Zimbabve
Güney Afrika; Güney Afrika Cumhuriyeti ile Zambiya arasında
Zimbabve ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Zimbabwe arasındaki ticaret ilişkileri mütevazı bir ölçekte sürmekte olup ikili ticaret hacminin 50-100 milyon dolar bandında seyrettiği tahmin edilmektedir. Türkiye, Zimbabwe'ye makine ve ekipman, tekstil ve hazır giyim ile inşaat malzemeleri ihraç ederken Zimbabwe'den tütün, altın ve tarım ürünleri ithal etmektedir. Türk müteahhitlik firmaları Zimbabwe'nin altyapı yenilemesi sürecinde potansiyel fırsatlar değerlendirmektedir. Zimbabwe'nin lityum madenciliği ve işleme kapasitesinin geliştirilmesinde Türk sanayi ortaklarıyla iş birliği yeni bir büyüme alanı olarak öne çıkmaktadır.
Döviz
Zimbabwe Altını (ZiG) — 2024'te tanıtılan yeni para birimi; daha önce Zimbabweli Dolar (ZWL), ondan önce ise ABD doları ve diğer dövizlerden oluşan çoklu para birimi sistemi kullanılmaktaydı
İhracat
| İhracat Ortakları | BAE ~%50, Güney Afrika ~%14, Mozambik ~%8, Çin ~%6 (tahmin) |
| İhraç Edilen Mallar | Altın, platin, tütün, demir alaşımları, nikel, elmas, tarım ürünleri |
İthalat
| İthalat Ortakları | Güney Afrika ~%45, Çin ~%14, Singapur ~%7, Hindistan ~%6 (tahmin) |
| İthal Edilen Mallar | Makine ve taşıtlar, kimyasallar, yakıtlar, gıda maddesi, tekstil |
Sanayiler
Madencilik (kömür, altın, platin, bakır, nikel, kalay, elmas, kil); çelik; ahşap ürünleri; çimento; kimyasallar; gübre; giyim ve ayakkabı; gıda ve içecek; sigara
Doğal Kaynaklar
Kömür, krom cevheri, asbest, altın, nikel, bakır, demir cevheri, vanadyum, lityum, kalay, platin grubu metaller
Tarım Ürünleri
Şeker kamışı, sığır eti, mısır, lahana, patates, domates, süt, soğan, muz, buğday (2023)
Genel Değerlendirme
Düşük gelirli Sahra Altı Afrika ekonomisi; siyasi istikrarsızlık ve yaygın yolsuzluk reformları engellemekte ve borç yeniden yapılandırmasını durma noktasına getirmektedir; süregelen hiperenflasyonla mücadelede yeni Zimbabwe Altını (ZiG) para birimi son girişim; doğal kaynak çıkarımı, tarım ve havalelerine bağımlılık
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 3.500 dolar |
| 2023 | 3.400 dolar |
| 2022 | 3.300 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %2 |
| 2023 | %5,3 |
| 2022 | %6,1 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
44,188 milyar dolar (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %55,8 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %31,8 (2024 tahmini) |
| Tarım | %5,4 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2022 | %104,7 |
| 2021 | %98,5 |
| 2020 | %557,2 — hiperenflasyon |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 57,391 milyar dolar |
| 2023 | 56,249 milyar dolar |
| 2022 | 53,399 milyar dolar |
Diller
Shona (resmi, en yaygın konuşulan) %80,9; Ndebele (resmi, ikinci en yaygın) %11,5; İngilizce (resmi, geleneksel olarak resmi işlerde kullanılır) %0,3; 13 azınlık dili (resmi; Chewa, Chibarwe, Kalanga, Koisan, Nambya, Ndau, Shangani, işaret dili, Sotho, Tonga, Tswana, Venda ve Xhosa dahil) %7; Diğer %0,3 (2022 tahmini)
Dinler
| Apostolik Mezhep | %40,3 |
| Protestan | %13,8 |
| Dini bağı olmayan | %8,3 (2022 tahmini) |
| Diğer Hristiyan | %7,8 |
| Roma Katolik | %6,4 |
| Pentekostal | %17 |
| Diğer | %1,5 (Müslüman, Yahudi, Hindu dahil) |
| Afrika geleneksel inançları | %5 |
Milliyet
| İsim | Zimbabweli(ler) |
| Sıfat | Zimbabweli |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %2,41 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %32,5'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 20,3 yıl |
| Genel | 21,3 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 22 yıl |
Doğum Oranı
28,18 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Afrikalı %99,6 (ağırlıklı olarak Shona; Ndebele ikinci büyük etnik grup); Diğer (Kafkas kökenli, Asyalı, karma ırk) %0,4 (2022 tahmini)
Okuryazarlık
| Kadın | %93,4 |
| Toplam nüfus | %93,2 (2019 tahmini) |
| Erkek | %93,1 |
Toplam Nüfus
| Erkek | 8.503.108 |
| Genel | 17.472.752 (2025 tahmini) |
| Kadın | 8.969.644 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %57,8 (Erkek: 4.758.120 / Kadın: 5.152.773) |
| 0-14 yaş | %38,3 (Erkek: 3.315.075 / Kadın: 3.254.643) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,9 (Erkek: 270.595 / Kadın: 399.146) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
6,4 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Toplam nüfus | 0,95 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-3,58 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini) — ekonomik koşullar nedeniyle yüksek göç çıkışı
Hekim Yoğunluğu
0,14 hekim/1.000 kişi (2023) — kritik düzeyde yetersiz
Anne Ölüm Oranı
358 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini) — yüksek
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 37 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 32,8 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 29,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %17,6 (2025 tahmini) |
| Genel | %8,4 (2025 tahmini) |
| Kadın | %0,7 (2025 tahmini) |
Erken Yaşta Evlilik
| 18 yaşından önce evlenen kadın | %33,7 (2019) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %0,4'ü (2023 tahmini) — son derece düşük |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %17,9'u (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
Toplam nüfusun %62,3'ü (2022 tahmini)
Nüfus Artış Hızı
%1,82 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,8'i (2021) — son derece düşük |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %5,2'si (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
1,578 milyon - HARARE (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 14,7 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 65,5 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 72,3 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 6,8 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%15,5 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,42 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
Toplam nüfusun %65,6'sı (2022 tahmini)
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%62,2 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 65,6 yıl |
| Genel | 67,2 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 68,8 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
20,3 yıl (2015 tahmini)
5 Yaş Altı Çocuklarda Yetersiz Beslenme
%9,6 (2024 tahmini)
Anayasa
Son anayasanın nihai taslağı Ocak 2013'te tamamlanmış; 16 Mart 2013'te referandumla onaylanmış; 22 Mayıs 2013'te yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Harare |
| Etimoloji | Bugünkü başkentin bulunduğu yerde yer alan bir Harare köyünün adından gelmekte; köy adı ise 'uyumayan kişi' anlamına gelen NE-HARAWA adlı bir Shona şefinden türetilmiştir |
| Saat farkı | UTC+2 (Washington DC'nin 7 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 17 49 G, 31 02 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, 13-15. yüzyıllar arasında hüküm süren Zimbabwe Krallığı'ndan ve taştan inşa edilmiş başkenti Büyük Zimbabwe'den gelmektedir; Zimbabwe adı, Bantu dilinde zimba we bahwe sözcüklerinden türetilmiş olup 'taş evler' anlamına gelmektedir; eski adı Rodezya, İngiliz sömürge yöneticisi Cecil RHODES'un adına dayanmaktadır |
| Eski adları | Güney Rodezya; Rodezya; Zimbabwe-Rodezya |
| Uzun resmi adı | Zimbabwe Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Zimbabwe |
Ulusal Marş
| Başlık | Kalibusiswe Ilizwe leZimbabwe [Ndebele] / Simudzai Mureza WeZimbabwe [Shona] (Zimbabwe Toprağına Şükranlar) |
| Söz/Müzik | Solomon MUTSWAIRO / Fred Lecture CHANGUNDEGA |
| Kabul tarihi | 1994 |
Hukuk Sistemi
İngiliz ortak hukuku, Roma-Hollanda medeni hukuku ve örf-adet hukukunun karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 18 Nisan (1980)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Babanın Zimbabweli olması gerekmektedir; evlilik dışı doğan çocuklar için annenin vatandaş olması şartı aranır |
| Çifte vatandaşlık | Hayır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Yeşil, sarı, kırmızı, siyah, beyaz
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yüksek Mahkeme; Çalışma Mahkemesi; İdare Mahkemesi; bölge sulh ceza mahkemeleri; örf-adet hukuku mahkemeleri; özel mahkemeler |
| Yargıç seçimi | Yargısal Hizmet Komisyonu'nun tavsiyesiyle cumhurbaşkanı tarafından atanır; yargıçlar normal olarak 65 yaşına kadar görev yapar; isteğe bağlı olarak 70 yaşına kadar uzatılabilir |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (baş yargıç ve 4 yargıç); Anayasa Mahkemesi (baş yargıç, başkan yardımcısı ve 9 yargıç) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Ulusal Meclis |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Karma sistem |
| Koltuk sayısı | 280 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 23 Ağustos 2023 |
| Bir sonraki seçim | Ağustos 2028 |
| Seçim sonuçları | ZANU-PF: 175; Değişim İçin Vatandaşlar Koalisyonu (CCC): 104 |
| Kadın temsilci oranı | %30,1 |
Meclis adı
Parlamento
Üst Meclis
| Adı | Senato |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 80 (60 doğrudan seçimle; 20 dolaylı seçimle) |
| Son seçim tarihi | 23 Ağustos 2023 |
| Bir sonraki seçim | Ağustos 2028 |
| Seçim sonuçları | ZANU-PF: 33; Değişim İçin Vatandaşlar Koalisyonu (CCC): 27 |
| Kadın temsilci oranı | %44,3 |
Bağımsızlık
18 Nisan 1980 (İngiltere'den)
Siyasi Partiler
Zimbabwe Afrika Ulusal Birliği-Vatansever Cephe (ZANU-PF); Değişim İçin Vatandaşlar Koalisyonu (CCC); Demokratik Değişim Hareketi (MDC-T); Ulusal Halk Kongresi (NPC); Zimbabwe Afrika Halk Birliği (ZAPU)
İdari Birimler
8 eyalet ve 2 il statüsünde şehir: Bulawayo (şehir), Harare (şehir), Manicaland, Mashonaland Central, Mashonaland East, Mashonaland West, Masvingo, Matabeleland North, Matabeleland South, Midlands
Ulusal Semboller
Zimbabwe kuşu sembolü; Afrika balık kartalı; alev çiçeği
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Her cumhurbaşkanı adayı, en az 10 kayıtlı seçmen tarafından imzalanan aday gösterme belgesiyle belirlenmekte ve mutlak çoğunluk oyuyla gerekirse 2 turlu doğrudan seçimle 5 yıllık dönem için seçilmektedir (görev süresi sınırı yok) |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Emmerson Dambudzo MNANGAGWA (4 Eylül 2023'ten itibaren) |
| Son seçim tarihi | 23 Ağustos 2023 |
| Bir sonraki seçim | 2028 |
| Seçim sonuçları | 2023: Emmerson MNANGAGWA (ZANU-PF) birinci turda %52,6; Nelson CHAMİSA (MDC-T) %44; Wilbert MUBAIWA (NPC) %1,2; Diğer %2,2 |
| Hükümet başkanı (Cumhurbaşkanı Yardımcısı) | Constantino CHİWENGA (11 Eylül 2023'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
5 alan (3 kültürel, 2 doğal): Mana Havuzları Milli Parkı, Sapi ve Chewore Safari Alanları (d); Büyük Zimbabwe Ulusal Anıtı (k); Khami Harabeleri Ulusal Anıtı (k); Mosi-oa-Tunya/Victoria Şelalesi (d); Matobo Tepeleri (k)
Askeri Not
Zimbabwe Savunma Kuvvetleri, SADC çerçevesinde bölgesel güvenlik operasyonlarına katılmaktadır; Mozambik'teki SADC Misyonu da bu kapsamdadır. Mnangagwa hükümeti ile ordu arasındaki ilişki, 2017 darbesi nedeniyle siyasi açıdan hassasiyetini korumaktadır. Türkiye ile Zimbabwe arasındaki askeri ilişkiler sınırlı olmakla birlikte her iki ülke de Afrika Birliği çerçevesinde diyalogu sürdürmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %0,7-1'i (2024 tahmini) — kronik bütçe sıkıntıları nedeniyle düşük |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 30.000-32.000 aktif personel (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Zimbabwe Savunma Kuvvetleri (ZSK): Zimbabwe Ulusal Ordusu, Hava Kuvvetleri; İçişleri Bakanlığı bünyesindeki Zimbabwe Cumhuriyet Polisi (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-22 yaş; gönüllülük esasına dayalı askerlik; 2 yıllık eğitim süresi (2025)
