oued, El Tarf, Ghardaia, Guelma, Illizi, In Guezzam, In Salah, Jijel, Khenchela, Laghouat, Mascara, Medea, Mila, Mostaganem, M'Sila, Naama, Oran, Ouargla, Ouled Djellal, Oum el Bouaghi, Relizane, Saida, Setif, Sidi Bel Abbes, Skikda, Souk Ahras, Tamanrasset, Tebessa, Tiaret, Timimoun, Tindouf, Tipaza, Tissemsilt, Tizi Ouzou, Tlemcen, Touggourt
Yürütme Organı
| Kabine | Cumhurbaşkanı tarafından atanan Bakanlar Kurulu |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Abdelmadjid TEBBOUNE (12 Aralık 2019'dan itibaren) |
| Son seçim tarihi | 7 Eylül 2024 |
| Bir sonraki seçim | 2029 |
| Seçim sonuçları | 2024: Abdelmadjid TEBBOUNE (FLN) %94,7; Abdelaali Hassani CHERIF (MSP) %3,2; Youcef AOUCHICHE (FFS) %2,2 |
| Hükümet başkanı | Başbakan Sifi GHRIEB (28 Ağustos 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
7 alan: Beni Hammad Kalesi (kültürel); Djémila (kültürel); Cezayir Kasba'sı (kültürel); M'zab Vadisi (kültürel); Tassili n'Ajjer (karma); Timgad (kültürel); Tipasa (kültürel)
ABD'deki Diplomatik Temsil
| Büyükelçi | Sabri BOUKADOUM (27 Şubat 2024'ten itibaren) |
| Büyükelçilik adresi | 2118 Kalorama Road NW, Washington, DC 20008 |
ABD'nin Cezayir'deki Diplomatik Temsili
| Büyükelçi | Elizabeth Moore AUBIN (9 Şubat 2022'den itibaren) |
| Büyükelçilik | 05 Chemin Cheikh Bachir, Ibrahimi, El-Biar 16030, Cezayir |
Askeri Not
ANP dış savunmadan sorumlu olmakla birlikte bazı iç güvenlik görevlerini de üstlenmektedir; sınır ve deniz güvenliği, terörle mücadele, bölgesel istikrarsızlık ve Fas ile yaşanan gerilimler öncelikli kaygı alanları arasındadır; Cezayir, Batı Sahra'daki bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi'ni desteklemekte; Fas'ı ise Cezayir'deki Kabiliye Özerklik Hareketi'ne (MAK) destek vermekle suçlamaktadır; Ordu ve Savunma Bakanlığı'na bağlı jandarma ve sınır muhafızları, İslamcı militan grupların sınır ötesi saldırılarını engellemek amacıyla Tunus, Libya, Nijer ve Mali sınırlarındaki varlıklarını güçlendirmiştir; Cezayir ordusu, 1962'deki bağımsızlıktan bu yana ülke siyasetinde belirleyici bir rol oynamıştır (2024)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %8'i (2024 tahmini) |
| 2023 | GSYİH'nin %8'i |
| 2022 | GSYİH'nin %4,8'i |
| 2021 | GSYİH'nin %5,6'sı |
| 2020 | GSYİH'nin %6,7'si |
Askeri Personel Gücü
Ulusal Jandarma dahil yaklaşık 200.000 aktif ANP personeli (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Cezayir ordusu geleneksel olarak ağırlıklı biçimde Rus ve Sovyet dönemi silah sistemleriyle donatılmıştır; son on yılda ağırlıklı olarak geleneksel tedarikçisi Rusya'dan, bunun yanı sıra Çin ve Almanya gibi Batı Avrupalı tedarikçilerden modern zırhlı araçlar, hava savunma sistemleri, savaş uçakları, füzeler, insansız hava araçları ve savaş gemileri satın alınmıştır (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Cezayir Halk Ulusal Ordusu (ANP): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri (Sahil Güvenlik dahil), Hava Kuvvetleri, Toprak Hava Savunma Kuvvetleri, Cumhuriyet Muhafızları, Ulusal Jandarma; İçişleri Bakanlığı bünyesinde: Ulusal Güvenlik Genel Müdürlüğü (ulusal polis) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Erkekler ve kadınlar için gönüllü askerlik 18 yaşında başlamaktadır; erkekler için zorunlu ulusal hizmet 19 yaşında başlar (tüm Cezayirli erkekler 17 yaşında kayıt yaptırmak zorundadır); zorunlu hizmet süresi 12 aydır (2025)
