Burkina Faso
Batı Afrika; Gana'nın kuzeyinde, kara ile çevrili
Burkina Faso ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Burkina Faso arasındaki ticari ilişkiler son derece sınırlıdır. 2023 yılı dış ticaret verilerinde Türkiye, ülkenin ihracat veya ithalat ortakları arasında yer almamaktadır. Bunun başlıca nedenleri arasında her iki ülke arasındaki uzak coğrafi mesafe, Burkina Faso'nun kara ile çevrili konumu, son derece dar ihracat sepeti ve süregelen güvenlik krizi sayılabilir. Bununla birlikte Türk inşaat, tekstil ve gıda işleme sektörlerinin ülkedeki potansiyel fırsatları değerlendirebileceği düşünülmektedir; ancak mevcut siyasi istikrarsızlık ve güvenlik tehditleri bu olasılığı kısa vadede oldukça güçleştirmektedir. İki ülke arasında Türkiye'nin katıldığı dini ve kültürel bağlar (her ikisi de OİC üyesidir) ortak bir zemin sunmakla birlikte bu durum henüz somut bir ticaret akışına dönüşmemiştir.
Bütçe
| Gelirler | 5,174 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 6,308 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2023 | 5,912 milyar dolar |
| 2022 | 5,814 milyar dolar |
| 2021 | 6,234 milyar dolar |
İhracat Ortakları
İsviçre %72, BAE %10, Hindistan %3, Mali %3, Fildişi Sahili %2 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Altın, pamuk, yağlı tohumlar, kaju fıstığı, çimento (2023)
İthalat
Değer
| 2023 | 6,834 milyar dolar |
| 2022 | 6,761 milyar dolar |
| 2021 | 5,835 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Fildişi Sahili %14, Çin %13, Gana %9, Rusya %9, Fransa %7 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, plastik ürünler, çimento, elektrik, ambalajlı ilaç (2023)
Sanayiler
Pamuk işleme, içecekler, tarımsal işleme, sabun, sigara, tekstil, altın
Kamu Borcu
GSYİH'nin %61,3'ü (2023 tahmini)
Dış Borç
3,565 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
6,461 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
37,4 (2021 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %2,9'u |
| 2022 | GSYİH'nin %2,8'i |
| 2021 | GSYİH'nin %2,9'u |
Tarım Ürünleri
Mısır, sorgum, meyveler, sebzeler, darı, börülce, pamuk, fıstık, şeker kamışı, pirinç (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %5,2 |
| 2023 | %5,4 |
| 2022 | %5,4 |
Cari Hesap Dengesi
| 2023 | -1,017 milyar dolar |
| 2022 | -1,404 milyar dolar |
| 2021 | 77,255 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Yoğun tarım ağırlıklı, düşük gelirli ekonomi; sınırlı doğal kaynaklar; yaygın yoksulluk; terör olası ekonomik faaliyetleri sekteye uğratmaktadır; altın ihracatındaki artışlarla ticaret dengesi iyileşmektedir; önceki deflasyonun ardından enflasyon yeniden belirmiştir; büyümekte olan ancak hâlâ yönetilebilir düzeydeki kamu borcu
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 2.500 dolar |
| 2023 | 2.500 dolar |
| 2022 | 2.500 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %5 |
| 2023 | %3 |
| 2022 | %1,5 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
23,25 milyar dolar (2024 tahmini)
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%-5,4 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %40,2 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %29,7 (2024 tahmini) |
| Tarım | %18,6 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %8,5 (2024 tahmini) |
| Genel | %8,1 (2024 tahmini) |
| Erkek | %7,8 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%43,2 (2021 tahmini)
Döviz Kuru (CFA Frangı / ABD Doları)
| 2024 | 606,345 |
| 2023 | 606,57 |
| 2022 | 623,76 |
| 2021 | 554,531 |
| 2020 | 575,586 |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %4,2 |
| 2023 | %0,7 |
| 2022 | %14,3 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %60,6 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %28,5 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %18,8 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %16,5 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-34,9 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 60,001 milyar dolar |
| 2023 | 57,152 milyar dolar |
| 2022 | 55,508 milyar dolar |
Diller
Mossice %52,9; Fula %7,8; Gourmantché %6,8; Dyula %5,7; Bissa %3,3; Gurunsi %3,2; Fransızca (resmi) %2,2; Bwamu %2; Dagara %2; San %1,7; Marka %1,6; Bobo %1,5; Senufo %1,5; Lobi %1,2; diğer %6,6 (2019 tahmini)
Dinler
| Müslüman | %63,8 |
| Roma Katolik | %20,1 |
| Protestan | %6,2 |
| Animist | %9 |
| Dini bağı olmayan | %0,7 (2019 tahmini) |
| Diğer | %0,2 |
Milliyet
| İsim | Burkinabé (tekil ve çoğul) |
| Sıfat | Burkinabé |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %4,75 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %32,5'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 17,9 yıl |
| Genel | 19 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 19,5 yıl |
Doğum Oranı
31,74 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Mossi | %53,7 |
| Diğer | %12,8 |
| Fulani (Peuhl) | %6,8 |
| Gurunsi | %5,9 |
| Bissa | %5,4 |
| Gurma | %5,2 |
| Bobo | %3,4 |
| Senufo | %2,2 |
| Lobi | %1,5 |
| Yabancı | %0,7 (2021 tahmini) |
| Tuareg/Bella | %0,1 |
Okuryazarlık
| Erkek | %48,4 (2023 tahmini) |
| Toplam nüfus | %41,4 (2023 tahmini) |
| Kadın | %35,7 (2023 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 11.529.979 |
| Genel | 23.490.300 (2025 tahmini) |
| Kadın | 11.960.321 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %55,1 (Erkek: 6.116.674 / Kadın: 6.590.775) |
| 0-14 yaş | %41,6 (Erkek: 4.868.488 / Kadın: 4.727.316) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,2 (Erkek: 312.587 / Kadın: 426.359) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
7,24 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,96 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,57 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,15 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
242 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 51,1 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 48 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 42,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %20,4 (2025 tahmini) |
| Genel | %12,4 (2025 tahmini) |
| Kadın | %4,6 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,3'ü (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %20,3'ü (2023 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %49,5'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %80,9'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %34,8'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,39 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %6,4'ü (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %8,4'ü (2022 tahmini) |
Çocuk Yaşta Evlilik
| 18 yaşına kadar evlenen kadın | %51,3 (2015) |
| 15 yaşına kadar evlenen kadın | %8,9 (2015) |
| 18 yaşına kadar evlenen erkek | %1,6 (2015) |
Büyük Kentsel Alanlar
3,204 milyon - OUAGADOUGOU (başkent); 1,129 milyon - Bobo-Dioulasso (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 17,3 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 73,2 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 79 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,8 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%5,6 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
4,02 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
0,2 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %58,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %91,2'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %42,6'sı (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%74,3 (2021 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 62,3 yıl |
| Genel | 64,2 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 66,1 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
20,1 yıl (2021 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%16,9 (2021 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 7 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 7 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 7 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
Pek çok önceki anayasa mevcuttur; en son anayasa 2 Haziran 1991'de referandumla onaylanmış ve 11 Haziran 1991'de kabul edilmiştir; Ekim-Kasım 2014 arasında geçici olarak askıya alınmıştır; Ocak 2022'de darbe gerçekleşmiş ve 1 Mart 2022'de askeri makamların üç yıl yönetmesine olanak tanıyan bir geçiş şartı benimsenmiştir
Başkent
| Adı | Ouagadougou |
| Etimoloji | Ouagadougou, yerli adı 'Wogodogo'nun Fransızca yazılışıdır; ad, 'Waga' veya 'Woga' kişi adından ve Dyula dilinde 'köy' anlamına gelen dugu kelimesinden türemiş olabilir |
| Saat farkı | UTC 0 (Washington DC'nin 5 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 12 22 K, 1 31 B |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, Dyula dilinde 'Onurlu İnsanların Diyarı' anlamına gelmektedir; burkina 'onurlu', faso ise 'toprak' veya tam anlamıyla 'baba köyü' demektir (fa: baba, so: köy) |
| Eski adlar | Yukarı Volta; Yukarı Volta Cumhuriyeti |
| Uzun resmi adı | Yok |
| Kısa resmi adı | Burkina Faso |
Ulusal Marş
| Başlık | Le Ditanye (Zafer Marşı) |
| Söz/Müzik | Thomas SANKARA |
| Kabul tarihi | 1974; eski cumhurbaşkanı ve hevesli bir gitarist olan SANKARA tarafından yazılmıştır; 'Une Seule Nuit' (Tek Bir Gece) olarak da bilinmektedir |
Hukuk Sistemi
Fransız modeline dayalı medeni hukuk ve örf-adet hukuku
Ulusal Bayram
Cumhuriyet Günü, 11 Aralık (1958)
Ulusal Sembol
Beyaz aygır
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Burkina Faso vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 10 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti (askeri geçiş yönetimi altında)
Ulusal Renkler
Kırmızı, sarı, yeşil
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemesi; Yüksek Mahkeme; birinci derece mahkemeleri; ilçe mahkemeleri; iş, çocuk ve gençlik mahkemeleri; köy (örf-adet) mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yargıtay (Cour de Cassation); Danıştay; Anayasa Konseyi (konsey başkanı ve 9 üyeden oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis Adı | Geçiş Yasama Meclisi (Assemblée législative de la transition) |
| Meclis adı | Parlamento (Parlement) |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 71 |
| Bir sonraki seçim | Haziran 2029 |
| Son toplantı tarihi | 11 Kasım 2022 |
| Kadın temsilci oranı | %18,3 |
Bağımsızlık
5 Ağustos 1960 (Fransa'dan)
Siyasi Partiler
Birlikte Eylem; Afrika Demokratik Birliği/Demokrasi ve Federasyon İttifakı (ADF/RDA); Demokrasi ve İlerleme Kongresi (CDP); İlerleme ve Dayanışma İçin Yakınsama-Nesil 3 (CPS-G3); Burkina Faso'nun Geleceği İçin Hareket (MBF); Ulusal İlerleme Sözleşmesi (CNP); Demokrasi İçin Yeni Çağ (NTD); Yeniden Kuruluş İçin Pan-Afrika İttifakı (APR); Demokrasi ve Sosyalizm Partisi/Metba (PDS/Metba); Kalkınma ve Değişim Partisi (PDC); Dürüstlük İçin Yurtsever Birlik (RPI); Halkın İlerleme Hareketi (MPP); İlerleme İçin Birleşik Yenilenme (PUR); İlerleme ve Reform Birliği (UPC); Sankarist Yeniden Doğuş Birliği (UNIR-PS)
İdari Birimler
13 bölge: Boucle du Mouhoun, Cascades, Centre, Centre-Est, Centre-Nord, Centre-Ouest, Centre-Sud, Est, Hauts-Bassins, Nord, Plateau-Central, Sahel, Sud-Ouest
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Darbe öncesinde cumhurbaşkanı doğrudan mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda 5 yıllık görev süresi için seçilirdi; mevcut hükümet askeri darbe yoluyla iktidara gelmiştir |
| Son seçim tarihi | 22 Kasım 2020 (son yasal seçim) |
| Bir sonraki seçim | Temmuz 2024 olarak planlanmıştı; güvenlik kaygılarıyla ertelendi |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Rimtalba Jean Emmanuel OUEDRAOGO (9 Aralık 2024'ten itibaren) |
| Devlet başkanı (Geçiş Cumhurbaşkanı) | Yüzbaşı İbrahim TRAORÉ (30 Eylül 2022'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
4 alan (3 kültürel, 1 doğal): Loropéni Harabeleri (k); Burkina Faso'nun Antik Demir Metalurjisi Siteleri (k); W-Arly-Pendjari Kompleksi (d); Tiébélé Kraliyet Sarayı (k)
ABD'deki Büyükelçilik
| Adres | 2340 Massachusetts Avenue NW, Washington, DC 20008 |
| Büyükelçi | Kassoum COULIBALY (24 Temmuz 2025'ten itibaren) |
Burkina Faso'daki ABD Büyükelçiliği
| Adres | Secteur 15, Ouaga 2000, Avenue Sembene Ousmane, Rue 15.873, Ouagadougou |
| Büyükelçi | Joann M. LOCKARD (28 Haziran 2024'ten itibaren) |
Askeri Not
Burkina Faso Silahlı Kuvvetleri (FABF) dış savunmadan sorumlu olmakla birlikte iç güvenlik rolü de üstlenmektedir; kamu düzeninin yeniden tesisi, suçla mücadele, sınır güvenliği ve terörle/isyanla mücadele operasyonlarında iç güvenlik güçlerine destek vermek üzere çağrılabilmektedir. FABF'nin 1960-61'deki kuruluşundan bu yana sekiz darbe gerçekleştirmiş olması, ülkenin siyasetine müdahale geleneğini açıkça ortaya koymaktadır. FABF'nin birincil önceliği, on yılı aşkın süredir Burkina Faso'da faaliyet gösteren ve ülkenin büyük bölümünü kontrol altında tutan El Kaide ve IŞİD bağlantılı militan örgütleriyle mücadeledir; Batı Afrika İslam'ına Destek ve Müslümanlara Cemaat (JNIM) kuzeyde güçlü olmakla birlikte neredeyse tüm illerde aktifken IŞİD/Büyük Sahara (IŞİD-Sahel) doğu bölgelerinde faaliyet yürütmektedir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %4,5'i (tahmin) |
| 2023 | GSYİH'nin %4'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %2,9'u |
| 2021 | GSYİH'nin %2,4'ü |
| 2020 | GSYİH'nin %2,4'ü |
Askeri Personel Gücü
Tahminen 20.000 Silahlı Kuvvetler personeli; tahminen 50.000 Vatan Savunma Gönüllüsü (VDP) (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
FABF'nin envanteri Çin, Mısır, Fransa, Rusya, Güney Afrika, Türkiye, Birleşik Krallık ve BAE gibi çeşitli tedarikçilerden alınan eski ve bazı modern silah sistemlerinin karışımından oluşmaktadır (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Burkina Faso Silahlı Kuvvetleri (FABF / FAN / FDS): Burkina Faso Ordusu, Burkina Faso Hava Kuvvetleri, Ulusal Jandarma, Ulusal İtfaiye (BNSP); Vatan Savunma Gönüllüleri (VDP); Toprak Yönetimi, Ademi Merkeziyetçilik ve Güvenlik Bakanlığı bünyesinde Ulusal Polis (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Genel olarak erkek ve kadınlar için 18-35 yaş arasında gönüllü askerlik; VDP'ye gönüllülük için 18-77 yaş arası vatandaşlar uygun görülmektedir (2025)
