Brunei
Güneydoğu Asya; Borneo adasının kuzey kıyısı boyunca, Güney Çin Denizi ve Malezya ile çevrili
Brunei ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Brunei arasındaki ticari ilişkiler son derece sınırlı düzeyde kalmaktadır. 2023 yılı dış ticaret verilerinde her iki ülke de diğerinin önemli ticaret ortakları arasında görünmemektedir. Bununla birlikte, her iki ülkenin de Müslüman çoğunluklu olması ortak bir zemin sunmaktadır; özellikle helal gıda ve ürünler, İslami finans ve turizm alanlarında işbirliği potansiyeli mevcuttur. Türkiye'nin tekstil, makine, gıda işleme ekipmanları ve inşaat malzemeleri, Brunei'nin ekonomik çeşitlendirme programlarına katkı sağlayabilir. İki ülke arasında herhangi bir serbest ticaret veya ikili yatırım anlaşması bulunmamakla birlikte OİC üyeliği çerçevesindeki ortak platform, diplomatik ve ticari ilişkilerin derinleştirilmesi için bir başlangıç noktası oluşturabilir.
Bütçe
| Gelirler | 1,058 milyar dolar (2020 tahmini) |
| Harcamalar | 3,189 milyar dolar (2020 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 11,483 milyar dolar |
| 2023 | 11,573 milyar dolar |
| 2022 | 14,405 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Avustralya %21, Japonya %17, Çin %17, Singapur %16, Malezya %6 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Rafine petrol, doğal gaz, ham petrol, hidrokarbonlar, gübre (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 9,11 milyar dolar |
| 2023 | 9,077 milyar dolar |
| 2022 | 10,099 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Malezya %23, BAE %10, Çin %10, Birleşik Krallık %10, Avustralya %6 (2023)
İthal Edilen Mallar
Ham petrol, altın, rafine petrol, kömür, otomobil (2023)
Sanayiler
Petrol, petrol rafinajı, sıvılaştırılmış doğal gaz, inşaat, tarım, su ürünleri yetiştiriciliği, ulaşım
Kamu Borcu
GSYİH'nin %2,8'i (2017 tahmini)
İş Gücü
233.500 (2024 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2023 | GSYİH'nin %0'ı |
| 2022 | GSYİH'nin %0'ı |
| 2021 | GSYİH'nin %0'ı |
Tarım Ürünleri
Tavuk, yumurta, meyveler, sebzeler, pirinç, muz, fasulye, salatalık/kornişon, ananas, sığır eti (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %5,2 |
| 2023 | %5,2 |
| 2022 | %5,2 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | 2,23 milyar dolar |
| 2023 | 1,944 milyar dolar |
| 2022 | 3,256 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Neredeyse tamamen petrol ve doğal gaz gelirlerine dayanan ekonomi; yüksek gelirli ülke; kapsamlı ve güçlü refah sistemi; nüfusun büyük çoğunluğu kamu sektöründe istihdam edilmektedir; ulusal helal marka kimliği oluşturulmaya çalışılmaktadır; tahvil piyasası ve borsanın kurulması değerlendirilmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 79.200 dolar |
| 2023 | 76.600 dolar |
| 2022 | 76.400 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %4,2 |
| 2023 | %1,1 |
| 2022 | %-1,6 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
15,463 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 4,414 milyar dolar |
| 2023 | 4,483 milyar dolar |
| 2022 | 5,035 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%5,7 (2024 tahmini)
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Sanayi | %61,7 (2024 tahmini) |
| Hizmetler | %38,7 (2024 tahmini) |
| Tarım | %1,2 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %21,6 (2024 tahmini) |
| Genel | %18,5 (2024 tahmini) |
| Erkek | %16,5 (2024 tahmini) |
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %-0,4 |
| 2023 | %0,4 |
| 2022 | %3,7 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Mal ve hizmet ihracatı | %74,3 (2024 tahmini) |
| Hane halkı tüketimi | %28,5 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %28,2 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %23 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-58,9 (2024 tahmini) |
Döviz Kuru (Brunei Doları / ABD Doları)
| 2024 | 1,336 |
| 2023 | 1,343 |
| 2022 | 1,379 |
| 2021 | 1,344 |
| 2020 | 1,38 |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 36,64 milyar dolar |
| 2023 | 35,163 milyar dolar |
| 2022 | 34,771 milyar dolar |
Diller
Malayca (Bahasa Melayu) (resmi), İngilizce, Çin lehçeleri
Dinler
| Müslüman (resmi) | %82,1 |
| Hristiyan | %6,7 |
| Budist | %6,3 |
| Diğer | %4,9 (2021 tahmini) |
Milliyet
| İsim | Bruneili(ler) |
| Sıfat | Bruneili |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %1,44 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %79,1'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 31,4 yıl |
| Genel | 32,6 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 33,1 yıl |
Doğum Oranı
15,58 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Malay | %67,4 |
| Çinli | %9,6 |
| Diğer | %23 (2021 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 239.140 |
| Genel | 491.900 (2024 tahmini) |
| Kadın | 252.760 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %70,8 (Erkek: 166.289 / Kadın: 182.011) |
| 0-14 yaş | %21,7 (Erkek: 54.924 / Kadın: 51.710) |
| 65 yaş ve üzeri | %7,5 (Erkek: 17.927 / Kadın: 19.039) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
3,96 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,95 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
2,09 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
1,89 hekim/1.000 kişi (2021)
Anne Ölüm Oranı
36 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 12,2 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 9,8 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 7,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %31,2 (2025 tahmini) |
| Kadın | %1,9 (2025 tahmini) |
| Genel | %17 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,4'ü (2016 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11,4'ü (2016 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,9'u (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%1,37 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %2,2'si (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %6,4'ü (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
266.682 - BANDAR SERİ BEGAWAN (başkent) (2021)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 9,4 (2024 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 30,6 (2024 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 41,2 (2024 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 10,6 (2024 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%14,1 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,73 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
3,9 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,5'i (2022 tahmini) |
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 76,5 yıl |
| Genel | 78,9 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 81,3 yıl |
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 13 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 14 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 14 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
1954-1959 yılları arasında hazırlanmış ve 29 Eylül 1959'da imzalanmıştır
Başkent
| Adı | Bandar Seri Begawan |
| Etimoloji | Ad, 1967'de tahttan çekilerek 'Seri Begawan' (yaklaşık olarak 'onurlu efendi' anlamına gelir) unvanını alan Sultan Omar Ali SAİFUDDİEN III (1914-1986) anısına 1970'te verilmiştir; Malayca'da 'bandar' 'şehir' veya 'liman' anlamına gelmektedir; başkentin önceki adı Bandar Brunei'ydi |
| Saat farkı | UTC+8 (Washington DC'nin 13 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 4 53 K, 114 56 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Adın kökeni tartışmalıdır; Sanskritçe'de 'toprak' veya 'bölge' anlamına gelen bhumi kelimesinden türemiş olabileceği düşünülmektedir |
| Uzun resmi adı | Brunei Darüsselam |
| Yerel uzun adı | Negara Brunei Darussalam |
| Kısa resmi adı | Brunei |
| Yerel kısa adı | Brunei |
Ulusal Marş
| Başlık | Allah Peliharakan Sultan (Tanrı Haşmetmeabı Korusun) |
| Söz/Müzik | Pengiran Haji Mohamed YUSUF bin Pengiran Abdul Rahim / Awang Haji BESAR bin Sagap |
| Kabul tarihi | 1951 |
Hukuk Sistemi
İngiliz ortak hukuku ve İslam hukukuna dayalı karma hukuk sistemi
Ulusal Bayram
Ulusal Gün, 23 Şubat (1984)
Ulusal Sembol
Kraliyet şemsiyesi
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Babanın Brunei vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınmaz |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 12 yıl |
Hükümet Tipi
Mutlak monarşi / Sultanlık
Ulusal Renkler
Sarı, beyaz, siyah
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Ara Mahkeme; Sulh Mahkemeleri; Çocuk Mahkemesi; küçük alacak mahkemeleri; alt şeriat mahkemeleri |
| En yüksek mahkemeler | Yüksek Mahkeme (İstinaf Mahkemesi ve Yüksek Mahkeme'den oluşur; her birinde bir baş yargıç ve 2 yargıç bulunur); Şeriat Mahkemesi (Şeriat İstinaf Mahkemesi ve Şeriat Yüksek Mahkemesi'nden oluşur) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Yasama Konseyi (Majlis Mesyuarat Negara) |
| Görev süresi | 5 yıl |
| Koltuk sayısı | 45 (tamamı atamayla) |
| Son atama tarihi | 20 Ocak 2023 |
| Bir sonraki atama | Ocak 2028 |
| Kadın temsilci oranı | %11,4 |
Bağımsızlık
1 Ocak 1984 (Birleşik Krallık'tan)
Siyasi Partiler
Ulusal Kalkınma Partisi (NDP)
İdari Birimler
4 ilçe: Belait, Brunei dan Muara, Temburong, Tutong
Yürütme Organı
| Kabine | Bakanlar Kurulu hükümdar tarafından atanır ve hükümdarın başkanlığında toplanır |
| Seçim süreci | Yok; monarşi kalıtsaldır |
| Devlet ve hükümet başkanı (Sultan ve Başbakan) | Sultan ve Başbakan Sir HASSANAL Bolkiah (5 Ekim 1967'den itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
Köy seçimleri için 18 yaş ve üzeri; evrensel
ABD'deki Brunei Büyükelçiliği
| Adres | 3520 International Court NW, Washington, DC 20008 |
| Büyükelçi | Büyükelçi (boş); Maslahatgüzar IZZATI Baharuddin (6 Mayıs 2025'ten itibaren) |
Brunei'deki ABD Büyükelçiliği
| Adres | Simpang 336-52-16-9, Jalan Duta, Bandar Seri Begawan, BC4115 |
| Büyükelçi | Caryn R. McCLELLAND (Aralık 2021'den itibaren) |
Askeri Not
Kraliyet Brunei Silahlı Kuvvetleri (RBAF), ülkenin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü güvence altına almak ile dış saldırı, terör ve isyanlara karşı koymakla görevlidir. Brunei, Birleşik Krallık ile köklü bir savunma işbirliği ilişkisi sürdürmekte ve topraklarında bir Gurkha taburuyla orman harp okulu içeren bir İngiliz Kara Kuvvetleri garnizonuna ev sahipliği yapmaktadır; ayrıca Singapur ile yakın güvenlik bağları bulunmakta ve Singapur askeri eğitim birliğini topraklarında misafir etmektedir. RBAF, 1961'de İngiliz desteğiyle Brunei Malay Alayı olarak kurulmuş; 1965'te 'Kraliyet' onursal unvanı eklenmiş ve 1984'te mevcut adını almıştır (2025)
Askeri Harcamalar
| 2023 | GSYİH'nin %3'ü |
| 2022 | GSYİH'nin %2,6'sı |
| 2021 | GSYİH'nin %3,1'i |
| 2020 | GSYİH'nin %3,7'si |
| 2019 | GSYİH'nin %3,1'i |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 7.000 aktif personel (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ordunun envanteri Asya, Avrupa ve ABD kaynaklı çeşitli tedarikçilerden alınan silah sistemlerini kapsamaktadır (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Kraliyet Brunei Silahlı Kuvvetleri (RBAF / ABDB): Kraliyet Brunei Kara Kuvvetleri (RBLF), Kraliyet Brunei Deniz Kuvvetleri (RBN), Kraliyet Brunei Hava Kuvvetleri (RBAirF) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-25 yaş arası gönüllü askerlik (2025)
