Liberya
Batı Afrika; Fildişi Sahili ile Sierra Leone arasında Kuzey Atlantik Okyanusu kıyısı
Liberya ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Liberya arasındaki ticaret son derece sınırlıdır. 2023 verilerinde Türkiye Liberya'nın başlıca ticaret ortakları arasında görünmemektedir. İkili ticaret hacminin düşük düzeyde olduğu tahmin edilmektedir. Coğrafi uzaklık ve Liberya'nın ekonomik ölçeğinin küçüklüğü kapsamlı bir ticaret ilişkisi kurulmasını güçleştirmektedir.
İhracat
Değer
| 2022 | 1,22 milyar dolar |
| 2021 | 1,041 milyar dolar |
| 2020 | 731,658 milyon dolar |
İhracat Ortakları
İsviçre %30, Birleşik Krallık %13, Fransa %8, Almanya %7, Lübnan %4 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Altın, gemiler, demir cevheri, kauçuk, rafine petrol (2023)
İthalat
Değer
| 2022 | 1,961 milyar dolar |
| 2021 | 1,739 milyar dolar |
| 2020 | 1,371 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %48, Japonya %21, Almanya %8, Brezilya %3, Fildişi Sahili %3 (2023)
İthal Edilen Mallar
Gemiler, rafine petrol, pirinç, kamyonlar, santrifüjler (2023)
Sanayiler
Madencilik (demir cevheri ve altın), kauçuk işleme, palmiye yağı işleme, elmas
Dış Borç
1,335 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
2,607 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
35,3 (2016 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %18,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %17,2'si |
| 2021 | GSYİH'nin %15,1'i |
Tarım Ürünleri
Manyok, şeker kamışı, pirinç, yağ palmiyesi meyvesi, muz, kauçuk, sebzeler, plantain, taro, mısır (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %2,9 |
| 2023 | %3 |
| 2022 | %3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2022 | 64,806 milyon dolar |
| 2021 | -101,746 milyon dolar |
| 2020 | -274,971 milyon dolar |
Genel Değerlendirme
Düşük gelirli Batı Afrika ekonomisi; özellikle kırsal kesimlerde gıda kıtlığı; yüksek yoksulluk ve enflasyon; Ebola kriziyle COVID-19 öncesi zaten ağır resesyon; artan kamu borcu; dünyanın en uzun süre kesintisiz işletilen kauçuk plantasyonu; büyük kayıt dışı ekonomi
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 1.700 dolar |
| 2023 | 1.600 dolar |
| 2022 | 1.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4,8 |
| 2023 | %4,7 |
| 2022 | %4,8 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
4,75 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2022 | 599,66 milyon dolar |
| 2021 | 700,829 milyon dolar |
| 2020 | 340,966 milyon dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%6,1 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %42,1 (2024 tahmini) |
| Tarım | %33,6 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %23,3 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%50,9 (2016 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2023 | %10,1 |
| 2022 | %7,6 |
| 2021 | %7,8 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 9,308 milyar dolar |
| 2023 | 8,882 milyar dolar |
| 2022 | 8,484 milyar dolar |
Döviz Kuru (Liberya Doları / ABD Doları)
| 2023 | 174,956 |
| 2022 | 152,934 |
| 2021 | 166,154 |
| 2020 | 191,518 |
| 2019 | 186,43 |
Diller
İngilizce (resmi) %20 ve Liberya İngilizcesinin çeşitleri dahil 27 yerli dil
Dinler
| Hristiyan | %84,9 |
| Dini bağı olmayan | %2,6 (2022 tahmini) |
| Müslüman | %12 |
| Geleneksel | %0,5 |
| Diğer | %0,1 |
Milliyet
| İsim | Liberyalı(lar) |
| Sıfat | Liberya |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %3,41 değişim (2015-20 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %53,6'sı (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 19,8 yıl |
| Genel | 20,1 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 20 yıl |
Doğum Oranı
31,72 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
Kpelle %20,2; Bassa %13,6; Grebo %9,9; Gio %7,9; Mano %7,2; Kru %5,5; Lorma %4,8; Krahn %4,5; Kissi %4,3; Mandingo %4,2; Vai %3,8; Gola %3,8; Gbandi %2,9; Mende %1,7; Sapo %1; Belle %0,7; Dey %0,3; Diğer Liberya etnik grubu %0,4; Diğer Afrikalı %3; Afrikalı olmayan %0,2 (2022 tahmini)
Toplam Nüfus
| Erkek | 2.774.006 |
| Genel | 5.563.541 (2025 tahmini) |
| Kadın | 2.789.535 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %57,9 (Erkek: 1.566.263 / Kadın: 1.579.835) |
| 0-14 yaş | %38,9 (Erkek: 1.064.100 / Kadın: 1.052.556) |
| 65 yaş ve üzeri | %3,2 (Erkek: 80.961 / Kadın: 93.534) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
8,17 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,03 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 1 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,84 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
0,18 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
628 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 61 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 55,2 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 50,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %11,5 (2025 tahmini) |
| Genel | %6,4 (2025 tahmini) |
| Kadın | %1,5 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,3'ü (2023 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %7,4'ü (2021 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %75,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %84,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %65,5'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%2,27 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %16,6'sı (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %4,8'i (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
1,678 milyon - MONROVİA (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 18 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 66,4 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 72 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 5,6 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%9,9 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
3,84 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
1,6 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %49'u (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %70,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %25,1'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%51,4 (2020 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 59,9 yıl |
| Genel | 61,6 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 63,3 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
19,1 yıl (2019/20 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%10,9 (2019 tahmini)
Anayasa
19 Ekim 1983'te hazırlanmış, 3 Temmuz 1984 referandumunda kabul edilmiş, 6 Ocak 1986'da yürürlüğe girmiştir
Başkent
| Adı | Monrovia |
| Etimoloji | Liberya'nın kölelerin kolonizasyonunu destekleyen ABD'nin beşinci başkanı James MONROE'dan (1758-1831) adını almıştır |
| Saat farkı | UTC 0 (Washington DC'nin 5 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 6 18 K, 10 48 B |
Ülke Adı
| Etimoloji | Latince liber sözcüğünden ('özgür' anlamına gelir) türemiş; ülke, özgürleştirilen Afrikalı-Amerikalı köleler için vatan olarak kurulduğundan bu adı almıştır |
| Uzun resmi adı | Liberya Cumhuriyeti |
| Kısa resmi adı | Liberya |
Ulusal Marş
| Başlık | All Hail, Liberia, Hail! (Selam Sana Liberya, Selam!) |
| Söz/Müzik | Daniel Bashiel WARNER / Olmstead LUCA |
| Kabul tarihi | Sözler 1847, müzik 1860 yılında kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
Anglo-Amerikan hukukuna ve örf-adet hukukuna dayalı ortak hukuk sisteminin karma sistemi
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 26 Temmuz (1847)
Ulusal Sembol
Beyaz yıldız
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Liberya vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 2 yıl |
Hükümet Tipi
Başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Kırmızı, beyaz, mavi
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Yargı devre mahkemeleri; ceza, medeni, iş ve trafik özel mahkemeleri; sulh hâkimi ve geleneksel/örf-adet mahkemeleri |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Mahkeme (bir baş yargıç ve 4 yardımcı yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Temsilciler Meclisi |
| Görev süresi | 6 yıl |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 73 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 10 Ekim 2023 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | CDC: 25; UP: 11; CPP: 6; MDR: 4; Bağımsızlar: 19; Diğer: 8 |
| Kadın temsilci oranı | %11 |
Meclis adı
Yasama Meclisi
Üst Meclis
| Adı | Liberya Senatosu |
| Görev süresi | 9 yıl (kısmi yenileme) |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 30 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 10 Ekim 2023 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Kadın temsilci oranı | %10 |
Bağımsızlık
26 Temmuz 1847
Siyasi Partiler
ALP; APD; ANC; CDC Koalisyonu; CPP (Nisan 2024'te feshedildi); CDC; LDP; LINU; LTP; LPDP; LPP; LRP; LP; MDR; NPP; NRP; NUDP; UP; VCP ve diğerleri
İdari Birimler
15 ilçe: Bomi, Bong, Gbarpolu, Grand Bassa, Grand Cape Mount, Grand Gedeh, Grand Kru, Lofa, Margibi, Maryland, Montserrado, Nimba, River Cess, River Gee, Sinoe
Yürütme Organı
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı gerekirse 2 turlu mutlak çoğunluk oylamasıyla doğrudan halk oyuyla 6 yıllık dönem için seçilmektedir |
| Son seçim tarihi | 10 Ekim 2023 (birinci tur); 14 Kasım 2023 (ikinci tur) |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2029 |
| Seçim sonuçları | 2023: Joseph BOAKAI ikinci turda seçildi; oy oranı: %50,6 - %49,4 |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı Joseph BOAKAI (22 Ocak 2024'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
Askeri Not
Liberya Silahlı Kuvvetleri 2003 iç savaşının ardından yeniden yapılandırılmıştır. Türkiye ile Liberya arasındaki askeri ilişkiler son derece sınırlıdır (2025)
Askeri Harcamalar
| Not | GSYİH'nin yaklaşık %0,8-1'i düzeyinde seyretmektedir |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 2.000 aktif AFL personeli (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Liberya Silahlı Kuvvetleri (AFL): Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kolu; Liberya Ulusal Polisi ve Milli Güvenlik Ajansı İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18 yaş; gönüllü askerlik (2025)
