Hariçte İşleme Rejimi Nedir?
Uluslararası ticarette malların yalnızca satış amacıyla değil; işlenmek, tamir edilmek ya da yenilenmek üzere de yurt dışına gönderilmesi sıkça karşılaşılan bir ticaret modelidir. Bu ihtiyaca yanıt veren gümrük mekanizması hariçte işleme rejimi, Türkiye'den geçici olarak yurt dışına çıkarılan malların işlendikten sonra geri getirilmesine olanak tanıyan ve bu süreçte gümrük vergisi avantajları sağlayan özel bir gümrük rejimidir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 109 ile 127'nci maddeleri arasında düzenlenen hariçte işleme rejimi; serbest dolaşımdaki Türk mallarının geçici olarak yurt dışına çıkarılmasına, burada bir işleme tabi tutulmasına ve elde edilen işlem görmüş ürünlerin Türkiye'ye geri getirildiğinde tam ya da kısmi muafiyet uygulanmasına imkân tanıyan sistematik bir düzenlemedir.
Geçici ihracat ise hariçte işleme rejiminin temel operasyonel aracıdır. Malın yurt dışına çıkışı sırasında düzenlenen geçici ihracat beyannamesi, malın Türkiye gümrük bölgesinden geçici olarak ayrıldığını ve belirli bir süre içinde geri getirileceğini resmi olarak tescil eder. Bu belge sayesinde gümrük idaresi, malın özdeşliğini takip edebilmekte ve işleme sonrası geri dönüşte uygulanacak vergi hesaplamasını doğru biçimde yapabilmektedir.
Hariçte işleme rejimi; ihracatçılar, imalatçılar ve tekstil-konfeksiyondan elektronik ürünlere, savunma sanayiinden otomotive kadar geniş bir sektörel yelpazede faaliyet gösteren firmalar için stratejik bir maliyet yönetimi ve üretim optimizasyon aracı olarak öne çıkmaktadır.
Hariçte İşleme Rejiminin Hukuki Dayanağı
Hariçte işleme rejimine ilişkin temel hukuki çerçeve birbirine bağlı birkaç mevzuat katmanından oluşmaktadır.
4458 Sayılı Gümrük Kanunu – Madde 109-127 Hariçte işleme rejiminin tanımını, kapsamını, izin verilecek işlem türlerini, vergi muafiyet mekanizmasını ve rejimin sona erme koşullarını düzenleyen temel kanun hükümleridir.
Gümrük Yönetmeliği – Madde 349-404 Hariçte işleme rejimine ilişkin uygulama esaslarını, izin başvurularında aranacak koşulları, süre uzatımı prosedürlerini ve özdeşlik tespitine ilişkin yöntemleri ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.
Gümrük Genel Tebliğleri Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğler, belirli ürün kategorileri ve işlem türlerine ilişkin özel uygulama kurallarını belirlemektedir.
Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri Kapsamı Hariçte işleme rejimi, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalat ile birlikte ekonomik etkili gümrük rejimleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu rejimlerin ortak özelliği, ticaretin kolaylaştırılması ve sanayi rekabet gücünün artırılması amacıyla gümrük vergilerinin ertelenmesi ya da kısmen veya tamamen muaf tutulmasını sağlamalarıdır.
Hariçte İşleme Rejiminde İzin Verilen İşlem Türleri
Gümrük Kanunu kapsamında hariçte işleme rejimi çerçevesinde gerçekleştirilebilecek işlemler üç ana başlık altında sınıflandırılmaktadır.
İşleme Faaliyetleri
Bu kategoride en geniş uygulama alanına sahip olan işlemler yer almaktadır. Montaj, kurulum ve birleştirme faaliyetleri; işleme, imalat ve yeniden imalat süreçleri; fiziksel dönüşüm gerektiren üretim aşamaları bu kapsamda değerlendirilebilmektedir. Tekstil ürünlerinin yurt dışında boyanması, boyutlandırılması veya özel işlemlerden geçirilmesi; elektronik bileşenlerin yurt dışındaki tesislerde montajlanması ve yarı mamul parçaların işlenerek nihai ürüne dönüştürülmesi bu kategorinin somut örnekleridir.
Tamir ve Bakım Faaliyetleri
Makinelerin, ekipmanların, taşıtların veya teknolojik ürünlerin yurt dışında uzman tesislerde onarımı, revizyonu ve bakımı bu kapsama girmektedir. Türkiye'de yeterli teknik altyapının bulunmadığı ileri teknoloji ürünleri için yurt dışı tamir hizmeti alınması özellikle bu kategoride değerlendirilmektedir. Uçak motoru revizyonu, gemilerin tamir ve bakımı ile hassas tıbbi cihazların kalibrasyonu bu uygulamanın pratik örnekleri arasında sayılabilir.
Yenileme ve Modernizasyon Faaliyetleri
Mevcut bir ürünün yurt dışında teknik açıdan güncellenmesi, modernize edilmesi veya değer katılarak iyileştirilmesi işlemleri bu kategori altında incelenmektedir. Savunma sanayi ekipmanlarının modernizasyonu ve sanayi tesislerinde kullanılan pahalı makine parçalarının yenilenmesi bu uygulamanın önemli örnekleridir.
Hariçte İşleme Rejimine Tabi Tutulamayacak Eşya
Her mal hariçte işleme rejimine tabi tutulamaz. Kanun kapsamında bu rejimden yararlanılmasına izin verilmeyen durumlar şu şekilde sıralanabilir: ihracı yasak olan eşya, ihracında mali yük alınan eşya (gümrük vergisi, KDV ve diğer mali yükümlülüklere tabiiyse), ihracı ön izne bağlı olan eşyanın gerekli izin alınmadan gönderilmesi ve tarım politikası çerçevesinde geri ödeme veya muafiyet öngörülmeyen tarım ürünlerinin rejime tabi tutulması bu durumların başında gelmektedir. Ayrıca ikincil işlem görmüş ürün elde edildiğinde Türkiye'deki üreticilerin çıkarlarını ciddi biçimde zedeleyecek işlemlere de izin verilmemektedir.
Geçici İhracat Nedir?
Geçici ihracat, malın yurt dışına çıkışının kalıcı değil geçici nitelikte olduğunun gümrük sistemine beyan edilmesi işlemidir. Hariçte işleme rejimi kapsamında yapılan geçici ihracat ile genel anlamdaki geçici ihracat birbirinden farklı mekanizmalardır; ancak her ikisinde de temel prensip aynıdır: mal belirli bir süre içinde geri getirilecektir.
Hariçte İşleme Kapsamında Geçici İhracat Gümrük Kanunu'nun 109'uncu maddesi çerçevesinde, serbest dolaşımdaki malların yurt dışında işlenmek üzere gönderilmesidir. Bu işlemde rejim izin belgesi alınması zorunludur ve geri getirme süresi izin belgesinde belirlenmektedir.
İhraç Edildiği Şekliyle Geri Gelmek Üzere Geçici İhracat Fuar, sergi, gösteri veya test amacıyla yurt dışına gönderilen malların geri getirilmesine yönelik geçici ihracat işlemidir. Bu işlem için ATA Karnesi kullanılabileceği gibi gümrük beyannamesiyle de gerçekleştirilebilir.
Geçici ihracat beyannamesi her iki durumda da malın özdeşliğini tescil eden ve geri dönüşte ithalat vergisi hesaplamasına esas teşkil eden temel belgedir. Beyannamede malın tanımı, miktarı, değeri ve gönderilme amacı açıkça belirtilmektedir.
Hariçte İşleme Rejimine İzin Alma Süreci
Hariçte işleme rejiminden yararlanabilmek için izin belgesi alınması zorunludur. Bu izin, ilgili gümrük müdürlüğüne yapılacak başvuru sonucunda verilmektedir.
İzin Başvurusunda Aranacak Temel Koşullar
Başvuru sahibinin Türkiye'de yerleşik olması, işleme faaliyetinin sonunda elde edilen ürünün yeniden ithal edilmesinin sağlanacağının taahhüt edilmesi ve hariçte işleme rejiminin uygulanmasının Türkiye'deki üreticilerin temel çıkarlarını olumsuz etkilememesi bu koşulların başında gelmektedir. Bunların yanı sıra işlem görmüş ürünün yurt dışındaki eşyadan elde edildiğinin tespit edilmesine olanak tanıyan özdeşlik koşullarının sağlanması da gerekmektedir.
Başvuruda İstenen Belgeler
Hariçte işleme rejimi izin başvurusunda istenen belgeler şu şekilde sıralanabilir: başvuru sahibine ait ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri, gönderilecek eşyaya ilişkin detaylı teknik açıklama, yurt dışında gerçekleştirilecek işlemin tanımı ve süresi, yurt dışındaki işleyici firmanın kimlik bilgileri ve yetkinlik belgeleri, eşyanın özdeşliğinin tespitinde kullanılacak yöntemlere ilişkin açıklama ve tahmini işleme maliyeti ile işlem görmüş ürünün tahmini değeri.
İzin Süresi ve Uzatım
Hariçte işleme izni belirli bir süre için verilir. Bu süre, işlemin niteliğine ve karmaşıklığına göre genellikle altı ay ile bir yıl arasında belirlenmektedir. Mücbir sebepler veya haklı gerekçeler bulunması halinde süre uzatım talebi gümrük idaresine yazılı olarak iletilmeli ve süre dolmadan önce uzatım başvurusunun yapılması sağlanmalıdır.
Hariçte İşleme Rejiminde Gümrük Vergisi Hesaplaması
Hariçte işleme rejiminin en kritik ekonomik boyutunu, geri getirilen işlem görmüş ürünlere uygulanacak gümrük vergisi hesaplama yöntemi oluşturmaktadır. Bu hesaplama, standart ithalat vergisinden önemli ölçüde farklıdır.
Tam Muafiyet
İşlem görmüş ürünün gümrük vergisinden tam muafiyet kapsamında yurda getirilmesi, belirli koşulların sağlanması halinde mümkündür. Garanti kapsamındaki tamir ve bakım işlemlerinde, ücretsiz gerçekleştirilen tamir hizmetlerinde ve ikili anlaşmalar çerçevesinde yapılan işlemlerde tam muafiyet uygulanabilmektedir.
Kısmi Muafiyet
Hariçte işleme rejiminin standart uygulamasında kısmi muafiyet söz konusudur. Bu sistemde vergi, tüm işlem görmüş ürün üzerinden değil; yalnızca yurt dışında gerçekleştirilen işlemin yarattığı katma değer üzerinden hesaplanmaktadır.
Kısmi muafiyet hesaplama formülü şu şekilde uygulanmaktadır:
Uygulanacak vergi = İşlem görmüş ürünün ithalat vergisi – Geçici ihracat eşyasının ithalat vergisi
Başka bir ifadeyle, yurt dışına gönderilen geçici ihracat eşyasının sanki doğrudan ithal edilmiş olsaydı ne kadar vergi ödeneceği hesaplanmakta ve bu tutar, geri getirilen işlem görmüş ürünün vergisinden düşülmektedir. Böylece yalnızca yurt dışındaki işlemin değerine karşılık gelen vergi ödenmektedir.
Somut Örnek: Bir tekstil firması 100.000 TL değerinde kumaşı özel baskı için yurt dışına göndermektedir. Yurt dışı işlem maliyeti 20.000 TL'dir. Geri dönen işlem görmüş ürünün değeri 120.000 TL'dir ve ithalat vergisi oranı yüzde 10'dur.
Hesaplama: 120.000 × %10 – 100.000 × %10 = 12.000 – 10.000 = 2.000 TL ödenmesi gereken gümrük vergisi
Bu hesaplama, yalnızca yurt dışında gerçekleştirilen 20.000 TL'lik işlem değeri üzerinden vergi ödenmesi sonucunu doğurmaktadır.
Özdeşlik Tespiti: Hangi Malın Geri Geldiğinin İspatı
Hariçte işleme rejiminin en teknik ve en kritik unsurlarından biri, geri getirilen işlem görmüş ürünün gerçekten geçici ihracat eşyasından elde edildiğinin ispatlanmasıdır. Bu ispat sürecine özdeşlik tespiti denmektedir.
Özdeşlik tespitinde kullanılan yöntemler şu şekilde sıralanabilir:
Seri Numarası ve Marka Kaydı: Makineler, elektronik ürünler veya seri numarası taşıyan ekipmanlar için en güvenilir özdeşlik tespit yöntemidir. Geçici ihracat sırasında malın seri numarası gümrük beyannamesine kaydedilmekte ve geri dönüşte bu numara doğrulanmaktadır.
Numune, Mühür veya Etiket: Gümrük idaresinin malın üzerine yapıştırdığı resmi mühür veya etiket, özdeşliğin belirlenmesinde kullanılmaktadır.
Teknik Analiz ve Test: Kimyasal bileşim, fiziksel özellikler veya teknik parametreler açısından laboratuvar analizinin yapılması yoluyla malın özdeşliği teyit edilebilmektedir.
Yurt Dışı İşleyicinin Belgesi: Yurt dışındaki işleyici firmanın, hangi eşyayı işlediğini ve nasıl dönüştürdüğünü belgeleyen resmi açıklaması da özdeşlik tespitinde geçerli bir yöntem olarak kabul edilmektedir.
Özdeşlik tespitinin sağlanamadığı durumlarda gümrük idaresi, rejimine uygun muafiyet uygulamayı reddedebilir ve eşyayı standart ithalat prosedürüne tabi tutabilir.
Hariçte İşleme Rejiminde Eşdeğer Eşya Uygulaması
Bazı durumlarda yurt dışına gönderilen eşyanın özdeşinin değil, bununla aynı Gümrük Tarife Pozisyonu'nda yer alan eşdeğer bir eşyanın kullanılarak işleme yapılması söz konusu olabilmektedir. Eşdeğer eşya uygulaması olarak adlandırılan bu mekanizma, gümrük idaresinin onayı ve belirli koşulların sağlanması halinde mümkündür.
Eşdeğer eşya uygulamasında, yurt dışındaki işleyici firma Türkiye'den gelen malı beklemeksizin aynı nitelikteki eşya üzerinden üretimi sürdürebilmektedir. Bu yöntem, üretim programlarının aksamaması ve teslimat sürelerinin korunması açısından büyük pratik değer taşımaktadır.
Hariçte İşleme Rejiminin Sona Ermesi
Hariçte işleme rejimi, aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesiyle sona ermektedir:
İşlem Görmüş Ürünün Yurda Getirilmesi: En yaygın ve beklenen sonlanma biçimidir. Ürün yurda getirilerek ya tam muafiyetten ya da kısmi muafiyetten yararlanarak serbest dolaşıma girer.
Geçici İhracat Eşyasının Rejim Süresi İçinde Geri Getirilmesi: Eşya işlem görmeksizin yurt dışında satılmak veya başka bir nedenden dolayı geri getirilmeden rejim sona erebilir. Bu durumda işlem görmüş ürünün elde edilmediği kabul edilir.
Gümrükçe Onaylanmış Başka Bir İşlem veya Kullanıma Tabi Tutulma: İşlem görmüş ürünün Türkiye'ye getirilmeksizin üçüncü bir ülkeye ihraç edilmesi veya serbest bölgeye alınması halinde de rejim sona ermektedir.
Rejim Süresinin Dolması: İzin belgesinde belirlenen süre içinde işlem görmüş ürün yurda getirilmezse ve süre uzatımı da yapılmamışsa rejim ihlali söz konusu olmakta; bu durumda gümrük yükümlülükleri doğmaktadır.
Hariçte İşleme Rejimi ile Dahilde İşleme Rejiminin Farkı
Hariçte işleme rejimi sıklıkla dahilde işleme rejimiyle karıştırılmaktadır. İki rejim arasındaki temel farkları netleştirmek, doğru rejim seçimi açısından büyük önem taşımaktadır.
Dahilde İşleme Rejimi (DİR): Yurt dışından hammadde veya yarı mamulün Türkiye'ye getirilmesi, Türkiye'de işlenerek nihai ürüne dönüştürülmesi ve bu nihai ürünün yurt dışına ihraç edilmesi sürecine ilişkindir. Operasyonel akış yurt dışından içeriye, sonra tekrar dışarıya doğru işlemektedir.
Hariçte İşleme Rejimi: Türkiye'de serbest dolaşımda bulunan malların yurt dışında işlenmesi ve geri getirilmesi sürecine ilişkindir. Operasyonel akış içeriden dışarıya, sonra tekrar içeriye doğru işlemektedir.
Her iki rejim de ekonomik etkili gümrük rejimleri kapsamında değerlendirilmekle birlikte işlem yönü, vergi hesaplama yöntemi ve izin alma prosedürleri açısından önemli farklılıklar içermektedir.
Hariçte İşleme Rejiminin Avantajları
Hariçte işleme rejiminin firmalar için sunduğu başlıca avantajlar şu şekilde özetlenebilir:
Vergi Yükünün Azaltılması Yurt dışında gerçekleştirilen işlemin değeri üzerinden gümrük vergisi ödenmesi, tam ithalat vergisine kıyasla önemli maliyet tasarrufu sağlamaktadır. Bu tasarruf, özellikle yüksek katma değerli işleme hizmetleri söz konusu olduğunda belirgin biçimde ortaya çıkmaktadır.
Uzman Yabancı Üreticilere Erişim Türkiye'de bulunmayan teknik altyapı, ileri teknoloji üretim süreçleri veya uzmanlık gerektiren işlemler için yurt dışındaki tesislere yasal güvence altında erişim imkânı sağlanmaktadır. Havacılık, savunma ve ileri elektronik gibi teknoloji yoğun sektörlerde bu avantaj son derece belirleyici bir rol oynamaktadır.
İşletme Sermayesinin Korunması Kısmi muafiyet mekanizması sayesinde gümrük vergisi yükü azaltılmakta; bu durum firmanın nakit akışını olumlu yönde etkilemektedir.
Üretim Esnekliği Yurt dışındaki üretim kapasitesinden Türkiye'deki üretimi desteklemek amacıyla stratejik biçimde yararlanılabilmektedir. Yoğun sipariş dönemlerinde taşeronluk yoluyla üretim kapasitesinin artırılması bu esnekliğin tipik bir örneğidir.
Kalite Standartlarının Yükseltilmesi Belirli ülkelerin veya üreticilerin sahip olduğu özel kalite standartlarına erişim, hariçte işleme rejimi aracılığıyla mümkün hale gelmektedir. Alıcının bulunduğu ülkedeki üretim standartlarına uygun ürün elde etme imkânı bu avantajın somut bir yansımasıdır.
Hariçte İşleme Rejiminin Dezavantajları ve Riskleri
Hariçte işleme rejimi pek çok avantaj sunarken beraberinde birtakım riskler ve sınırlılıklar da getirmektedir.
İzin Prosedürlerinin Karmaşıklığı Rejim izin belgesi başvurusu, takibi ve süre uzatımları zaman alıcı ve belge yoğun bir süreçtir. İdari yük, özellikle küçük ve orta ölçekli firmalar için önemli bir operasyonel maliyet oluşturabilmektedir.
Özdeşlik Riski İşleme faaliyeti sırasında malın özdeşliğinin kaybolması ya da ispat edilememesi halinde muafiyet uygulaması sona ermekte ve tam vergi yükümlülüğü doğmaktadır.
Süre Riski Yurt dışındaki işleme sürecinde yaşanan gecikmeler, izin belgesinde belirlenen sürenin aşılmasına neden olabilmektedir. Süre aşımı tespiti halinde gümrük cezası ve ek vergi tahakkuku söz konusu olmaktadır.
Kurumsal Mevzuat Uyumu Rejim kapsamında gerçekleştirilen ihracat, ihracat genelgesi hükümleri açısından da değerlendirilmelidir. Özellikle işleme hizmeti karşılığı yurt dışına ödeme yapılması ve bedelin yurda getirilme zorunluluğu gibi kambiyo yükümlülüklerinin gözetilmesi gerekmektedir.
Pratik Sektörel Uygulama Örnekleri
Hariçte işleme rejiminin fiili iş dünyasındaki yansımalarını somutlaştırmak, konunun pratik değerini ortaya koymak açısından önem taşımaktadır.
Tekstil ve Konfeksiyon Türk tekstil firmaları, özel baskı, işleme veya apre gibi yurt içinde yapılamayan ya da daha yüksek maliyete gelecek işlemler için kumaş veya yarı mamul ürünleri Avrupa ülkelerine, Uzak Doğu'ya ya da Kuzey Afrika'ya göndermekte; işlenmiş halini geri getirmektedir. Bu işlemde yalnızca işleme hizmetinin değeri üzerinden gümrük vergisi ödenmektedir.
Savunma ve Havacılık Askeri veya sivil havacılık ekipmanlarının yurt dışındaki yetkili bakım merkezlerinde revize edilmesi, Türkiye'de teknik altyapısı bulunmayan ileri teknoloji ürünlerin onarımı ve savunma sistemlerinin modernizasyonu hariçte işleme rejiminin bu sektördeki tipik uygulamalarıdır.
Otomotiv Türk otomotiv parçası üreticilerinin bazı bileşenlerini yurt dışındaki ana fabrikaya göndererek montaj yaptırması ve nihai ürünü geri getirmesi bu rejimin otomotiv sektöründeki kullanımına örnek gösterilebilir.
Mücevher ve Değerli Taş Ham veya yarı işlenmiş değerli taşların yurt dışındaki uzman işleyicilere gönderilmesi, işlenerek geri alınması ve yalnızca işleme değeri üzerinden vergi ödenmesi bu sektörde yaygın bir uygulamadır.
Hariçte İşleme Rejiminde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Rejimin avantajlarından tam olarak yararlanabilmek ve olası yaptırım risklerini ortadan kaldırabilmek için aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilmesi gerekmektedir:
İzin belgesi alınmadan mal yurt dışına çıkarılmaması büyük önem taşımaktadır. Resen yapılan geçici ihracatlarda sonradan rejim izni almak mümkün olmamakta; bu durum kısmi muafiyet hakkının tamamen yitirilmesine neden olmaktadır. Özdeşlik tespiti yöntemlerinin önceden belirlenmesi ve geçici ihracat beyannamesine açıkça yazılması gerekmektedir; bu tespit sonradan ispatlanamadığında muafiyet hakkı ortadan kalkabilir.
İzin belgesindeki sürenin titizlikle takip edilmesi ve işlemin uzaması halinde süre dolmadan uzatım başvurusunun yapılması zorunludur. Yurt dışındaki işleyici firmadan işleme sürecini belgeleyen ayrıntılı fatura ve teknik rapor alınması, hem özdeşlik tespiti hem de vergi hesaplaması açısından kritik önem taşımaktadır. Hariçte işleme rejimiyle gerçekleştirilen işlemlerde ihracat bedelinin yurda getirilmesine ilişkin TCMB ihracat genelgesi hükümlerinin gözetilmesi de büyük bir öneme sahiptir.
Hariçte İşleme Rejimi ile İhracat Muhasebesi
Hariçte işleme rejimi kapsamındaki işlemlerin muhasebeleştirilmesi, standart ihracat ve ithalat kayıtlarından bazı farklılıklar içermektedir.
Geçici ihracat aşamasında mal, stoktan çıkarılmaz; bunun yerine "yurt dışındaki mallar" hesabında izlenmeye devam eder. İşlem tamamlandığında ve mal yurda getirildiğinde, işleme hizmetinin maliyeti üretim maliyetine ya da ilgili gider hesabına aktarılır. Ödenen kısmi gümrük vergisi ise ithalat giderleri kapsamında muhasebeleştirilmektedir.
Bu işlemlerin muhasebeye doğru yansıtılması hem dönemsel maliyet analizinin sağlıklı yapılması hem de KDV yüklenimi hesabının doğru kurgulanması bakımından büyük önem taşımaktadır.
Sonuç
Hariçte işleme rejimi ve geçici ihracat, Türk firmalarının küresel üretim zincirine entegrasyonunu kolaylaştıran, maliyet optimizasyonu sağlayan ve yurt dışındaki ileri teknoloji altyapısından yasal güvence altında yararlanılmasına imkân tanıyan stratejik gümrük araçlarıdır. Kısmi muafiyet mekanizması aracılığıyla gümrük vergi yükünü en aza indirirken özdeşlik tespiti ve süre yönetimi konularında gösterilecek titizlik, rejimin tüm avantajlarından eksiksiz yararlanmanın temel koşulunu oluşturmaktadır.
Hariçte işleme rejimine başvurulmadan önce işlemin ekonomik fizibilitesinin hesaplanması, izin prosedürlerinin gümrük müşaviriyle koordineli biçimde yürütülmesi ve yurt dışındaki işleyici firmadan eksiksiz belge alınmasına özen gösterilmesi, sürecin sorunsuz tamamlanmasının ve rekabet avantajının sürdürülebilir kılınmasının olmazsa olmaz önkoşullarıdır.