Bulgaristan
Güneydoğu Avrupa; Karadeniz kıyısında, Romanya ile Türkiye arasında
Bulgaristan ve Türkiye Arasındaki Ticaret ve Ekonomik Değerlendirme
Türkiye ile Bulgaristan arasındaki ticaret ilişkileri, hem coğrafi yakınlık hem de tarihsel bağlar sayesinde son derece köklü bir zemine oturmaktadır. 2023 yılı verilerine göre Türkiye, Bulgaristan'ın ihracatında %5 payla beşinci, ithalatında ise %8 payla ikinci en önemli ticaret ortağı konumundadır. İki ülke arasındaki yıllık ticaret hacminin 5-7 milyar dolar bandında olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye, Bulgaristan'dan başta rafine petrol, bakır ürünleri, makine ve tarım ürünleri satın alırken Bulgaristan'a ham petrol, tekstil hammaddeleri ve çeşitli mamul ürünler ihraç etmektedir. Her iki ülkenin de AB ile çeşitli biçimlerde entegrasyon süreçleri içinde yer alması ve Türkiye'nin AB Gümrük Birliği üyeliği, ikili ticareti kolaylaştırmaktadır. Bunun yanı sıra Bulgaristan'ın Türkiye ile 223 km'lik kara sınırı, kara taşımacılığı açısından kritik bir geçiş güzergâhı olma özelliğini korumaktadır; bu bağlantı, ticaret dengelerini güçlendirmeye yönelik ortak altyapı yatırımları için de değerli bir işbirliği alanı sunmaktadır.
Bulgaristan Yaklaşan Fuarlar
Bütçe
| Gelirler | 35,615 milyar dolar (2023 tahmini) |
| Harcamalar | 37,546 milyar dolar (2023 tahmini) |
İhracat
Değer
| 2024 | 62,661 milyar dolar |
| 2023 | 63,415 milyar dolar |
| 2022 | 63,246 milyar dolar |
İhracat Ortakları
Almanya %14, Romanya %11, İtalya %8, Yunanistan %6, Türkiye %5 (2023)
İhraç Edilen Mallar
Rafine petrol, hazır giyim, rafine bakır, buğday, doğal gaz (2023)
İthalat
Değer
| 2024 | 60,029 milyar dolar |
| 2023 | 59,158 milyar dolar |
| 2022 | 62,261 milyar dolar |
İthalat Ortakları
Almanya %12, Türkiye %8, Romanya %8, Rusya %7, İtalya %6 (2023)
İthal Edilen Mallar
Ham petrol, bakır cevheri, otomobil, ambalajlı ilaç, elektrik (2023)
Sanayiler
Elektrik, gaz, su; gıda, içecek, tütün; makine ve ekipman, otomotiv parçaları, temel metaller, kimyasal ürünler, kok, rafine petrol, nükleer yakıt; dış kaynak kullanım merkezleri
Kamu Borcu
GSYİH'nin %30,1'i (2023 tahmini)
Dış Borç
14,277 milyar dolar (2022 tahmini)
İş Gücü
3,124 milyon (2024 tahmini)
Gini Katsayısı
38,2 (2022 tahmini)
Havale Gelirleri
| 2024 | GSYİH'nin %2,4'ü |
| 2023 | GSYİH'nin %2,2'si |
| 2022 | GSYİH'nin %2,3'ü |
Tarım Ürünleri
Buğday, mısır, ayçiçeği tohumu, arpa, süt, kolza, üzüm, patates, tritikale, domates (2023)
İşsizlik Oranı
| 2024 | %4,2 |
| 2023 | %4,4 |
| 2022 | %4,3 |
Cari Hesap Dengesi
| 2024 | -2,014 milyar dolar |
| 2023 | -894,86 milyon dolar |
| 2022 | -2,43 milyar dolar |
Genel Değerlendirme
Üst-orta gelirli AB ekonomisi; para birimi euroya sabitlenmiş olup avro bölgesine katılım beklenmektedir; düşen enerji fiyatları enflasyonun gerilemesine katkı sağlamaktadır; AB yapısal fonları yatırım toparlanmasını desteklemektedir; göç ve yaşlanan nüfusun yol açtığı nitelikli iş gücü açığı sürmektedir
Kişi Başına GSYİH
| 2024 | 34.100 dolar |
| 2023 | 33.100 dolar |
| 2022 | 32.400 dolar |
GSYİH Büyüme Hızı
| 2024 | %2,8 |
| 2023 | %1,9 |
| 2022 | %4 |
GSYİH (Resmi Döviz Kuru)
112,212 milyar dolar (2024 tahmini)
Döviz Rezervleri ve Altın
| 2024 | 43,698 milyar dolar |
| 2023 | 46,334 milyar dolar |
| 2022 | 40,989 milyar dolar |
Sanayi Üretim Büyüme Hızı
%1,9 (2024 tahmini)
Döviz Kuru (Lev / ABD Doları)
| 2024 | 1,808 |
| 2023 | 1,809 |
| 2022 | 1,86 |
| 2021 | 1,654 |
| 2020 | 1,716 |
Sektörlere Göre GSYİH Bileşimi
| Hizmetler | %62,6 (2024 tahmini) |
| Sanayi | %22,5 (2024 tahmini) |
| Tarım | %2,1 (2024 tahmini) |
Genç İşsizlik Oranı (15-24 yaş)
| Erkek | %12,4 (2024 tahmini) |
| Genel | %12,1 (2024 tahmini) |
| Kadın | %11,8 (2024 tahmini) |
Yoksulluk Sınırı Altındaki Nüfus
%20,6 (2022 tahmini)
Enflasyon Oranı (Tüketici Fiyatları)
| 2024 | %2,4 |
| 2023 | %9,4 |
| 2022 | %15,3 |
Kullanım Amacına Göre GSYİH Bileşimi
| Hane halkı tüketimi | %57,6 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ihracatı | %55,8 (2024 tahmini) |
| Devlet tüketimi | %19,7 (2024 tahmini) |
| Sabit sermaye yatırımı | %17,9 (2024 tahmini) |
| Mal ve hizmet ithalatı | %-53,5 (2024 tahmini) |
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYİH
| 2024 | 219,645 milyar dolar |
| 2023 | 213,64 milyar dolar |
| 2022 | 209,683 milyar dolar |
Diller
Bulgarca (resmi) %77,3; Türkçe %7,9; Romanca %3,5; diğer %1; belirtilmemiş %10,4 (2021 tahmini)
Dinler
| Hristiyan | %64,7 |
| Belirtilmemiş | %20,7 (2021 tahmini) |
| Müslüman | %9,8 |
| Dini bağı olmayan | %4,7 |
| Diğer | %0,1 |
Milliyet
| İsim | Bulgar(lar) |
| Sıfat | Bulgar |
Kentleşme
| Kentleşme hızı | Yıllık %-0,28 değişim (2020-25 tahmini) |
| Kentsel nüfus oranı | Toplam nüfusun %76,7'si (2023) |
Medyan Yaş
| Erkek | 43,3 yıl |
| Genel | 45,5 yıl (2025 tahmini) |
| Kadın | 47 yıl |
Doğum Oranı
7,88 doğum/1.000 kişi (2025 tahmini)
Etnik Gruplar
| Bulgar | %78,5 |
| Belirtilmemiş | %9,4 (2021 tahmini) |
| Türk | %7,8 |
| Roma | %4,1 |
| Diğer | %1,2 |
Toplam Nüfus
| Erkek | 3.281.215 |
| Genel | 6.737.997 (2025 tahmini) |
| Kadın | 3.456.782 |
Yaş Yapısı
| 15-64 yaş | %65,2 (Erkek: 2.250.962 / Kadın: 2.171.279) |
| 0-14 yaş | %13,8 (Erkek: 479.586 / Kadın: 453.423) |
| 65 yaş ve üzeri | %21 (Erkek: 572.943 / Kadın: 854.466) (2024 tahmini) |
Ölüm Oranı
14,18 ölüm/1.000 kişi (2025 tahmini)
Cinsiyet Oranı
| Doğumda | 1,06 erkek/kadın |
| Toplam nüfus | 0,95 erkek/kadın (2024 tahmini) |
Net Göç Hızı
-0,3 göçmen/1.000 kişi (2025 tahmini)
Hekim Yoğunluğu
4,33 hekim/1.000 kişi (2022)
Anne Ölüm Oranı
6 ölüm/100.000 canlı doğum (2023 tahmini)
Bebek Ölüm Oranı
| Erkek | 8,7 ölüm/1.000 canlı doğum |
| Genel | 7,5 ölüm/1.000 canlı doğum (2025 tahmini) |
| Kadın | 6,6 ölüm/1.000 canlı doğum |
Tütün Kullanımı
| Erkek | %36,2 (2025 tahmini) |
| Genel | %33,1 (2025 tahmini) |
| Kadın | %30,3 (2025 tahmini) |
Eğitim Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %4,5'i (2022 tahmini) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %12'si (2022 tahmini) |
İçme Suyu Erişimi
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %99,1'i (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %99,6'sı (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %97,3'ü (2022 tahmini) |
Nüfus Artış Hızı
%-0,66 (2025 tahmini)
Sağlık Harcamaları
| GSYİH'nin yüzdesi | GSYİH'nin %8,6'sı (2021) |
| Ulusal bütçenin yüzdesi | Ulusal bütçenin %11,6'sı (2022 tahmini) |
Büyük Kentsel Alanlar
1,288 milyon - SOFYA (başkent) (2023)
Bağımlılık Oranları
| Potansiyel destek oranı | 3,1 (2025 tahmini) |
| Genç bağımlılık oranı | 20,7 (2025 tahmini) |
| Toplam bağımlılık oranı | 53,3 (2025 tahmini) |
| Yaşlı bağımlılık oranı | 32,7 (2025 tahmini) |
Yetişkin Obezite Oranı
%25 (2016)
Toplam Doğurganlık Hızı
1,52 çocuk/kadın (2025 tahmini)
Hastane Yatağı Yoğunluğu
7,8 yatak/1.000 kişi (2020 tahmini)
Sanitasyon Tesislerine Erişim
| İyileştirilmiş - toplam | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kentsel | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
| İyileştirilmiş - kırsal | Nüfusun %100'ü (2022 tahmini) |
Evli Kadın Oranı (15-49 yaş)
%56,6 (2023 tahmini)
Doğumda Beklenen Yaşam Süresi
| Erkek | 72,9 yıl |
| Genel | 76,1 yıl (2024 tahmini) |
| Kadın | 79,4 yıl |
İlk Doğumda Annenin Ortalama Yaşı
26,4 yıl (2020 tahmini)
5 Yaş Altı Yetersiz Beslenen Çocuklar
%1,6 (2014)
Okul Yaşam Beklentisi (İlkokuldan Yükseköğretime)
| Erkek | 15 yıl (2023 tahmini) |
| Genel | 15 yıl (2023 tahmini) |
| Kadın | 16 yıl (2023 tahmini) |
Anayasa
Pek çok önceki anayasa mevcuttur; en son anayasa 1990 sonu - 1991 başı arasında hazırlanmış ve 13 Temmuz 1991'de kabul edilmiştir
Başkent
| Adı | Sofya |
| Etimoloji | Ad, şehirdeki Aziz Sofya Kilisesi'nden gelmekte olup kilisenin bazı bölümlerinin 4. yüzyıla uzandığı düşünülmektedir |
| Yaz saati | +1 saat; Mart'ın son Pazar günü başlar, Ekim'in son Pazar günü sona erer |
| Saat farkı | UTC+2 (Washington DC'nin 7 saat ilerisinde) |
| Coğrafi koordinatlar | 42 41 K, 23 19 D |
Ülke Adı
| Etimoloji | Ad, 7. yüzyılda aşağı Balkanlar'a yerleşen Bulgar kabilelerinden gelmektedir; kabile adı, Türkçe'de 'karışık' anlamına gelen bulga kelimesinden türemiş olabilir; bu da kabilelerdeki Türk ve Slav kökenlerinin birleşimine atıfta bulunmaktadır |
| Eski adlar | Bulgaristan Krallığı; Bulgaristan Halk Cumhuriyeti |
| Uzun resmi adı | Bulgaristan Cumhuriyeti |
| Yerel uzun adı | Republika Bulgaria |
| Kısa resmi adı | Bulgaristan |
| Yerel kısa adı | Bulgaria |
Ulusal Marş
| Başlık | Mila Rodino (Sevgili Vatan) |
| Söz/Müzik | Tsvetan RADOSLAVOV |
| Kabul tarihi | 1964; Sırp-Bulgar Savaşı'na giden bir öğrenci tarafından 1885'te bestelenmiştir |
Hukuk Sistemi
Medeni hukuk
Ulusal Bayram
Kurtuluş Günü, 3 Mart (1878)
Ulusal Sembol
Aslan
Vatandaşlık
| Soydan vatandaşlık | En az bir ebeveynin Bulgaristan vatandaşı olması gerekmektedir |
| Çifte vatandaşlık | Tanınır |
| Doğumla vatandaşlık | Hayır |
| Vatandaşlığa kabul için ikamet şartı | 5 yıl |
Hükümet Tipi
Parlamenter cumhuriyet
Ulusal Renkler
Beyaz, yeşil, kırmızı
Yargı Organı
| Alt mahkemeler | İstinaf mahkemeleri; bölgesel ve ilçe mahkemeleri; idare mahkemeleri; askeri mahkemeler |
| En yüksek mahkemeler | Yargıtay (bir başkan ve cezai, medeni ve ticari dairelerde görev yapan yaklaşık 72 yargıçtan oluşur); Danıştay (çeşitli 5 yargıçlı panellerle 2 daire halinde örgütlenmiştir); Anayasa Mahkemesi (12 yargıçtan oluşur, yargı sistemi dışında konumlanmaktadır) |
Yasama Organı
| Yapı | Tek meclisli |
| Meclis adı | Ulusal Meclis (Narodno Sabranie) |
| Görev süresi | 4 yıl |
| Seçim sistemi | Orantılı temsil |
| Koltuk sayısı | 240 (tamamı doğrudan seçimle) |
| Son seçim tarihi | 27 Ekim 2024 |
| Bir sonraki seçim | Ekim 2028 |
| Seçim sonuçları | GERB-SDS: 66; Değişimi Sürdüreceğiz-Demokratik Bulgaristan: 36; Diriliş (Vuzrazhdane): 33; Hak ve Özgürlükler Hareketi (DPS)-Yeni Başlangıç: 29; BSP-Birleşik Sol: 19; Hak ve Özgürlükler İttifakı (APS): 19; Böyle Bir Halk Var (ITN): 17; Diğer: 21 |
| Kadın temsilci oranı | %25 |
Bağımsızlık
3 Mart 1878 (Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde özerk prenslik olarak); 22 Eylül 1908 (Osmanlı İmparatorluğu'ndan tam bağımsızlık)
Siyasi Partiler
Avrupa Kalkınması İçin Bulgar Vatandaşları (GERB); Demokratik Bulgaristan (DB); Diriliş (Vuzrazhdane); Hak ve Özgürlükler Hareketi (DPS); Bulgaristan Sosyalist Partisi (BSP); Hak ve Özgürlükler İttifakı (APS); Böyle Bir Halk Var (ITN); Değişimi Sürdüreceğiz (PP); diğerleri
İdari Birimler
28 il (oblast): Blagoevgrad, Burgas, Dobrich, Gabrovo, Haskovo, Kardzhali, Kyustendil, Lovech, Montana, Pazardzhik, Pernik, Pleven, Plovdiv, Razgrad, Ruse, Shumen, Silistra, Sliven, Smolyan, Sofia, Sofia-Grad (Sofya Şehri), Stara Zagora, Targovishte, Varna, Veliko Tarnovo, Vidin, Vratsa, Yambol
Yürütme Organı
| Kabine | Bakanlar Kurulu, başbakan tarafından aday gösterilir ve Ulusal Meclis tarafından seçilir |
| Seçim süreci | Cumhurbaşkanı ve yardımcısı aynı oy pusulasında doğrudan mutlak çoğunlukla, gerekirse 2 turda 5 yıllık görev süresi için seçilir; Bakanlar Kurulu başkanı (başbakan) Ulusal Meclis tarafından seçilir |
| Devlet başkanı | Cumhurbaşkanı Rumen RADEV (22 Ocak 2017'den itibaren) |
| Son seçim tarihi | 14 ve 21 Kasım 2021 (cumhurbaşkanlığı) |
| Bir sonraki seçim | 2026 Sonbaharı |
| Seçim sonuçları | 2021: Rumen RADEV ikinci turda yeniden seçildi; birinci turda RADEV (bağımsız) %49,4, GERDZHIKOV (bağımsız) %22,8, KARADAYI (DPS) %11,6; ikinci turda RADEV %66,7, GERDZHIKOV %31,8 |
| Hükümet başkanı (Başbakan) | Başbakan Rosen ZHELYAZKOV (16 Ocak 2025'ten itibaren) |
Oy Kullanma Hakkı
18 yaş ve üzeri; evrensel
UNESCO Dünya Mirası
10 alan (7 kültürel, 3 doğal): Boyana Kilisesi (k); Madara Süvarisi (k); Kazanlak Trak Mezarı (k); İvanova'nın Kayaya Oyulmuş Kiliseleri (k); Rila Manastırı (k); Nessebar Antik Kenti (k); Sveshtari Trak Mezarı (k); Srebarna Doğa Rezervi (d); Pirin Ulusal Parkı (d); Karpatların İlksel Kayın Ormanları (d)
ABD'deki Büyükelçilik
| Adres | 1621 22nd Street NW, Washington, DC 20008 |
| Büyükelçi | Büyükelçi (boş); Maslahatgüzar Stefka YOVCHEVA (7 Mayıs 2025'ten itibaren) |
Bulgaristan'daki ABD Büyükelçiliği
| Adres | 16, Kozyak Street, Sofia 1408 |
| Büyükelçi | Büyükelçi (boş); Maslahatgüzar H. Martin McDOWELL (Mayıs 2025'ten itibaren) |
Askeri Not
Bulgaristan ordusu ülkenin bağımsızlığını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü güvence altına almak, uluslararası barış ve güvenlik misyonlarını desteklemek ve afet müdahalesi ile sınır güvenliği gibi barış dönemindeki görevler dahil olmak üzere ulusal güvenliğe katkıda bulunmakla sorumludur. Ordu, 2004'te NATO'ya katıldığından bu yana bölgesel ortaklar ve NATO ile düzenli çok uluslu tatbikatlar icra etmektedir; ayrıca AB, NATO ve BM çerçevesindeki yurt dışı barış koruma ve güvenlik misyonlarına katılmaktadır. 2022'de Bulgaristan, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından NATO'nun Doğu Avrupa savunmasını güçlendirme çabaları kapsamında bir NATO çok uluslu muharebe grubunun liderliğini üstlenmiştir. 2021'de onaylanan 10 yıllık savunma geliştirme programı; teçhizat modernizasyonu ve temini, personel artışı, kurumsal reformlar ve siber savunma ile lojistik gibi alanlara odaklanmayı öngörmektedir. Bulgaristan ordusu, 1878'deki kuruluşundan bu yana Sırp-Bulgar Savaşı (1885), Birinci Balkan Savaşı (1912-13), İkinci Balkan Savaşı (1913), Birinci Dünya Savaşı (1915-1918) ve İkinci Dünya Savaşı (1941-45) gibi önemli çatışmalara katılmıştır (2025)
Askeri Harcamalar
| 2025 | GSYİH'nin %2,1'i (tahmin) |
| 2024 | GSYİH'nin %2'si |
| 2023 | GSYİH'nin %1,9'u |
| 2022 | GSYİH'nin %1,6'sı |
| 2021 | GSYİH'nin %1,6'sı |
Askeri Personel Gücü
Yaklaşık 28.000 aktif personel (2025)
Askeri Ekipman ve Tedarik
Ordunun envanteri büyük ölçüde Sovyet dönemi silah sistemlerinden oluşmakla birlikte son yıllarda NATO ile birlikte çalışabilirlik hedefiyle modernizasyon kapsamında bazı yeni Batı silah sistemleri de temin edilmiştir (2025)
Askeri ve Güvenlik Kuvvetleri
Bulgaristan Silahlı Kuvvetleri (Bulgaristan Ordusu): Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri; İçişleri Bakanlığı bünyesinde Ulusal Polis Genel Müdürlüğü (GDNP), Sınır Polisi Genel Müdürlüğü (GDBP) ve Terörle Mücadele Özel Birimi (SOBT) (2025)
Yurt Dışı Askeri Konuşlanmalar
160 asker Kosova'da (NATO/KFOR) (2025)
Askerlik Hizmeti Yaşı ve Yükümlülüğü
Erkek ve kadınlar için 18 yaşında gönüllü askerlik (2025)
