Brezilya
Doğu Güney Amerika; Atlantik Okyanusu kıyısında
Brezilya ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Brezilya arasındaki ticari ilişkiler son yıllarda kayda değer bir ivme kazanmıştır. İki ülke arasındaki yıllık ticaret hacmi 2 milyar doların üzerine çıkmış olmakla birlikte her iki ekonominin büyüklüğü göz önünde bulundurulduğunda bu rakamın hâlâ oldukça mütevazı kaldığı görülmektedir. Türkiye, Brezilya'dan ağırlıklı olarak soya fasulyesi, ham şeker ve demir cevheri ithal etmekte; karşılığında makine, tekstil ürünleri, kimyasallar ve otomotiv parçaları ihraç etmektedir. Brezilya'nın devasa tarımsal üretim kapasitesi, Türkiye'nin tarımsal hammadde ve gıda ürünleri ithalat talebini karşılamada önemli bir kaynak olma potansiyeli taşımaktadır. İki ülke arasında imzalanmış bir Serbest Ticaret Anlaşması bulunmamakla birlikte her ikisi de Mercosur-Türkiye ve AB-Mercosur müzakerelerini yakından takip etmekte; ikili yatırım ve ticaret çerçevesini güçlendirmeye yönelik görüşmeler de zaman zaman gündeme gelmektedir. Potansiyelin tam olarak hayata geçirilmesi için diplomatik ve ticari ilişkilerde daha yapısal bir derinleşmeye ihtiyaç duyulmaktadır.
Bütçe
| Gelirler | 556,303 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 706,816 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 388,333 milyar dolar |
| 2023 | 389,192 milyar dolar |
| 2022 | 380,492 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Çin %30, ABD %10, Arjantin %5, Hollanda %3, Şili %2 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Soya fasulyesi, ham petrol, demir cevheri, ham şeker, mısır (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 377,05 milyar dolar |
| 2023 | 340,195 milyar dolar |
| 2022 | 369,861 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Çin %23, ABD %16, Almanya %5, Arjantin %5, Rusya %4 (2023)
İthal Edilen Mallar
Rafine petrol, gübre, ham petrol, araç parçaları/aksesuarları, gaz türbinleri (2023)
Sanayiler
Tekstil, ayakkabı, kimyasallar, çimento, kereste, demir cevheri, kalay, çelik, uçak, motorlu araçlar ve parçaları, diğer makine ve ekipman
Kamu Borcu
GSYİH'nin %83'ü (2023 tahmini)
Dış Borç
198,582 milyar dolar (2023 tahmini)
İş Gücü
106,79 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
51,6 (2023 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %0,2'si |
| 2023 | GSYİH'nin %0,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %0,3'ü |
Tarım Ürünleri
Şeker kamışı, soya fasulyesi, mısır, süt, manyok, portakal, tavuk, sığır eti, pirinç, buğday (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %7,7 |
| 2023 | %8 |
| 2022 | %9,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -61,194 milyar dolar |
| 2023 | -27,933 milyar dolar |
| 2022 | -42,157 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Üst-orta gelirli, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi; Mercosur, BRICS ve G20 üyesi, OECD katılım adayı; büyüme güçlü iç tüketim tarafından sürüklenmektedir; parasal sıkılaştırma enflasyonun dizginlenmesine yardımcı olmaktadır; gelir ile sağlık ve eğitime erişimde yüksek eşitsizlik sürmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 19.600 dolar |
| 2023 | 19.100 dolar |
| 2022 | 18.600 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %3,4 |
| 2023 | %3,2 |
| 2022 | %3 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
2,179 trilyon dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 329,732 milyar dolar |
| 2023 | 355,021 milyar dolar |
| 2022 | 324,673 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%3,3 (2024 tahmini)
Döviz Kuru (Real / ABD Doları)
| 2024 | 5,389 |
| 2023 | 4,994 |
| 2022 | 5,164 |
| 2021 | 5,394 |
| 2020 | 5,155 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %59,3 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %21,3 (2024 tahmini) |
| Tarım | %5,6 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Kadın | %20,9 (2024 tahmini) |
| Erkek | %15,7 (2024 tahmini) |
| Genel | %18 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%4,2 (2016 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %4,4 |
| 2023 | %4,6 |
| 2022 | %9,3 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %63,8 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %18,8 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %18 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %17 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-17,5 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 4,165 trilyon dolar |
| 2023 | 4,029 trilyon dolar |
| 2022 | 3,902 trilyon dolar |
Diller
Portekizce (resmi ve en yaygın konuşulan dil); daha az yaygın diller arasında İspanyolca (sınır bölgeleri ve okullar), Almanca, İtalyanca, Japonca, İngilizce ve çok sayıda küçük Amerikan Kızılderili dilleri yer almaktadır
Dinler
| Roma Katolik | %56,8 |
| Evanjelik | %26,9 |
| Dini bağı olmayan | %9,3 |
| Spiritizm (Espírita) | %1,8 |
| Belirtilmemiş | %1,4 |
| Umbanda ve Candomblé | %1,1 |
| Yerli dinler | %0,06 |
| Diğer | %4 |
| Beyan etmemiş | %0,2 (2022) |
Milliyet
| İsim | Brezilyalı(lar) |
| Sıfat | Brezilyalı |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %0,87 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %87,8'i (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 34 yıl |
| Genel | 35,4 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 36,1 yıl |
Doğum Oranı
13,04 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Karma (Karışık) | %45,3 |
| Beyaz | %43,5 |
| Siyah | %10,2 |
| Yerli | %0,6 |
| Asyalı | %0,4 (2022 tahmini) |
Okuryazarlık
| Kadın | %95,1 (2024 tahmini) |
| Toplam nüfus | %94,8 (2024 tahmini) |
| Erkek | %94,5 (2024 tahmini) |
Toplam Nüfus
| Erkek | 108.753.532 |
| Genel | 221.359.387 (2025 tahmini) |
| Kadın | 112.605.855 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %69,5 (Erkek: 75.889.089 / Kadın: 77.118.722) |
| 0-14 yaş | %19,6 (Erkek: 22.025.593 / Kadın: 21.088.398) |
| 65 yaş ve üzeri | %10,9 (Erkek: 10.251.809 / Kadın: 13.677.901) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
7,07 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,05 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,97 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,19 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
2,36 hekim/1.000 kişi (2023)
Anne Ölüm Oranı
67 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 14,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 12,7 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 11,1 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %14,4 (2025 tahmini) |
| Genel | %11,2 (2025 tahmini) |
| Kadın | %8,3 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %5,6'sı (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %12,9'u (2022 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %99,8'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %98'i (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%0,58 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %9,9'u (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %9'u (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
22,620 milyon - São Paulo; 13,728 milyon - Rio de Janeiro; 6,248 milyon - Belo Horizonte; 4,873 milyon - BRASİLİA (başkent); 4,264 milyon - Recife; 4,212 milyon - Porto Alegre (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 6,2 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 28,1 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 44,3 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 16,2 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%22,1 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,73 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
2,5 yatak/1.000 kişi (2021 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %91'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %94,7'si (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %65'i (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%56,9 (2019 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 72,6 yıl |
| Genel | 76,3 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 80,1 yıl |
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%3,5 (2019 tahmini)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 15 yıl (2022 tahmini) |
| Genel | 16 yıl (2022 tahmini) |
| Kadın | 17 yıl (2022 tahmini) |
Anayasa
Pek çok önceki anayasa mevcuttur; en son anayasa 5 Ekim 1988'de onaylanmıştır
Başkent
| Adı | Brasília |
| Etimoloji | Ad, ülke adının Latinleştirilmiş biçimi olup 1960'ta yeni başkente verilmiştir; önceki Brezilya başkentleri Salvador (1549-1763) ve Rio de Janeiro'dur (1763-1960) |
| Saat farkı | UTC-3 (Washington DC'nin 2 saat ilerisinde) |
| Saat dilimi notu | Brezilya'nın Fernando de Noronha Adaları dahil dört saat dilimi bulunmaktadır |
| Coğrafi koordinatlar | 15 47 G, 47 55 B |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ülke adı, eskiden kıyı boyunca bol miktarda yetişen ve koyu kırmızı boya üretiminde kullanılan brezilya ağacından (Caesalpinia echinata) türemektedir |
| Uzun resmi adı | Brezilya Federal Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | República Federativa do Brasil |
| Kısa resmi adı | Brezilya |
| Yerel kısa adı | Brasil |
Ulusal Marş
| Başlık | Hino Nacional Brasileiro (Brezilya Ulusal Marşı) |
| Söz/Müzik | Joaquim Osorio Duque ESTRADA / Francisco Manoel DA SILVA |
| Kabul tarihi | Müzik 1890, sözler 1922'de kabul edilmiştir |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk
Ulusal Bayram
Bağımsızlık Günü, 7 Eylül (1822)
Ulusal Sembol
Güney Haçı takımyıldızı
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | Evet |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Evet |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 4 yıl |
Hükümet Tipi
Federal başkanlık cumhuriyeti
Ulusal Renkler
Yeşil, sarı, mavi
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | Federal Birlik Mahkemesi; Federal İstinaf Mahkemesi; Yüksek Adalet Mahkemesi; Yüksek Seçim Mahkemesi; bölgesel federal mahkemeler; eyalet mahkeme sistemi |
| En yüksek mahkeme | Yüksek Federal Mahkeme / Supremo Tribunal Federal (11 yargıçtan oluşur) |
Yasama Organı
Yapı
İki meclisli
Alt Meclis
| Adı | Milletvekilleri Meclisi (Câmara dos Deputados) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 513 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 2 Ekim 2022 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2026 |
| Seçim sonuçları | Liberal Parti (PL): 99; İşçi Partisi (PT): 69; Brezilya Birliği (União): 59; İlerici Parti (PP): 47; Brezilya Demokratik Hareketi (MDB): 42; Sosyal Demokrat Parti (PSD): 42; Cumhuriyetçiler: 40; Diğer: 106 |
| Kadın temsilci oranı | %18,1 |
Meclis adı
Ulusal Kongre (Congresso Nacional)
Üst Meclis
| Adı | Federal Senato (Senado Federal) |
| Görev süresi | 8 yıl (kısmi yenileme) |
| Seçim sistemi | Çoğunluk sistemi |
| Koltuk sayısı | 81 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 2 Ekim 2022 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2026 |
| Kadın temsilci oranı | %19,8 |
Bağımsızlık
7 Eylül 1822 (Portekiz'den)
Siyasi Partiler
Liberal Parti (PL); İşçi Partisi (PT); Brezilya Birliği (União Brasil); İlerici Parti (PP); Brezilya Demokratik Hareketi (MDB); Sosyal Demokrat Parti (PSD); Cumhuriyetçiler; Demokratik İşçi Partisi (PDT); Brezilya Sosyalist Partisi (PSB); Brezilya Sosyal Demokrasi Partisi (PSDB); Sosyalizm ve Özgürlük Partisi (PSOL); Yeşil Parti (PV); Sürdürülebilirlik Ağı (REDE); diğerleri
İdari Birimler
26 eyalet ve 1 federal bölge: Acre, Alagoas, Amapá, Amazonas, Bahia, Ceará, Distrito Federal, Espírito Santo, Goiás, Maranhão, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul, Minas Gerais, Pará, Paraíba, Paraná, Pernambuco, Piauí, Rio de Janeiro, Rio Grande do Norte, Rio Grande do Sul, Rondônia, Roraima, Santa Catarina, São Paulo, Sergipe, Tocantins
Yürütme Organı
| Kabine | Cumhurbaşkanı tarafından atanır |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı ve yardımcısı aynı oy pusulasında doğrudan mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda 4 yıllık görev süresi için seçilir (bir dönem aranın ardından ek dönemlere aday olunabilir) |
| Son seçim tarihi | 2 Ekim 2022 (birinci tur); 30 Ekim 2022 (ikinci tur) |
| Bir sonraki seçim | 4 Ekim 2026 |
| Seçim sonuçları | 2022: Luiz Inácio LULA da Silva ikinci turda seçildi; birinci turda LULA (PT) %48,4, BOLSONARO (PSL) %43,2, TEBET (MDB) %4,2, GOMES (PDT) %3; ikinci turda LULA %50,9, BOLSONARO %49,1 |
| Devlet ve hükümet başkanı | Cumhurbaşkanı Luiz Inácio LULA da Silva (1 Ocak 2023'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
16-18 yaş arası, 70 yaş üzeri ve okuma-yazma bilmeyenler için isteğe bağlı; 18-70 yaş arası için zorunlu
UNESCO Dünya Mirası
24 alan (15 kültürel, 9 doğal, 1 karma): Brasília (k); Salvador de Bahia Tarihi Merkezi (k); Ouro Preto Tarihi Merkezi (k); Olinda Tarihi Kent Merkezi (k); Iguaçu Ulusal Parkı (d); Guarani Cizvit Misyonları (k); Rio de Janeiro: Carioca Manzaraları (k); Merkezi Amazon Koruma Kompleksi (d); Atlantik Ormanı Güneydoğu Rezervleri (d); Pantanal Koruma Alanı (d); Fernando de Noronha ve Atol das Rocas Rezervleri (d); Paraty ve Ilha Grande (karma); diğerleri
ABD'deki Büyükelçilik
| Adres | 3006 Massachusetts Avenue NW, Washington, DC 20008 |
| Büyükelçi | Maria Luiza Ribeiro VIOTTI (30 Haziran 2023'ten itibaren) |
Brezilya'daki ABD Büyükelçiliği
| Adres | SES - Avenida das Nações, Quadra 801, Lote 03, 70403-900 - Brasília, DF |
| Büyükelçi | Büyükelçi (boş); Maslahatgüzar Gabriel ESCOBAR (21 Ocak 2025'ten itibaren) |
Askeri Not
Brezilya Silahlı Kuvvetleri (BAF), Batı Yarımküre'nin ABD'den sonraki en büyük ordusu olma özelliğini taşımaktadır. BAF, dış güvenlik ve ülke egemenliğinin korunmasından sorumlu olmakla birlikte iç güvenlik görevleri de üstlenmektedir; uzun kara ve deniz sınırlarının yanı sıra geniş karasuları ve nehir ağının devriyesi, iç güvenlik desteği, yurt içi afet müdahalesi ve çok uluslu barış koruma misyonlarına katılım başlıca görevleri arasında yer almaktadır. Brezilya, ABD ile Büyük NATO Üyesi Olmayan Müttefik (MNNA) statüsüne sahiptir. Ordu, 1640'lara uzanan köklü bir tarihe sahip olup İkinci Dünya Savaşı'nda Akdeniz Cephesi'nde savaşan Müttefik kuvvetlerine hava ve kara unsurlarından oluşan 25.000 kişilik bir sefer kuvveti göndermiştir (2025)
Askeri Harcamalar
| 2024 | GSYİH'nin %1,1'i |
| 2023 | GSYİH'nin %1,1'i |
| 2022 | GSYİH'nin %1,2'si |
| 2021 | GSYİH'nin %1,3'ü |
| 2020 | GSYİH'nin %1,4'ü |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 360.000 aktif personel (Kara Kuvvetleri: 220.000; Deniz Kuvvetleri: 70.000; Hava Kuvvetleri: 70.000) (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Brezilya ordusunun envanteri ağırlıklı olarak Avrupa ve ABD kaynaklı ithal silahlarla yurt içinde üretilen sistemlerin bileşiminden oluşmaktadır; Brezilya'nın savunma sanayii her üç kuvvet için de teçhizat tasarlayıp üretmekte ve ihracat yapmaktadır; çeşitli ülkelerle ortak üretim projeleri de yürütülmektedir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Brezilya Silahlı Kuvvetleri (Forças Armadas Brasileiras): Brezilya Kara Kuvvetleri (Exército Brasileiro); Brezilya Deniz Kuvvetleri (Marinha do Brasil; Deniz Havacılığı ve Deniz Piyadeleri dahil); Brezilya Hava Kuvvetleri (Força Aérea Brasileira) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
18-45 yaş arası erkekler için zorunlu askerlik (askere alınanların yalnızca %5-10'unun fiilen hizmet etmesi öngörülmektedir); genel zorunlu hizmet süresi 12 aydır; 17-45 yaş (kadınlar için 18) gönüllü askerlik (2025)
