Kamboçya
Güneydoğu Asya; Tayland Körfezi kıyısında, Tayland, Vietnam ve Laos arasında
Kamboçya ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Kamboçya arasındaki ticaret ilişkileri mevcut durumda son derece sınırlıdır. 2023 yılı dış ticaret verilerinde Türkiye, Kamboçya'nın ihracat veya ithalat ortakları arasında kayda değer bir yer tutmamaktadır. Ne var ki iki ülke arasındaki bu sınırlı ilişki, bazı büyüme fırsatları barındırmaktadır: Türkiye, Kamboçya'nın tekstil fabrikalarına makine ve ekipman tedarik edebilir; turizm alanında da ortak girişimler değerlendirilebilir. Kamboçya'nın ihraç ettiği hazır giyim ve ayakkabı ürünleri ise tekrar ihracat kapsamında Türkiye tekstil piyasasına girebilir. İkili ilişkilerin derinleştirilmesi için her iki ülkenin de diplomatik varlığını güçlendirmesi ve ticaret heyetleri düzeyinde somut adımlar atması gerekmektedir; ancak Kamboçya'nın Çin ve Vietnam eksenli ticaret yapısı göz önünde bulundurulduğunda, iki ülke arasındaki ilişkiler kısa vadede sembolik olmaktan öteye geçemeyecektir.
Bütçe
| Gelirler | 7,076 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 8,285 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 31,712 milyar dolar |
| 2023 | 27,753 milyar dolar |
| 2022 | 25,497 milyar dolar |
İhracat Ortakları
ABD %36, Almanya %6, Çin %6, Japonya %6, Tayland %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Hazır giyim, yarı iletkenler, bavul ve çanta, ayakkabı, altın (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 34,329 milyar dolar |
| 2023 | 29,421 milyar dolar |
| 2022 | 34,759 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %39, Tayland %20, Vietnam %12, Singapur %6, Endonezya %3 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, kumaş, altın, plastik ürünler, sentetik kumaş (2023)
Sanayiler
Turizm, hazır giyim, inşaat, pirinç işleme, balıkçılık, ahşap ve ahşap ürünleri, kauçuk, çimento, mücevher madenciliği, tekstil
Kamu Borcu
GSYİH'nin %50,3'ü (2023 tahmini)
Dış Borç
8,019 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
9,904 milyon (2024 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %6,1'i |
| 2023 | GSYİH'nin %6,6'sı |
| 2022 | GSYİH'nin %6,5'i |
Tarım Ürünleri
Manyok, pirinç, mısır, şeker kamışı, sebzeler, palm yağı meyvesi, kauçuk, muz, jüt, domuz eti (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %0,3 |
| 2023 | %0,3 |
| 2022 | %0,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 222,108 milyon dolar |
| 2023 | 552,346 milyon dolar |
| 2022 | -7,582 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
En hızlı büyüyen Güneydoğu Asya ekonomilerinden biri; turizm ve hazır giyim ihracatı toparlanmaktadır; önemli imalat ve inşaat sektörleri; yeni ticaret anlaşmaları tarımsal pazarları genişletmektedir; önemli kamu borcu; yeni limanlar ve yollar inşa edilmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 7.000 dolar |
| 2023 | 6.700 dolar |
| 2022 | 6.500 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %6 |
| 2023 | %5 |
| 2022 | %5,1 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
46,353 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 22,506 milyar dolar |
| 2023 | 19,984 milyar dolar |
| 2022 | 17,801 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%9,5 (2024 tahmini)
Döviz Kuru (Riel / ABD Doları)
| 2024 | 4.072,397 |
| 2023 | 4.110,653 |
| 2022 | 4.102,038 |
| 2021 | 4.098,723 |
| 2020 | 4.092,783 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Sanayi | %41,8 (2024 tahmini) |
| Hizmetler | %35,6 (2024 tahmini) |
| Tarım | %16,6 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %0,9 (2024 tahmini) |
| Genel | %0,8 (2024 tahmini) |
| Erkek | %0,7 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2023 | %2,1 |
| 2022 | %5,3 |
| 2021 | %2,9 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Mal ve hizmet ihracatı | %71,4 (2024 tahmini) |
| Hane halkı tüketimi | %59,8 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %31,6 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %5,8 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-72,1 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 123,676 milyar dolar |
| 2023 | 116,658 milyar dolar |
| 2022 | 111,095 milyar dolar |
Diller
Khmerce (resmi) %95,8; azınlık dilleri %2,9; Çince %0,6; Vietnamca %0,5; diğer %0,2 (2019 tahmini)
Dinler
| Budist (resmi) | %97,1 |
| Diğer | %0,5 (2019 tahmini) |
| Hristiyan | %0,3 |
| Müslüman | %2 |
Milliyet
| İsim | Kamboçyalı(lar) |
| Sıfat | Kamboçyalı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,06 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %25,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 26,9 yıl |
| Genel | 28,3 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 28,9 yıl |
Doğum Oranı
17,74 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Khmer | %95,4 |
| Cham | %2,4 |
| Çinli | %1,5 |
| Diğer | %0,7 (2019-20 tahmini) |
Okuryazarlık
| Erkek | %81,5 (2021 tahmini) |
| Toplam nüfus | %71,9 (2021 tahmini) |
| Kadın | %63,6 (2021 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 8.362.224 |
| Genel | 17.230.333 (2025 tahmini) |
| Kadın | 8.868.109 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %65,8 (Erkek: 5.456.941 / Kadın: 5.765.206) |
| 0-14 yaş | %28,9 (Erkek: 2.497.056 / Kadın: 2.436.618) |
| 65 yaş ve üzeri | %5,3 (Erkek: 323.591 / Kadın: 584.257) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
5,62 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,04 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,94 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-2,62 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,21 hekim/1.000 kişi (2019)
Anne Ölüm Oranı
137 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 31,3 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 27,2 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 24,4 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %24,9 (2025 tahmini) |
| Genel | %14,5 (2025 tahmini) |
| Kadın | %4,7 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,2'si (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11,6'sı (2025 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %78'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %93,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %72,8'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,95 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %7,5'i (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %7'si (2022 tahmini) |
Çocuk Yaşta Evlilik
| 18 yaşına kadar evlenen kadın | %17,9 (2022) |
| 18 yaşına kadar evlenen erkek | %3,3 (2022) |
| 15 yaşına kadar evlenen kadın | %1,9 (2022) |
Büyük Kentsel Alanlar
2,281 milyon - PHNOM PENH (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 11,9 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 42,9 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 51,2 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 8,4 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%3,9 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
2,14 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,7 yatak/1.000 kişi (2018 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %84,7'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %79,6'sı (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%67,2 (2022 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 69,6 yıl |
| Genel | 71,4 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 73,3 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
23,3 yıl (2021-22 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%16,3 (2021 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 11 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 11 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 11 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
Önceki: 1947; en son 21 Eylül 1993'te ilan edilmiştir
Başkent
| Adı | Phnom Penh |
| Etimoloji | Ad, Khmerce'de phnom (dağ veya tepe) ve penh (dolu) kelimelerinden gelerek 'bolluk dağı' anlamına gelmektedir |
| Saat farkı | UTC+7 (Washington DC'nin 12 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 11 33 K, 104 55 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, Kamboçya halkının efsanevi atası Kambu'dan türetilmiştir |
| Eski adlar | Khmer Cumhuriyeti; Demokratik Kamboçya; Kampuçya Halk Cumhuriyeti; Kamboçya Devleti |
| Uzun resmi adı | Kamboçya Krallığı |
| Yerel uzun adı | Preahreacheanachakr Kampuchea |
| Kısa resmi adı | Kamboçya |
| Yerel kısa adı | Kampuchea |
Ulusal Marş
| Başlık | Nokoreach (Kraliyet Krallığı) |
| Söz/Müzik | CHUON NAT / F. PERRUCHOT ve J. JEKYLL |
| Kabul tarihi | 1941, 1993'te yeniden benimsendi; Komünist rejimin yenilgisinin ardından bir Kamboçya halk türküsü temel alınarak yeniden kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
BM Kamboçya Geçiş Yönetimi, örf-adet hukuku, komünist hukuk teorisi ve ortak hukuktan etkilenen medeni hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 9 Kasım (1953)
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Kamboçya vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 7 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter anayasal monarşi
Ulusal Renkler
Kırmızı, mavi
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf Mahkemesi; il ve belediye mahkemeleri; Askeri Mahkeme |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (5 ve 9 yargıçlı paneller halinde örgütlenmiş; mahkeme başkanı ve yardımcısı dahil); Anayasa Mahkemesi (9 üyeden oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Ulusal Meclis (Radhsphea Ney Preah Recheanachakr Kampuchea) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 125 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 23 Temmuz 2023 |
| Bir sonraki seçim | Temmuz 2028 |
| Seçim sonuçları | Kamboçya Halk Partisi (CPP): 120; FUNCINPEC: 5 |
| Kadın temsilci oranı | %13,6 |
Meclis adı
Parlamento
Üst Meclis
| Adı | Senato |
| Görev süresi | 6 yıl |
| Koltuk sayısı | 62 (60 dolaylı seçimle, 2 atamayla) |
| Son seçim tarihi | 25 Şubat 2024 |
| Bir sonraki seçim | Şubat 2030 |
| Kadın temsilci oranı | %19,4 |
Bağımsızlık
9 Kasım 1953 (Fransa'dan)
Siyasi Partiler
Kamboçya Halk Partisi (CPP); Bağımsız, Tarafsız, Barışçıl ve İşbirlikçi Kamboçya için Birleşik Ulusal Cephe (FUNCINPEC)
İdari Birimler
24 il ve 1 belediye: Banteay Meanchey, Battambang, Kampong Cham, Kampong Chhnang, Kampong Speu, Kampong Thom, Kampot, Kandal, Kep, Koh Kong, Kratie, Mondolkiri, Oddar Meanchey, Pailin, Preah Sihanouk, Preah Vihear, Prey Veng, Pursat, Ratanakiri, Siem Reap, Stung Treng, Svay Rieng, Takeo, Tbong Khmum; Belediye: Phnom Penh
Ulusal Semboller
Angkor Wat tapınağı, kouprey (yabani öküz)
Yürütme Organı
| Kabine | Bakanlar Kurulu başbakan tarafından belirlenir ve hükümdar tarafından atanır |
| Seçim süreci | Hükümdar, tüm uygun erkek kraliyet soyundan gelenler arasından 9 üyeli Kraliyet Taht Konseyi tarafından seçilir; yasama seçimlerinin ardından çoğunluk partisinden veya koalisyonundan bir üye başbakan olarak seçilir |
| Devlet başkanı (Kral) | Norodom SİHAMONİ (29 Ekim 2004'ten itibaren) |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | HUN MANET (22 Ağustos 2023'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
5 alan (tamamı kültürel): Angkor; Preah Vihear Tapınağı; Sambor Prei Kuk; Koh Ker Arkeoloji Alanı; Kamboçya Anıt Alanları
ABD'deki Büyükelçilik
| Adres | 4530 16th Street NW, Washington, DC 20011 |
| Büyükelçi | Koy KUONG (11 Haziran 2025'ten itibaren) |
Kamboçya'daki ABD Büyükelçiliği
| Adres | #1, Street 96, Sangkat Wat Phnom, Khan Daun Penh, Phnom Penh |
| Büyükelçi | Büyükelçi (boş); Maslahatgüzar Bridgette L. WALKER (Ağustos 2024'ten itibaren) |
Askeri Not
Kamboçya Kraliyet Silahlı Kuvvetleri'nin (RCAF) birincil sorumlulukları sınır, kıyı ve iç güvenliğidir; kilit güvenlik ortakları Çin ve Vietnam'dır. Temmuz 2025'te, aylarca süren artan gerginliklerin ardından RCAF ile Tayland kuvvetleri tartışmalı sınırlarında birden fazla noktada çatışmaya girmiş; beş günlük çatışmada her iki taraf da sınır ötesi topçu atışı ve Tayland Hava Kuvvetleri'ne ait uçak ile droneların saldırıları yaşanmıştır. RCAF, 1993'te ilk koalisyon hükümetinin döneminde Kamboçya Hükümeti'nin silahlı kuvvetleri, Sihanukist Ulusal Ordusu ve Khmer Ulusal Kurtuluş Silahlı Kuvvetleri'nin birleşmesiyle yeniden kurulmuştur; binlerce Kızıl Khmer savaşanı 1994'te af programı kapsamında teslim olmaya başlamış ve son birlikler 1999'da terhis edilmiş ya da RCAF bünyesine katılmıştır (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %1,5'i (tahmin) |
| 2023 | GSYİH'nin %1,5'i |
| 2022 | GSYİH'nin %2,1'i |
| 2021 | GSYİH'nin %2,3'ü |
| 2020 | GSYİH'nin %2,3'ü |
Askeri Personel Gücü
Bilgiler farklılık göstermektedir; Jandarma dahil tahminen 200.000 aktif personel (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
RCAF büyük ölçüde eski Çin ve Rus/Sovyet kaynaklı silah sistemleriyle donatılmıştır; son yıllarda özellikle Çin'den sınırlı miktarda daha modern teçhizat temin edilmiştir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Kamboçya Kraliyet Silahlı Kuvvetleri (RCAF): Kamboçya Kraliyet Ordusu, Kraliyet Khmer Deniz Kuvvetleri, Kamboçya Kraliyet Hava Kuvvetleri, Kraliyet Jandarması (Askeri Polis); Ulusal Deniz Güvenliği Komitesi (2025)
Yurt Dışı Askeri Konuşlanmalar
340 asker Orta Afrika Cumhuriyeti'nde (MINUSCA); 180 asker Lübnan'da (UNIFIL) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Erkek ve kadınlar için yasal asgari askerlik yaşı 18'dir (2025)
